Literarishe bleter · 1930-09-05 · 36 (5.9.1930) · p. [Seite]

ױבסםזזר '■#רג*גג סרײז 60 גר. 5 סעעסעסבעד;930/?יבונלראר־עוני א־־־פילדירטני װאםשדיפם פאד ־יכלעראין־ד טןןאפזעדאוןקונםט יזיץ־יריל פאױה^ג ב.קקעצק־ן,וזארשע א. *?גי/ניו־יאוק אלפעדם אײנשטײז אוז ראמינדדאנאט טאגאדע (זײזזר םטרקתיירדיקער שם^זזס) דיק מיט א טאן, װי זײ װאאם; אננעכאפט רעם םאםע אמת בײם פאלען נאך םעד: כעת די דאזיקע זעיבםט־זיכערע צײט האבן, אויפ; יםוד פון אײנ׳טטײנם אנטפכעקונגע;, זיך םאנאנרעדנעיאזט םיט; נצהון-נע׳םרײ װענן די טרױמםן פון םענט׳טצעכן םאו־׳םטאנד, פו; װיםנ׳טאםטלעכן דענקען און מודיע נעװען, אז באלד-באצד או; אט-אט װעט שוין נאר פאר אונו ק״ן סוד נישט זײן, אפיצו ני׳שט די ער׳םטע סיבה, און םיר װעאן אםיאו קענען בא- עאפן סינטעטי׳ש צעבן — פאראאזט זיך איינ׳טטײן אאײן ני׳טמ צופיא אויםן מענט׳טאעכן ׳טכ׳צ און ער שעמט זיך נישט אפט צו זאנן ״אזוי נצויב איך״, ״דאם איז מײן דעצינ־ע״, ״דאם קאן איך ני׳טט באװײזן״ און ער האט אפילו קײן םורא ני׳טט זיך צו ׳טטע5ן אויף א״ן םדדנה םיטן פדימיטיװ... דעד ׳טמועם צװי׳שן די צװײ גדואים ברענגט דערבײ אדו־ם םאד דעד װעאט דעפ ׳טטוינענדיקן פאקט, אז מאנארע, װאם האט א ׳טם םון א טיך-רעאיניעזער פערזענאעכקײט, איז אנטקעגן אײנ׳טטײנען םמ׳ט אן אטע־ איםט; דאם זאנט ׳טוין במיאא, אז אײנ׳טטײן, דער געניאאסטער װיםנ- ־טאפטאער דענקעד פון דער הײנטיקער צייט, װאם רבנ־ם און פר׳םטער האאטן אים פאר אן אפיקורם נמור, פארמאגט א טיף-רעליגיעז נעמיט. צום םוף פון ׳טםועם רופט טאקע א״נ׳טטײן אצײן אוים צו טאגארען; ״אויב אזוי, בין א־ך רעאיניעזער פון א״ח״ און ער איז עם. ראם איז צו זען פון יעח ארנוםענט, װאם אײנ׳טטײן ברעננט אין פאראויף פון דעם ויכוח. און װאם איז דער אינהאצט פון שםועם? אין תוך קײן שופ נײם ני׳טט די אײביקע, אצט-נײע םראנע: איז דא אן עקםיםטענץ םחוץ דעם מענט׳ט5עכ; באװוסטזײן? איז דער אםת אונױוערםאצ און אויך םחמ אונז? טאנארע האצט, אז נישט; אײנשטײן האצט, אז יא, און בײדע װ״זן ארוים אזא היצפצאזיקײט אין דער ארנומענטאציע, װי די געײײנצעכםמע םטר-ודמם, װאם צאזן זיך אריין אין אזעצכע םיצא- םאפיש-שפעקוצאטױוע פראבצעםען, כאטש זינט טחאצעם, דעם פרצם פרעכטיקע חםידישע מעשה מיט די צװײ נדוצים — - צװײ בערנ — װאס זענען זיך צונויפנעקומען און זיך ארײנגע- יאזט אין א שםועם מכח די עוצמות העצױנים, איז מיר ארויפנע- שװומען אין זכרון בעת איך האב נעלײענט װעגן דעד באנעגעני׳ט צװישן צװײ אנדערע בערנ, צװײ נרויםע מענטשן םון א גאנ׳ן אנדער שטײגער: ראבינדראנאט טא- נ א ר ע, ״דער פאעט מיטן קאפ פון א דענקעױ׳, און אצבערט אײנ- ש ט ײ ן, ״דער דענקער מיטן קאפ פון א פאעט״, װי דמיטרי מאריא- נ א ײ כאראקטעריזירט זײ םארנעקו- מען איז עם אין א נארטן צעבן בער- צין, אין םאטסדאם, ײו םינעםינט זיך אײנשטײנס זומער-װוינוננ, און וװהין דער אצטער אינדישער דיכטער איז נעקוםען אויף א באזוך צום נעניאצן מאטעסאטיקער. טאנארע זעצט זיך אנירער אין א םאטעצ. אנטקענן אים — א״גשטײן; ארום זײ — א״נשטײנם פאםיציע און עטצעכע נעםט. צװישן די צעצמע — דער דערמאגטער דםיטרי מאריאנאײ, װעצכער האצט בננבה גרײט א נאטיץ־ ביכצ און א בצ״שטיםט, כדי צו פאר- צײכענען צדורות די רײד פון די צװײ ״צדיקים״. און םינעסט נ־שט צאנג ײי צװישן אײנשטײנען און זײן איגדישן נאםט םארםירט זיך א שםועם מכח די עוצמות הצױנים: נאט, מענטשצעך באװוםטזײן, קאםמישע נשמז, אוני- װערם. דער שםועם, װי מאריאנאװ ניט אים איבער אין דער נױ-יארקער ״טײמם־׳, ווערט נעםירט נעמיטצעך; א״נער באםימ זיך נישט איבערצו- שפאח דעם אניעח, כאטש זײערע אנשוױננען זענען װײט װי דער טזרח םון מערב, װארים יעדער סון זײ םיצט די באשרענקמקײט פון אונזער װיםן און באנרײפט מימ אצע חושים, אז םוף-כצ-םוף איז דאם נאגצע דענקען אונזערם שפעקוצאטױו, װאם םארא שארםער קאנטראםט דאם איז צו דעו־ זיכערקײט און זעצבסטצוםרידנקײט םון די פםײדא-ײיםנשאפטצער, ססײדא- פיצאםאםן און אצערצײ נראשנדיקע אפיקורםים, װאס ז״ רעדן שטענ- אײנשםײן איז מאגארע