Literarishe bleter · 1930-08-29 · 35 (29.8.1930) · p. Seite 669

ןייס 669 {'ססר$ר'שס בלעסער 012. 33 (330)? פוזוואד צווואד םעאםער אק קזגסס ןןןן די פראבן ארום ׳טלום־עליכספ ״200.000" איגם װאיזועװער ״נאװאםועי״־טעאטער (רעוזו• מ. רובין) וענען אין פולן גאנג. םיװערם פא— געזען, אז די פרעמיערע װעט פא־קומען דעם 5־טן סעפטעמבער. אין דער פיעםע נעמען אנט״ל ד. בלומענפעלד, רחל האלצער, וזעלענא גאטליב. דוד לעדעדמאן, א. ראטמאן, װ״נטרויב, בוזגאן א.א. די יאלע פון טוימעלע םאיאקעי •טפילט מ רובין. םװעט ־טפילן אן א־עעםטע־ פון 12 פע־- זאן. דעקאיאעיעם װערן ם־עציעל געצ״כנט די צװ״טע פיעמיע־ע וועט אויפגעפירט ווע־: ןןןו םיאיז גאנץ מעגלען, אז מא־ים יטװא־ץ, װעלכער געפינט זיך איגט אין בוענאם־א״רעם און טרעט ראיט א־יף מיט אן אויסערגעװ״נלעכן דערפאלג, זאל קומען פוםות־צ״ט ק״ן װאריטע די טעג װעט עם ־לאר װעדן. ןןןן װאם םיװעט זיין אין די איבערינןע דר״ ״ד״טע טעאטע־ן אין װאריטע איז נאך נ״טט באוװסט. ןןןן צו די פיר אפענע ״געזעצלעםע״ ״די-ע טעאטערן איז איצט אין װאריטע צוגעקומען א פינפטער, װאם יטפילט מיט ״ליבהאבע־", אן אנאנםן אין דער פרעםע און אן דעם הככם פון א־טיםטן־פאר״ן: אויף פפאטיטא גא-ם נומ. 30 אין קינא־ואל ״אייראפע״. װאם נעמט אריין א 1200 ערטער. די פאר פאריטטעלונגען, װאם זענען דארט פארגעקוםען, זענען אד־רך ב״ אינגאנצן אויםפאר־ויפטע זאלן. מיזאגט. אז םיווערן געפירט אונטערהאגדלוגגען מםת ארגאניזירן דא־ט א יטטענדיקן ״דייטן טעאטער מיט פ־אפעםיאנעלע אקטיארן. מיהאט אויפגעפירט ״די רומענ״טע התונה״ און ״ציפקע פ״ער". ןןןן װי די לאדזער ״דייטע פרעםע ט״לט מיט, איז די פ־עקװענץ פון די פאריטטעלונגען ביי די ״װילנער״ אין לאדז ז״ער א גו״ע, אי־ער 70 פ־אצענט. םיאיז, אגב, געלונגען אייסצובעטן א םובםידיע פאר דע־ טרופע פון 4.000 גילדן. א גיזפיע טעאטע־־פר״נט וזילן פארהאלטן די ״ווילנער״ א־יף •טטענדיה אין לאדז. םיוואלט אבער געװען א יױטר, אז די ״װילנער״ זאלן קוסען ק״ן װאר־טע און באװ״זן פא־ן עולם די נייע אויפפירונגע;: א.צ״בלינם ״יידנכוטאט' , מ. ליפ־טיצעם ״א מע־טה סיט העריטעלע אםט־א־ פאליעי״ און ה. ליױויקם ״גולם״. ןןןן ר־דאלך זאםלאווכקי, ײעלםער האט לעצטנם באזוםט פאריז, לאנדאן. איז איצט געקוםען ק״ן װילנע, װו ער װעט אויפטיעטן אין װילנער פאלקם־טעאטער. צװ״טן אנרערן װעט עי אויפירן פ. בימקאס ״באנקראט״, װעװיארקע — .