Literarishe bleter · 1930-09-19 · 38 (19.9.1930) · p. Seite 729

זײס 139 ליסעד*ל־י׳שע בלססזזר 36.012 (33$) םוזוואד צווואד סעאסזזר אק קזגםם ןןןן דער ״200.000", װ*= ג״ט איג= איז װאר־ •טעװער ״נאװאםצי״־טעאטע־ (פראטעקטאראמ פון דער יידיםער םעאטער-געיעל־טאפם אין װארטע), ד,*= גרויט ערפיןלג. עב הזןבן •־וין באװכט די פא-מטערוגגען א 15.000 םענט־דן װי טיװייזב אויפ. װעט די פיעכע ג״ן עטרעכע װאכן. די טעג ט-עט בען גו *ו רעפעטירן א צװ״טע פיע־ כע סיט א פא-עװכעי אין דער •טפיע. כיאיז אנגאי־טי-ט געװארן אין דער ב-ופע דע- בא־ װוכטע- א-טיכט א. כאמכע־ג. ןןןן חנא גאטעטפעדד, וואכ איז באעאנט םיט דיט״, ״װען •טטא-כט ער׳. '. ״ט־אכיט אויא דעי ערד״, װעדכע יענען מיב עיפאדג אויכגעפירב געװארן אויף דער ״די־טער בינע, האמ אי*ט פאיענדיעט א נייע עאםעדיע ״טארגן״. װאכ װעט ג״ן אין ניו־יאיקער נע־טאנע־־טעאטעי מיט דעאן בדאנק אין דער ח־יפט־ראיע. ןןןן דער םאדער ׳. ראזאנעזוקי, װאפ לעבט די דעגטע יאין אין ביאליפטאק, פארט אפ אינ־ גיכן קיין פאריז. פאד זיין אפפאי ארדנט ער א״ן אין ביאליפבאק א געיעגענונככ־אויכ־טטע־ לונג פון ז״נע איבעטן. ןןןן מארים •טװארץ האב פארלאזט ארגענטינע און איז אפגעפארן קיין נױ״יאדק. ןןןן אין ריגער ״פרימארגן״ װערט דערצ״למ, אז ק״ן ריגע איז געקומען דעי אדמיניפטראמאר שון ״דייטן מלוכה־טעאמער אין װ״ם־והדאנד און געפירמ אונבערהאנװ־ונגען װעגן א״נארד־ נען גאפט־טפידן פון בעאטער אין דער לעט״טעי :אציאנאדע־ אפערע. ןןןן אויוי יסבת, דעפ 20־טן ה. ח. איז אנאנכידמ די פרעםיערע פון ה. ל״װיקכ ״ג%לם" אין ריגע, רעדטי — םארק ארניוט״ן, םוזיקאד״טע אי- לוסמראציע — זונעניטטראד, דעקא-אציעס — הערדטארק. עם איז די עו־טטע אויפפירונג פון ״ריגער ״דייטן מיעוטים־טעאטע־" (אנפירונג: קד״ט, חאיט און קומנער). ןןןן א. סאמבע־ג •כפילט איצט אין לעטבערכ זיינע גאסם־טפילן ג״ען אדורן־ םימ גרויכ ער־ *אדנ. ןןןן לוסי און ם״טא גערמאן תאבן פא-ענדיקט זײערע גאסב־טפילן אין קאםינסקי־מעאמע-. ז״ פא-ן אפ ק״ן וזין און פון דארט ק״ן אמע-יקע ןןןן אין זואר־טעװעי־ ,.כקאלא״־טעאטער װעיט איצב אויפגעפירט ״די אמעריקאנער חחונה״ םים אננא יאקובאוויטיט ןןן דע- מאפקװער ״דייטע- מלוכה־טעאטעי א-בעם איצט פאנאנדע- א כצענאר פון דוד בעי־ געדטאנם ״מידח הדין״. ןןןן ד,. ל״וזיקס ״גולם״ האט ב״ די ״װילנעד י אין לאדז (אנפירער מ. מזאה, רעזיטי דוד הע— מאז) געהאט אן אויטערגעװײנלעכן ע-פאלג. די פיעכע איז גע־טפידט געװא-ן א 15 מאר. וואכ עם איז פאר לאדז א זעלטנה״ט. וווו װאס כיװעמ ז״ן אין :״עפ פעזאן אין די איבעריקע ״ד״טע טעאטערן אין וואו־טע — איז דעמוייל נייטט באקאנט. לויטן רעגודאמין פון יידישן ארטיסטן־פאר״ן ראר;■ זיד דער גייער סעזאן אנהויבן דעם 2־טן אקטאבעד ר זז ד. ג ח ם ן עייחי? *ו ז״ן 70־יאריקן יוביליי. סיאיז