Literarishe bleter · 1930-10-10 · 41-42 (10.10.1930) · p. Seite 793

^ןײע 793, {'םערץרייש/ג ב?£םסר גיב (336-37) 41-42 ז צ ו ו ו א ד ם ו ז ו ו א ד '?טטראטור #?/ ק;?פ?ד ןןןן דער דידעקצאײאב פדן די ״די־דע סע־ אטע־־ן כײפ ײדײטן ארטישטךפאדײן אין פוילז איז *ט־ין צזגעטיאטן צז פ״אקטי־טע־ איבעכ. פזן טזבזת אן הײבט זיך אן דע־ נײעי טעאטיך־ בעזאן. פיהאבן זיך טזין א־גאניזירט אײניקע ט־זפעב שזן דייעקטא־יאט אדע־ זזאפ *דטײען אין ענגעד פא־בינדזנג מיטן די־עקטאי־יאב אין קאמינסקי־טעאטעד הײבן זיך אן גאפט־טפידן פון דעי ״װילנעד טרזפעי' (אנפ. מ. מזאה). די ״װילנער״ האבן פאד װא־״טע דרײ נײע אזיפ־ פירזנגען, װעלבע זענען געמאבט געוז*)־ן אין מיטך פזן הײנטי־ן י>ןד בעת זייער װאנדע־ן. פיזענען אזיך א־גאניזירט צװײ ד־אכזאטי־טע אנסאמב־ען. אײנער מיט ד. פאטאצ־א אין דע־ *טפיץ, א צזוײטע־ — מיט רזדאלך זאסלאװפקי. דע־ ע־יטטע־ אנסאמבל הייבט אן צז *בפילן אין קאלייט, דע־ צזוײטער — אין ביאליסטאק, ג־אדנע. אין לאדזער ״פילהא־מאניע״ װעט דע־־ װײד זזפילן אן אפע־עטע אזן סיװעט אזיך אנ־ הויבן פזנקציאנירן דעד ״אדדט״ פזן כדטה ב־אדערזאן. אין װידנער פאלקס־טעאטע־ װעט דע־װײל *גפילן אן אפע־עטע סיט רעגינע צז־ לןע־. די םרזפע פזן קאמינכקי־טעאכעיי װעט פא־ דער צײט״ וזאס די װילנע־ װעלן *טפילן אין זוארשע, גאסטיאלירן אין ־אדאפ״ קיעל״ן, בענדין, סאסנאזויעץ. אין װא־״סעװע־ ״סקארא״־ טעאטעי ןדיר. מ. ליפמאן) א ט־יפע מיט װע־א קאניעװסקא אזן 6. ב־ײטמאן אין דע־ *טפיץ. זי״טע קאץ און יזבבד זילבע־ג גאכט־אלירן אין לאדז אין די יזפ־טזב־טעג. אין לעמב;רגעד גימפר־טעאטע־ גאסנדטפילן פ״ן מינא אקסעלראד־ ןןןן מיר האבן באקוסען א ג־ויסן בריװ פון מאריס?וװארץ פזן װעג — פון בראזיל קײן ניז־יארק. אזיםצזגן פרגפ אינטערעסאנטן בריװ — אין קוכדענדיקן נזמעי ״דיט. בלעטע־". ןןןן די טעג עפנט זיך אין דאקאל פון דעי י*די*טער קונסט־געזעל־טאפט אין װא־״טע די בילדער־א״יס״טטעלזנג פזן די באקאנט״י קינסט־ לע־ י, היי״טפאנג און פינקעל״טטײן. די קינסב־ לער *טמעלז אזיס איבער 100 װערק: אײל־ בילדע־, פאסטעלן, אקװארעלן אזן צײבנזנגען. ןןןן אין דיגע האט זיך געעפנט די בילדעי־ אזיס״טטעלזנג פזן יצחק ליבטענ״טטײן. ןןןן הערץ גיאסבארט, װעלבער געפינט זיך איצט אין בא־יז, ט־עט ארזיס די טעג אזיץ א װאדמ־קאנצערט. ג־אפבארט איז ני״טט לאנג געקומען פון א טזדנע איבעד רומעניע. ןןןן אין ״נאװאיצצי״־םעאםער גײמ אלץ מיב גיויס ערפאדג *טל־ם־עליבמס ״200.000" (רעז״טי מ. רובין). די פיעסע װעט גײן איבער ױפ־בוב. עס װערט איצט מיט גרויס פלײס־געגרײמ אזנ־ טער דעי ־עז״טי פזן מ. װײבערב געארג ביבנערס ״דאנטאנס טזיט״. אין דע־ פיעפע זענען פארנז־ מען די בעסטע קיעפטן פזן דע־ ברוסע. ם װערט גדט־יבן ספעציעלע מוזיק םאד דער פאר״טסעלונג