״הםידים״ א א ןןןן א. סאסבערג פארט ארוים גאםטדאלירן יו״ן לעמבערג אין דאיטיקן ״ד״טן טעאטע־. ןןןן די קאלעקטױוע אויס־טטעלוגג פון די יידי־טע מאלער אין פוילן, ארגאניזירט דורך דער יידי- שער קונםט־געזעלשאפט אין װארשע, װערמ די טעג געשלאםן. רעד. נתס/סייץי? נישט פארםעגלעך, — ראם איז א באװוסטע זאך. האבן די טעאטערן דורך דעם פארביליקערן די פרייזן אויף די טעאטער־בילעטן באװיזן, אז פיאיז דא א אינטערעם צום טעאטער. די ״ליט. בלעטער״ םוט איצט אין דער הינזיםט ־ צו פארשאפן פאר די לעזע־ ביםע־ צו ביליקע פר״זן. ביזאהער זענען אויםער די שטענדיקע ביכער־ פרעמיעם, וואם ווערן םפעציעל איבערגעזעצט, געזעצט און געדרוקט פאר די אבאנענטן פון די ״ליס. בלעטער״ און זיי װערן געגעבן יעדע װאך א העפט פון 04 זייטן, ־ אויך געגעבן פון צ״ט צו צ״ט ווערק מיט א גרויםער הנחז־,. איצט — א נ״ע־ פרווו: קאאפ. ״ביםער״ גיט :זיצט אין לויף פ־ן םעפטעמבעי <א> 1 ב־םע־ צו 1 גילדן א בוך. יעדער לעזער קאן אויםקלייבן פון דער ־שימה, ״עיבע ביבער ער וויל. םיאיז אינטערעםאנט. ווי דע־ לעזער וועט אויפנעמען אט דעם פדוװ. — מיטענהט דאך בסדר — גים אונז ביםער צו ביליקע פ־ייזן. — א גילדן פאר א בוך, וואם קאםט געװ״נלעך פון 2 ביז 4 גילדן, — דאס איז א פיינער אויפטו. ןןןן דער ארבעטעיי־רינג אין אמעריקע האט צו־ געטראגן די יידישע קינדער ז״ער א שיינע און ט״ערע םתנה: א ב־ך לידער, באלאדן, מעשהלעך פון דעם באװוםטן יידישן דיכטער םאני לייב — ״װונדער איבער װונדער״ מיט פיל צייכענונגען פונם קינםטלער ב. קאפםאן. דאם בוך האלט 100 זייטן, ארויםגעגעבן אויף גוטן פאפיר מיט א פארביקער הילע. ןןןן מיטװאך דעם 13 ה. ח. איז אין לאדז ביי א פול־געפאקטן פילהארמאניע־זאל פארגעקומען אן עפנטלעםער דיספוט װעגן דער אויפידונג פון שלום אשם ״קדוש השט״ אין־ דער באארבעטונג און רעזשי פון מיכאל װ״כערט ביי דער ״ווילנער טרופע״. אין דיםפוט האבן זיך באט״ליקט זרבבל, ד״ר מ. װייכערט, א. מזאה. — עם איו םדאי צו דערמאנען, אז די פארשטעלונגען םון ״קדוש השם״ גייען ביי אן אויםפארקויפט טעאטער, ממש מיט דעם צעטעלע אויפן פענםטערל פון קאסע ״אויספארקויפט״. ןןןן אין ניו־יארק איז פארגעקומען אן אװנט לכבוד א. ניםענזאנם ניי לידע־־בוך ״דאם לעבן וויל א מעשה הערן״. ז. וויינפער האט געעפנט דעם אװנט און איבערגעגעבן דעם פארזיץ ה. ליױויקן. םיהאבן גערעדם וועגן ניםענזאנם דיכ־ טונג א. לעיעלעפ, י. אפאטאשו, מ. ל. היילפערין, ל. פיינבערג, ב. אלקײיט, ש. ױדםאן, י. ז. כהן, ז. װיינפער, א. אויערבאך, מ. באי־יישא; צווישן די געסט איז אויך געװען יהואשעם טאםטער עװעלין. ב. לאפין האט געלייענט ניסענזאנם א ליד און דער לעבעדיקער האט געטרונקען א כוס. ב. ביאלאפטאצקי האם צוגעשיקט א באגריםונג. ןןןן פון אקטאבער 1930 װערט באנייט אין ניו־ יארק ״דער האמער״, קאמוניםטישע־ חודש־זשור־ נאל אונטער דער רעדאקציע פון מ. אלגין, ביי דער מיטרעדאקציע פון י. סולטאן און קלמן םרמר. — ״רעד האמער״ איז דערשינען, ײי באקאנם פון םערץ 1926 ביז םאי 1929. ו ןןןן דער באקאנטער זאמלער און פארשער פון ״דישן םאלקס־ליד י. ל. כהן, װאם ײוינט זינט יאין אין אםעריקע, איז איצט געקומען אויף א שםודיום־רייזע קיין אייראפע. לייםטראםור אק ק??