Literarishe bleter
- Journal
- Literarishe bleter
- Volume
- 6 (1930)
- Issue
- 36 (5.9.1930)
- Date
- 1930-09-05
- Page
- Seite 683 (sequence 11)
- Language
- Yiddish
- Belongs to
- journal issue
- OCR quality
- 66% known words query
- IRI
…/4795427-8801021-8802095--05875-4801024- Visual Library
- page viewer of the UB Frankfurt
OCR text
זײם 1683 \ ליםזזרזזרישע בלזזםזזר גזם. (/33) 36 װ ד ״ד״?ס*//נעד?ץ אםעשה מים גביד־ים (דזנרצײלןנ) איבעדן היגטעדגעםכ צו י׳טרא? דודכ ד־עב םטאסיע־פ עטוב, 8■־":־ געקויסט דורכ; בעגסטער או; דערזע;,;וי י־טראק דוד ׳טט״ט אי; בעק- ״עגעם?ייבע ביים װאד־םטאדט או; הובקיעװעט םיט; גדו־ם; באבאגיכ , י?אגט םו; א?אגגער ם<זםג<!,־ועד בדעט. — י׳םדאק רוד; — האם עד א־ם אי; פעגםטעד אגגע??א£ט, ב-זט דו?>■ צי מ׳םוגע* א־; שטאט װעט צע; באקד ים ם; טעגט־ם;, א,־; די קאדצסט די בדעט, קארצסטו? — איז װ#זם דאדף םע; טו;;■ דעד׳םדאק; א־ז ־יםדא? דוד אדױםקומע; צו אים א־; דדו־ם; או; מ־ט; װעג גע־םקעפט אויף ז־ך ז־י; ג־וי כא?אמ?. — קום,?;ןזמ־ד א־אפג־עמ־ע; ם,־; דיער אדב־עט, בהמה , ו. , י קאװיק־יעפ אדבעט; ׳םוי; ג־־םט, א?ע קוזגי־עם ביים ט־יך ז־עגע; גע־ ׳ם־קאם;. ד־ שגיידער ־םטי־ע; אויך אק־ע א־; צארק; מ־ע; ק?,־יםט ם־גז או; צװאגציקעד, זזי א־ך בי; א יי־ זיי ד,אב; ז־ך אפג־ע׳םטעקט?־עב; ם־עגד־עד ד־עם באגדיעד, װאם יםקאגט $; א קאדעט אי; דרויפ; ביי ד־ער ־םטוב, אים ג־עהייפ; אז םט־א; דאם םאדטוך או; אים געגוטע; מיט זיך. ד־עדגאך האב; זיי ױגה ד־עפ ־םטדיקקדדיי־עד געהייפ; אויםהעד; דריייע; די ראד או; ז־עגע; אק־ע פ־ר אװעק אי; מארק. זיי תאב; זיך דאדט אגגע׳םטויפ; אויף די פיידק־עך פו; דעד טאבאט־םנ־עד פצבדיגע װאפ ־םטיי־ע; אק־ע איגאייגיעם א; די װאטאװעג־ע?ייבקעך או; העד; זיך איי;, נני עם ׳םרייט אייגיע א ב.אםע אדב־עטיערי; אי; א דויט ׳םאקכ?. — די גבידים, אז טאק־ע זיי א?יי; װ־ע?; זיי; ׳םוקדיק, אויב מ־ע; װ־עט ־עמעצ; פו; זיי ׳שיפ;: — װאר־עם געקט האב; זיי, או; געב; װיק; זיי ג־־םט. איצי האט דארט פאדקאד; די דריי, םיט װ־עקכע עד א־ז גע- גאגגע;, זיי נ־עזוכט א װייק־< ג־־םט ג־עפוגיע; או; באגייפ זיך ג־עגומ־ע; ארייגיםטופ; אי; ד־עד באקיעגעדט־ער ־םפאד-קאפע איצט ד,אב; ׳םוי; דארט גע׳םרינ; ב־עק -בתים, ב־עקי-מקאכות, או; אק־עדקיי קופט־ מיעגט׳ש;. בייפ ג,־,־ים; טי־ש, אדום װ־עקכ; די גביד־ם האב; זיך א נאגצ־ע גאכט גע־םאקט;, דאב; ־שו־; איצט ד־עפ אויב; פאדגומע; פאד- מעגקעכע בעקי-בתים, געטומקט, צוגעגומיע; די פיגף או; צװאגציקעד או; די זיקבערנע קעפק, װאפ אייגציק־ע פוגפ עוקם טדאנ; צו. צװי׳ש; זיי א־ז װי אייג־ער אקיי; געזעם; דער רייכער ׳שגיט-קד־עט־עד מיט די פארמריקגטע םאפטגדיקע?