באזיטיספ געװארן *וציען צו דער פ״ערונג די גאנצע יידי־טע *רעפע אין פוילן, די ווילנער ״דיטע געזעלשאפםלעכקייט א. א. װ. *ו דעם צװעק איז בזיטםימט געװאדן א יזניל״־קאמיסיע איז די פערזאנען פון מ. •טאלים, א. י. גאדד־טסידט, ה. לעװין און א. י. גראדזענכקי מיט רעכט *ו קאאפטירן פא-שטײער פון אנדע-ע געזעל־טאפמן. ןןןן א. םאיעווסקי האט געהאלבן אזיץ דעם פריסארגן אין װידנע לכבוד אים א גײמזר״כן רעפעיאט ״אייראפע און אמעייקע״. אין רייכע נילדער האם ער געמאלן ראכ ייר״טע קולטור־ לעבן אויף די ביידע זייטן פונם אקעאן. עס איז געװען א ם״כטעדװערק ז״ן ־עפע-אב — גיבן איבער די װילנער *״טונגען. ןןן דר. חיים זשיםלאװסקי קוםב בקרוב ק״ן ליטע װו ער וועמ האלםן א ריי רעפעראמן. ןןן בינו־לבינו האט דר. י. שיםער פארענדיקב א ניי בוך ״די ייז־ן אין דעם פוילישן א־יפ־ •טטאנר״ (פון 1830—1!18). דאס בוך איז גע־ זזריבן אויפן יסוד פון נייע ארכיװאלע מא־ טעריאלן, עפ װערם ארויסגעגעבן צום 10>1־ יאריקן יוביל״ פונם אויפשטאנד. דאכ בוך האלם א 12 דרוקב־יגן און םיוועט דערשיינען אויף ״ד״ט און *ויל״ט. ןןןן אויפן אינמערנאציאנאלן קאנגרעס פון פי־ לאסאפן אין אקספארד האב זיך אנבװיקלט אן איפטערעסאנטע דיסקוםיע ארום דער פראגע פון דער ״ד״טער פילאםפאיע. :אכן דעפעראמ פון דר. ראבאק ווגן דער יידישער פילאסאפיע, האב דער באקאנםער שפינאזאיפאריטער *־אפ. געב־ הארדם גענומען א װארב און דערקלערט, אז פון •טםאנדפונקם פ־ן נאציאנאלער פילאסאפיע עק־ זיסטירם נישט קיין יידישע פילאכאסיע. אויף א *װי׳טגרוף פון דר. ראבאק, *י קען •טטינאזא פאררעכנם ווערן אלס א האלענדישער פילאסאס, ענספערט *־אפ. געבהארדם: נ״ן. ער װייזט אבער װ״םער אן, אז אייגגטלעך עקזיפטירן *וויי ײד״טע פעלקער, די םפרדים און אשכנזיםן םיקען דעדיבעי גישט ז״ן קיין ד״ד װעגן א יידישער פיל*כאפיע. דר. ראבאק האט אין ז״ן רעיליק דערקלערט, אז ער וועט נישמ ארײנ־ ג״ן אין אנטראפאלאגישע חקירות. םיאיז א פאקם, אז נישט געקוקט אויף אלע אםימילאציע־ דערשיינונגען, װערן די יירין דורך אלע אויפ־ געטיילם אין א באיונדערער נאציע. סיקוממ אין באטראכם ראכע־א״גנשאפטן, אבאװיזם און אנד״ וואם האבן זייער ווירק־נג, אפילו דעמארט ײען דער פילאסאף גיט זיך דערפון נישמ אפ ק״ן חשבון. ןןןן אין דער לעקציע־ביורא ב״ דער ״דישעד קולםור־געזעאטאפט זענען אנעגשלאסן: ׳. אפא־ טאזװ, מנחם באריישא, ב. י. ביאלאסםאצקי. *־אפ. ם. גילדין, א. גלאנץ־לעיעלעכ, ב. *. גאלד־ בערג, נ. גראכ, ם. ל. האלפע־ן, אלעקכאנדע- הארקאװי, פ-ץ הירשב״ן, א. ש. זאקס, דר. ח. זשימלאװסקי. יודע א. יאפע, ׳. ל. כהן, חיים ליבערםאן, ה. ל״ײיק, ל. לעהרער. א. ליםװין, יעקב לעװין, םאני־לייב, רר. א. מוקדוני. ש. ניגער, ע. נאקם, םענדל עלקין, ל. פיינבערג, דוד פינםקי, '. ל. ראבינער, אברהם ר״זען, זלמן רייזען, דר. י. שאצקי, משה שטארקםאן, פראפ. פישל שניא־רםאן, י. שטיינבוים, גח שט״גבערג. ריסזגראםור אזן קז?