אזן סיװערן געמאבט ספעציעדע דעקא־אציעס אזן קאסמױמען. סיװעט ז״ן א פאד־טטעלונג פזן ג־ויסן פארנעס. ר ס 7. ג ח ם ן ס י י ז י? ןןןן סיזענען פארענדיקט אין זאץ און איג־ גיבן דער״טײנען די צװײ נײע םיעםעס םזן ה. לײװיק: ״היד״ט לעקערט״ אזן ״קײטן״. די פיעסעס זענען קא־עגירט געװא־ן צ* זײעי דע־״טײנען אין בוך־פאיש. ןןןן סיװע־ט איצט געדרוקט אױן די טעג רע־־ ״טײנט אין פאילאג ב. קלעצקין דאס צזוײטע בזך פזן ז. *טניאזר ״פעטער ז״טאמע״. דאס ער״טטע בזך ״•טקלאזוער יידן״ האט געהאט גרויס עיפאלג. ןןןן די מערסטע צענט־אלעס פון די ײדי״טע ״טזל־א־גאניזאציעס אין אמעריקע האבן אזיסגע־ ד־יקט זײע־ הסבס צז קאא־דינירן געװיסע טעטיקײטן פזן דע־ *טזל־א־בעט, װי א צענט־ ראלע ײדי״טע *טול־אזיס״טטעלינג, א י״די״צעי *טזל־א־בױו, פעדאגאגי״טע ביבליאטעק א. א. װ. ןןןן די ױגנט־ביבליאסדק אין קלאדאזוע פײע־ט דעם 9־בן אקטאבע־ דעס <־.1־יאײקן ױבילײ פזן איר עקזיסטענץ. די פײע־זנג קזמט פא־ אין אײגענעם לאקאל. מי־ װינ״טן דעי ביבליאטעק װײטעידיקן ערפאלג אזן פאנאנדעיװזקס. ןןןן די קאװגער *ט־ײבעי־גרז9ע ״מיר אלײן״ א־דנט אײן א ליטע־ארי־טן אזונט. אין אװנט באטײליקב ויך אזיך דע־ ױנגע־ ײדי״טער דיב־ בעי פזן ירז״טלים י. ד. קאמזאן. אין סראגיאס ־עפע־אטן איבער ליטע״אטזר א*ן פא־לעזזנגען פזן אײגענע װערק. סינעמען אנטײל ״ט־ה אײזן, נתן גײנבלאט, יעקב;אטליב, אליעזי ה״מאן, י ך אזן יש־אל קאפלאן ד״ר אסת־ ע־יאשעװ, קאמזאן. יעגער פא־ל ~***ך**ו ******* 1 •׳***' 0 ׳י 0 ןןןן דער באװזסטעי אלע פזן פזלן קאמםלעט א. י. שטיבעל גיצ א זײנע אזיסגאבן פאר דער ביבדיאטעק פזנם ײדי״טן װיסנ״טאפטלעבן אינסטיפזט אין װילנע. די ביבער װעלן אינגיבן אנקומען ק״ן װילנע. ןןןן לעא קעניג, דער באװוסטער ײדי״טער עסײאיסט, פא־ט אינגיסן אוי;ע א ״טטודיע־ר״זע קײן אמעריקע, װו ער װעט פאיביענגען עטלעבע תד״טים. ןןןן אין פא־״טײדענע לענדע־ זענען אײנגע־ ארדנט געװארן םײעי״נגען לכבדד ״ס. דובנאװס ױבירײ. דער בעל־תױבד באקזמט פזן גאי דע־ װילט באגריסזנגען. די פ־עסע פזן גא־ דע־ װעלט האט געװידמעט פיל איט דעט לעבן און ״טאפן פון ״ט. דובנאװ. — א ספעציעלן נוסע־ האט איויסגעגעבן דע־ ־יגע־ ״פ־ימא־גן״ און קאװנער ״פאלקסבלאט״. ןןןן אין אמעריקאנעי ״פאיװערטס י האט זיך אנגעהזיבן צז דרזקן די דעבבס־גע״טיבטע פזן ד**ר ־א״וזס״***ד ז^ך?******* ****ז**ןסיל**־ין ־<*** אב־אמאזוינדט, איבערגעגעבן דזרך מ. א־טע־א־ זוינדט. בינע אב־אמאזויט־ט איז אזיף דער ײדי־ *טע־ בינע א 50 יא־, זי איז אײגע פזן די טא־ לענטפזלסטע ײדייטע ארטיסטינם אין ײדײטן טעאטע־ )ןןן אין די נױ־יןןרקער קינא־טעאטע־ס װע־ט דעמאנסט־ייט דער ע־״טמער ײדי״טער קלאנג־פילם, װאס איז אזיסגעפירט געװאלן דירך דע־ ״ױדעא־פילס־קאמפאני,, אזנטער דער לײטזנג פזן סידנײ גאלדין. די הרי#מ־ראלע ״טפילט די פילם־ארמיסטין בעלא גידוגסקי. כש^ססר און קתסס ןןןן די מדטה איז פארגעקומען ני״טט איז פויזן׳ אין דעם י י ד ן ־פײנטלעסן פויזן, נא־ אין תל־ אביב, אין י י ד י ״ט ־פײנטלעסן תל־אביב. װאס איז גע״טען? א ײדי״טער קלאנג־פילם ״די ײדי־ ״טע מוטער״. און װי רעדט א ײדי״טע מיטעיץ— ײדי״ט. האבן עס די העירעיסטי״טע היץ־קעפ ני״טט געקאנט פא־לי־דן אזן געמאבט א סקאנדאל אזן גאנץ מארעיז — אפידז מיט ״טטינק־ באמבעס. איז עפ נאך װ״ניק — האט מען מיט דער היל־ פזן ענגלײטער פאדיצײ א־אפגענזמען דעם ײדי״טן פילם. איז עס נאך װײניק? — זענען דע־ דעיצױנגס־דעבא־טאסענט בײ דעי ײדי״טעי אגענץ, די עקזעקזציװע פזן זעד־ הלאומי אזן די עקזעקזטיװע פ*ן העב־עי־טן לערער־פארבאכד — װי סיטיילט מיט די ײט״א — ארזיפגעט־אטן אין אן אזיפרזף קעגן דע־ מאנסטרידן אין א־ץ־י״ט־אל קלאנג־פילמען אין ײדי״ט. אין אזיפיזף װערט געזאגב — דעי־־ צײלט ײט״א — אז די אזיפפײדבג םזן קלאנג־ פילמען אין יעדער ־טפ־אך איז *טעדלעך, אבער קלאנג־פילסען אין ײדי־ט זענען ״טעדלעך פעי, װי אין יעדער אנדערער ״טפראך״. קלאנג־פילמען אין אנדערע ״טפ־אבן װעט מען דאך דזלדן, אבע־ אין ײדי״ט איז טרײף, אינגאנצן טרײף! צז אזא מין אזסזין איז דערפירט די ־טנאה צ״ ײדי״ט. אין װעלבער מיליאנען ײדן, לעבן אזן ״טאפן. סיאיז א סקאנדאל! עס איז אינטע־עסאנט, װי װעלן די מיםגלידער פון אגענץ, װאס זענען ני״טט קעגן ײדי״ט, רעאגירן אויף אזא כין האנדלזבג מצד דעם דערצױנג־דעפארטאמענט בײ דער ײדי״סער אגעגץ? ״טלומ א־ט, למ״טל, װאה איז א סימגליד פון דעי אגענץ. ן1ןן דער צ. ב. ק. אין װילנע האט אנגעהויבן אין ״ײילנער טאג" א ״הילפסקײט לםובת די ײדי״ט־װעלפלעבע ״טולן פון צ. ב. ק. אין װילנע״. ןןןן די בינער־קאמיסיע בײ דער ײדי״טער קולש״ר־געזעל״טאפב אין אסעריקע האט ״טוין כמעט פארענדיקט דעם ארבעטס־פראיעקם פאי דעם ײדי״טן ביכער־קלוב, װאפ װעט אינגיכן אנ־ ה״בן צו פזנקציאנירן. דער ביבער־קלוב װעט זײן לויבן פוסטער פזן די ענגלי״צע ״בזק־ גילדם״ און ״בוך אף די מאנט״־קלובן. עס װערן געפירט אונטערהאנדלונגען מיט פאר״סײ־ דענע ײדי״טע פארלאגן אין אמעריקע א*ן אײ־ ראפע צוצושטעלן פאסיקע ביבער פא־ן ״בינער־ דלוב". װערן מיטגלידער אין דעס קלוב, ד. ה. אבאנענטן, װעלן קענען סײ חבריפ פון דער ״דישער קולטור־געזעדיטאפט און םײ ני״טט־ חברים. איגגיבן װעט דער גאנצע־ פיאיעקט פאר־ עפנטלעבט װערן, װי אויך דער נאמען פונם ערשטן בוך, װאס די אבאנאמענטן פזנם קלזב װעלן קריגן. ןןןן דזד פינסקי האט פארענדיקט א נײעם גרזיסן ראבזאן ״נח עדן״. דער ראמאן װעט דער־ *טײגען אין פארלאג ב. קלעצקין. ער װעט אזיך פארעפגטלעגט װערן אין א ײדישער צײטזנג אין אמעייקע און אין װא־יטע. דער ראמאן האט ארויםגערזפן א פארינטערעסירזנג צזוישן ךי ליטערארישע קרײזן אין אסעריקע.