יפ;, אקע װייקע האט ־עד אגג־ע־םפאדט זיי; פגיפ טיט די אוטגיעגאקטע געקע באק; אויף ד־עד האגט, װי צו החנו;, אק־ע װייקע זיך אויפג־עכאפט, װי צו ״אק ט?ך ױשב . — ברוך היר׳ש, האט םע; דארט א?ע װייקע געטיגטעדט דעפ אײגגעהויקערט; בוכהאקטעד,—פאד׳שרייבט, ברוך היר־ש; א פופצ־- קער פו; קאה, דער נעקעד; א זיקבערגע?עפק פו; אקט־עד ד־עם הראב;. ד־עטאקט האט זיך צום טיש מיט גרוים מאטערגי׳ש צונ־ע׳שארט א; אקטיט׳שקע אייגג־עבו־ג־עג־ע מאמ־ע םימ א צעקגייט׳שט או; ׳שװארץ פגיפ — א־צי ז׳שװאוזעם מאמע פזגם אקט; אפג־עד־בעגיעם ׳שאק, װאפ אויף איר ׳שטארק-ג־עבוינענעם רוק;, ׳שמ־עקמ םיט נעםמאקעט־ע הינער, די דאר־ע תאנט, װאם זי געטט ארוים פו; אונט־עד אט דיעם ־שאק, איז גאך ׳שװאדצ־עד א־ידער איר פגים. איצי ז־שװאװ־עם האט אי; דער דאזיקער האגט דערזע; דאם אקט־ע יאח־קאנגע באקאגט־ע זיקבערגע ירו׳שה-בעכעדק. א װייקע האט די אקטע װי א;?שו; גע- קקאפט מיט; ציינקאז; טויק. — ׳שאז תאט מע; ביים טי׳ש נע׳םריג;, — קאז מע; הער;, װאפ א םענט׳ש זאגט. אינם ׳שװיינ;, װאם תאט זיך אויף א רנע אייננע׳שטעקט, תאט זיך נעה־ערט, װי די זקגת כ?יפעמ אוגטער, קרעכצט או; ׳שמארעט מיט דער גאז, גקייך זי קקאגט זיך פאד א דאקמאר. — אװדאי איז ־ער קעג; מיי; איצי; א נז?; — םקדיפניק — אי; טיט; װינטער אים פו; גורא?ניע ארויםנעװאדם;. אבער ׳שיס;*... גאט אייך — כ־האב אייך געבראכט מיין קידו׳ש־בעכער?. נערירט פון זיך א?יין, פון דעם, װאם זי ניט אװעקי סאר איר ׳שוגא איר איינציקן ב־עכער?, תאט זי װידער א כ?יפ־ע געטו;. ביי (סוף) און װי גאר עו־ תאט די װערטער ארויסגערעט, אזוי בא?ד האט זיך די י??ה ארום אים א װיג נעטון, זיך פאד׳שטארקט, זיך דער- הויבן צו א הויכער יאמעדדיקעד כװא?יע , װאפ האט ביי איפ א?ײן מיט אמא? אונמערגעבדאכ; דאם הארץ. ער איז באנייס ׳שטארק £אדטומ?ט נ־עװאר;, ני׳שט געדענקט װען איז זײן װ־יב אים אויפ; .תאקז געפאק;, ני׳שט געדענקט װע; איז ־ער אינאײנעפ מ־ט רי רויט- ארמײעד ארויפ צודיק אין דרוים;. יער האט געהעדט, װי אין ח?ום; ־עמעצער פון זײן הויזג־עזיגד װי? אים גאכמיפ;, רי רו־טע ארםײער אויף די פערד קאזן גי׳שט. זײ ׳שטיע?ן אן די ביקסן, נאד א?