סזר ןןן דעם 24־םן סעפםעמבער װערט םראפ. שסעון דיבנאװ אלט 70 יאר. סיפז^יט אויך אויס דער ס5־יאריקער ױביליי פון ש. דובנאװם לימעראי - ש־װיסנשאפסלעכער טעםיקיים. די היסטארישע :עקגיע פון יידישן וויםנשאפםלעכן אינםםיטום -אט אויף זיך גענוםען די איניציאטיײ *וצו־ ג-״טן דעס יוביל״ און צוגעבן אים אן עפנט־ ־עכן כאראקטע-. אין דעם טאג פון ױביליי, דעכ 2-1־םן, װעלן אין פא-ש״דענע לענדער איינ־ געארדנמ װעו־ן פייעו־ונגען, פארזאמרונגען לכבוד -<ן װעגן דעפ חשובן ױייליאר. אינגיכן דער־ כ״נט אין װילנע (דורך דעם קלע*קי;־פאילאג> -ע- ערשמער באנד פון ש. דובנאװס דרײבענדי■ ־ע- ״געשיכטע פון חסידיזם״, עכ וועחט אויך געניר״ם א ספעציעלער באנד ״היסטארישע ש־יפםן״ לכבוד דעם בעל־הױבל. עס װערט -־איעקםירט *ו שאפן ביים ״ווא א דוינאוו־ :■אנד אויף צו שטיצן די וויםנשאפטלעכע ארבעט פון יונגע ״דישע פארשער. די היםטארישע קא־ כיםיע ב״ם ווארשעװער אפט״ל פון יױוא אידנט איין אין ליםעראפן־פאר״ן דעם 24־נזן א דוב־ נאװ־אוונם, א־יף וועלכן םיוועלן אדויסםרעטן פ־אפ. ם. באלאבאן, דר. ר. מאהלע-, נ. סייזיל, דר. י. שיפער. וסו דער װארשעײער ״דישער פען־קלוב האט אויף דער לעמוער זיצונג פון דער פארוואלטונג אנגענוםען א כאשלוה אוים*וקלייבן דעם פראפ. שמעון דובנאוו אלס ערן־םיםגליד פון ״דישן :ען־קלוב. וועגן דעם איז געםאלדן געװארן די ״דישע פען־קלובן אין װילנע און אין נױ־ •אחק. ןןן דער קומענדיקער נוםער ״ליטערארישע בדעטער״ איז געװידמעם ש. דובנאײן.—םיײעלן קוםען ארטיקלען פון פ-אפ מ. באלאבא!, א. טשעריקאײער, יעקב לעשצינםקי, נ. מייזיל, דר. ׳. שיפער א. א. וא םידערשיינם איגגיכן דער פולשםענדיקער :טענאגחאפישער באריכמ *ונס ערשבן *וזאמעכ־ :■אר פון דער יידישער קולבוי-נעזעלשאפם. — ־ער ערשםעי יידישער קולטור־*וזאםענפאר אין אמלריקע. אין באריכט װעלן אריין׳ אלע רעפע־ ־אטן, דיםקוסיעס און פארהאנדלונגען, ײענדונ־ נען און באגריסונגען *ון און *ום *וזאמענ־ דאי. א װיבםי-קן ארט אין דעם באריכם פאר־ :עמען די רעפעראםן פון דר. ה. זשיטלאװסקי, ־דטן רייזען, ש. ניגער, לייבוש לעהרער, יעקב ־עײין, י. שט״נבוים, דר. יעקב שאצקי, ע..נאקם, ־• נאוואק א. א. ןןן די צײייםע ײאך װעפ פארקוםען די אל־;עםיינע פארזאמלונג פון דער ײאדשעװער אפ־ ט״לונג פון די פר״נט פון ייײא. וןןן םשה גראס פון װין איז לעצטנס ארומגע־ זארן איבער די גרעםערע שטעם פון בוקאװינע און םאלדאײע. וװ ער האט געהאלבן רעפעראםן יועגן דער יידישער לימעראטור. איצמ געפינמ עי זיך אין בעסאו־אביע. די טעג קומנז ער ׳וויף א פאר ײאכן ק״ן פויל). וןןו די פארװאלמונג פון ליטעראםן־ און זשור־ נאליםטן־פאר״ן אין װילנע האט באשלאסן *ו א־אנזשירן אין די םעג פון סוכות א פייעו־ דעכן אװנט און באנקעט לכבוד ש. ל. *יםראן