עןד ןןןן אויף ז״ן צוריק־ר״זע פון ראטנפאדבאנד ק״ן אםעריקע האם אין ײארשע פארבראבם א צװ״ טעג דער יידישער נאװעליסט פון אמעריקע ל. כאנוקאװ. ל. כאנוקאװ האט ביזאהער פארעפנם־ ־עכט ז״נע נאװעלז אין 3 בענדער: ״שזוערע הימלען״ (נאװעלן, 1923), ״אין פרומע שעהן" ומיניאטורן, 1925) און ״דער םענטש״ (דער־ צ־ילונגען, 1930). ל כאנוקאװ שטאממ פון פסקא־ װער גוב. און זינט 1913 װוינט ער אין אמעריקע, :װ ער איז א לערער אין די שלום־עליכם־שולן. א צ״ט האט ל. כאנוקאוו מיטגעארבעט אויך אין ,פ־״ה״ט״ און אין ״דער האמער״. איצם ארבעט ע־ אין ״אויפקים״ א. א. ןןןן כיאיז איבערגעגעבן געװארן צום זאץ אינכ קלעצקין־פארלאג ה. לייװיקם נ״ע דראמעכ ״הירש -עקערט״ און ״קייסן״. ןןןן אב. קאהאן, װאם האט ביזאהער פארעפנט־ ־עכם פיר גרויםע בענדער ערינערונגען ״בלעטער פון מ״ן לעבן״ האלט איצט ב״פ פאדענדיקן ־עם פינפטן באנד, װאס נעמט ארום די יארן 1911—1917. דער באנד ײעט האלטן א 700 זייטן און איז פול םיט בילדעד און שילדערונגען פון מענטשן און םביבה פון אט דער הק־פה. ןןןן דער באקאנטער ״דיש־ד״טשער שריפטשמע־ ־ער ד״ר םארםין בובער איז באשטימם געװאדן ױי אן ערן־פראפעסאר פון פילאםאפישן פאקול־ טעם פון פראנקפורםער אוניווערסיטעט. ןןןן ײי מיר האבן געםאלדן, איז אויפן נאנקעט ־כבוד אלעקםאנדער ג־אנאך, וואכ איז פאדגע־ קומען אין יידישן ארטיסםן־פאר״ן אין ווארשע, געזאםלם געװארן לויטן פאדשלאג פון נ. מייזיל פאר דעם טעאטער־םוזיי א. נ. פון א. ד קאםינםקי יייס ייװא אין װילנע פאלגנדיקע ס־מעם: א. גראנאך — 250 גילדן, פ. פאדאםאװ — 50 גילדן, נ. בלומענטאל — 43 ג״ מישא גערמאן — 50 גילדן, היימאן יאקובאװיטש — 50 ג״ נהםן סייזיל — 50 גילדן, ס״ה 493 גילדן. די סוםע איז איבערגעגעבן געווארן דעם ״ווא. וןןן סוף םעפטעמבער דערשיינט אין ניו־יארק א טאפלםער נוםער ״דער פנקס״, ארויםנעגעבן פון דער אמעריקאנער םעקציע פון ״ווא. וווו אויף א זיצונג פון יידישן פען־קלוב אין ׳־ארשע איז באהאנדלם געװארן די פראגן װעגן שאפן ביים פען־קלוב א קאנסולטאציע־בױרא פאר אנפאנגער און אויך מכח א״נאח־ענען פען־קורםן, װי עם איז פארגעלעגם געװארן אין די ״ליט. :לעטער״ אין די אדטיקלען פון נ. מ״זיל און א. צייטלין. םיזענען אויסגעטיילט געווארן צוויי ־,אטיסיעס, וואם זאל באארבעטן און צושםעלן :ענויע פראיעקטן. ופן פון א באריכט, ײאס איז געלייענט געווארן אויף דער יערלעכער אלגעםיינער פארזאמלונג פון ־עכ ״דישן ״לייען־זאל״ אין בארםשאײ (גאלי־ ציע) איז צ• זען, אז די ביבליאטעק פא־מאגט ״׳14 יידישע, העברעישע, פוילישע און דייטשע :־כער, ביי 115 מיטגלידער, דער הודשלעכער :יודזשעט 285 גילדן, סיזענען ארויםגעגעבן?314 ביכער, דערפון בעלעםריםטיק — 2848, :אעזיע 13, וויםנשאפם — 179, מעםוארן — 52, קריםיק — 22 א א. װ. ווו דער יידישער פעאםער־באזוכער, דער יידי־ שער ביכער־קויפער איז אין זיין גרעםטן רוב