ײן א־ז ער ־שוי; ג־עװ־ע; מאדנ־ע קאקט־; נישט ג־עטדאכט װעג; גארג־ישט און זיך ג״שט א;מנ־עקוקט. איצט האט מ־ען אים צוקיבן קורצן װענ נ־עפירט דורך דיעד ־שטאט, און דװקא — דורך דער ת־יפטגאם, אב־עד אויך דאס האט צו אים שוין מ־עד ק״; שײכות נישט נעחאט. פו; די הײזער איז מע; געקאפ; קוק;. אט תאט אוגט; ׳עמ־עצער א היכץ געטא;; — אוי װײן... מע; פידט אים שוי; ־ש־ם;... איבער; װענ האט זיך א ־אג גיעגעב; א דאד-גופיק װ״ב? אין א םיצ; - קקײדק או; םיצ; ־ קאפטק, דאפ װײבק א־ז גאד װאס ארויפ אי; דרויפ; אויף דער ק־עגט, געװאקט איבער?ויפ; מיט איד דעם װעג; דאס װײבק האט פ?וצים זיך א דרײ נעטון אויף אײן ארט, װי ־עפ װא?ט םיט איר דרײען א שטויביקער װיכער או; פאדװארפ; איר קעפק אן א זײט, װי א ױנג־ע און דאדע נוישע גאטיכע םיט א געבויגן ה־ענט? בײם פנים, — אזוי האט דאפ װ״ב? אײסגעזע; ד־עם צעטוםקט; פקד־פגיקן. ער האט דערז־ען, װי זי קוקט מאדגע אומעטיק אין זײן פנים ארײ; און האט זי רערקאגט-. אפתר-רח? די ״או־סג־עקאסעגע״, (אין שטאט זאנט מע;: זי גײט צו אים און די פינסטער־ע געכט אויף דער גוראקניע). אדום און ארום האב; זיך געטראג; און נ־ע־שטופט א סך מעגטש;, גאר םקו־ופגיק האט חוץ דיעם װ״בקס פגים קײן פניםער נישט ד־ערקאנמ, װי טען װא?ט אים איצט פירן אין א פדעטדער שטאט,—אזוי א־ז אים איצט אויסגעקוםען. עד האט ד־ערזען דעם נחיםן עו?ם, װאפ שטײט נאך א?ץ פאר דער שפאד-קאפ־ע און האט זיך אפנעשט־עקט מיט א כ?יפ: — ײחן... זײט נעזוגט... דער עו?ם האמ זיך צו אים אויפנ־עדרײט און איז פארג?ױוערט געװאר;. — ײדןן ז״ט מיר םזחק... אין די אוגטע־׳שט־ע ר״ען האט םען אגגיעהויבן אוגטערכקיפ־ע;. — ײדן, כיתאב אודאי אקעגן אײך געזינדיקט... — קום, קוםן די רויט-ארטײער האבן אים גענומ־ען שמײד־ק אונטעראײ?!. דער עו?ם האט זיך צו אים א?אז נעגעב;. די רויטע ארמײער אויף די פערד זענען ארײן אין םיטן און האבן דעם װענ איבערנ־עצויםט. — קום, קוםן — איצט א־ז שוין דער עו?ם װידער געשטאג־ען ב״ דער שפאד- קאםע און תאט נענראגעדט מיט אזוי םי? קו?ות, װיפי? מײ?ער ער האט פארסאגט; — — א רוח אין די גביריסס טאטגס טאטן ארײןן — זײ װי?ן ק״ן גע?ט בישט צא?ןן — א בראנד אויף זײן דערפאר, װאם זײ װי?ן נישט געבן די פוײטיקע, װעט מען םקריפניקן שיםןן — מען דארף ק?ויבן אויף פדױן שבוײם. —?אםיר זיך צוגוים?ײנן. — — פון פיגף און צװאגצינערם װערט אויך נע?ט. — רער ״רעײקאם״ נעסט אן זי?בער. — קומט־זשע, װאס-זשע שטײט אירן —?אמיד זיך?אזן פאר?עך־װײז איבער דער שטאט. — איצי זשװאװעםן װו איז ערגעץ איצי? 6. איצי, אײן בר״טן גע?ינענעם מאנט?, האט ייך א?אז געטאן