Literarishe bleter · 1930-08-01 · 31 (1.8.1930) · p. Seite 589

זײם 89צ?יסזזר^רי&זז+ב^זזסזןר;וב. /3 (326) םוז וואר צו וואד םעאטער^אק קןגסט ןןןן פון דעם 22־טן ביזן 5י1־טן מלי איז אין װארשע פזןױגעעומען דער דעדעגאטן־צוזאמעגפמױ פון די ײדישע ארטיסטן אין פוילן. די זיצוגגען אוגמערן פ#רזיץ פון ארטיסט א. כאםבערג זעגען דורכגעגאגגען זײער שמורמיש. כאיז שיר גישצ אויסגעבר>>כן קײן קריזיס אין דעי* לײמוגג. די לעצמע זיצוגג איז פערגעקומען פון 12 אויפ־ דערנאכט ביז 0 אינדערפרי מיט א סך דראמאטײטע מ^מעגטן. געשל^סן ה?ןט זיך דער צוזאמעגפזןי בײ זײער א געהויבעגער שטימונג. א געגויעס באריכט אין צװייטן נומעד. ןןןן :אך א הפסקה פון איבער צווײ יאד, איז דער באװוסמער א־־טיכמ און רעזשיכעױ אברהס מאיעװסקי געקומען קײן פוידן. ער איז פאר דעי צ*יט אויפגעמראטן אין *רגעגטיגע, אין גױ־ י>ןרק <בײ מאריס שװארצן) א*ן אין שיקאגע;אגגעפירט מיטן דזןרטיקן דראמאמישן קרײז). א. מארעװסקי ה$ט בדעה צו פארבדײבן שפילן אין פוילן. ןןןן ד$ןס, װ&ס פיטומ זיך דעצטנם אין ריגע #רוס דעפ דארמיקן ײדישן טעאטער גײט שוין #ריבער די גרעגעצן פון מעןןטער און פון קולטור און בעקוממ גיכער א כאדאקמער פון פ ע רפ א ל ן. ס האבן זיך געבילדעט דארט שטזןרק־ קעמפנדיקע צדדיפ: דער ײדישער טע$טער־ק#מײ מעמ און דער ײדישער בילדונגס־דעפארטאמענמ. אין >ןן *פעגעפ בריװ םון דעס ערשמן צד צום צװײטן װערמ פ>>רגעװארפן הפקרות, קולםור־ לאזיק״מ: ״איר האט תוזק געמאכמ פון דער >ןרגאגיזירטער ״דישער געזעלשאפמדעכק״מ... איר ה>>מ געפעלשמ אין די ״דישע קולמוד־איגמערעסן, א שפ״ געמון אין פגים אר״ן די קעמפער פארן נ״עם יידישן מעאמער... איר האמ געשעגדעט אוגזער קולמור א. א. װ."״ װעט דעם ״דישן מעאטער צוקומען געזונמ פון אז* מין ״אי־ דעישןי' ק&מף — צװ״פלען מיר. ןןןן אין קאמינסקי־מעאטער אין ווארשע איז פןןרגעקומען # דיסםיט צװישן ד״ר חייס זשימ־ ל#װסקי און יצחק גרינבוים א. ד. ט. ״ײדישיזס און העברעיזםײ. ןןןן סימװאך איז אין ״:מװןזשצי״־מעאמער פאר־ געקומען אן >ןװגט, אויף װעלכן פיזענען ארויס־ געמר#מן כמעמ אדע ארטיכטן, װ>)ס געפיגען זיך אין װערשע. - ןןןן צום טויט פון דעס באוװסמן ״דישן א״ טיסט רוד>ןלף שילדקױימ זעגעז אין דער ״דישע־ פיעסע *פגעדרוקט ארטיקלען װעגן אט דעם פא־־ דינפטפולן און אינטערעסאגטן ארטיסט. ןש אין ״ג>)װז>שצי"־מעאטער איז דורך דעס ״װגיט״־טעאטער מיט פ. באראטאװ געגר״מ גע־ װארן ערגסמ מ$דערס ״הינקענמאן״. >>בער צוליב דעס גרויםן ערפאדג, וואס סטריגדבערגס ״פ^טער״ ה*מ, איז די פרעמיערע פון ״ד״יגקעגמאן״ אפ־ געל״גט געװארן. דער ״פ$טער" ג״ם שוין אי־ בער 40 מאל. ס'ה>ןבן שוין די פיעסע געזעז א 50 טויזנט מעגטשן. ןןןן אין ״:*װאשצי״ װעט אויף דעס נ״עס מעאטער־עז>ון ז״ן א ״דיש טעאטער. דער ארטיכמן־אגפאמבל און דער רעפערמואר װעם בקרוג פעסטגעשמעלמ_װערן. ר ע 7. נ ת ם ן ם י י ז י ל די דערצ״לוגגען װעגן שטוביקע בעלי־ח״ם: לבן הארמױ די געלע הון, ןן בהםה, איך און מײן ק>ןץ א. א. אין צװ״םן באנד װעלן אר״ן די דערצ״לוגגען: א מאמע, סיאיז גום, ב#נע און ז״דע, א מיכל און ןזנדערע. — די אראבישע לעגענדן װי אויך די ארץ־ישראל־דערצ״לוגגען װעלן געדרוקס ז״ן אין די װ״טערדיקע בעגדער. ןןןן סידערש״גט אין בריסק א זאמלהעפם ״ױגג פאלעסיעי/ ארויסגעגעבן פון דער ױגגער דיבטער־ גױפע ״ױנג־פ>>לעםיע", װו סיזענען געדרוקט זאכן פון יצחק פערלאװ, ל״ב מערגעגטוי, אברהס לעוו, ח״ם שט״נבערג. ןןןן אין םןןגמרעאל איז אין מאי ־ חורש פאר־ געקומען די 12־מע קןןגװעגשאן םונס ״דישן גא־ צי>?:>>לן ארבעטער־פ&רב&נד אין אמעריקע. דער פארבאנד צ״לם 125 ברענמשעס, 25 פױיען־קלובן מיפ א מיטגלידערשאפט פון א ט טויזגט מיט־ גלידער. דער פארבאנד האט ב״ 00 שולן און א לערער־סעםיגאר, ער גיט אויך ארויס א קיג־ דער־זשורגמל. סיאיז א״דיף דער ק^גװעגשו^ן צ. א. אנגעגומען געװןןרן א רעזזןלוציע װעגן ״שול־ קולם׳' אין פוילן: די ק$נװעגש#ן ה״םט גומ די שמעלוגג סון דער גענעראל־עקזעקוטיװע צו דעס שול־קולמ אין פוילן. די ק$גװעגש#ן נעמט אויף מימ זנוםרידגה״מ דעם באריכמ, אז דער ״שול־קולם״ גרופירט אױם זיך די :אציאנאלע ארבעמער און קולםור־עלע־ םעגטן אין םוילן, װעמעגס פראגראם פאר ״דיש־ קולמורעלע מעםיק״טן איז ענלעך צו דעס פר>>־ גראם פון די קולמורעלע מעטיק״מן פ*ן פאר־ באנד. און אויך דןןפ פראגראם פון למודים אין די שולן איז געבויט אויף די זעלבע פרינציפן װי דאש פרעגראם פון אונזערע פמלקס־שולן אין #מעריקע. די קאגװעגש>>ן איגסמרואירמ די געגעראל־עק־ זעקוטיװע א״גצוארדגען א געלט־אקציע פארן ״שול־קולט״ אויף א מיגימום םומע פון 1000 דאלאר. די קאגװענשאן פארסליבמעמ יעדן ברעגמש און פרויען־קלוב צו שאפן די פולע סוסע, װאס די גענעראל־עקזעקומױוע װעט םאר ז״ באשמי•* מען, כדי דעם פאגד פון םויזנמ דאלאר צו שאפן אין דע• םעגלעכסט קורצער צ״מ. די קאנװעגשאן אינסמרואירט אויך די גענע־ ראל־עקזעקומיװע, די ברענמשעס און פױיען־ קלובן צו פאראינטערעסירן אין דער ארבעט פון ״שול־קולם״ אנדערע קולמורעלע עדעםענטן אין אמעריקע און **יך אגפאגגען אן אקציע, אז אין דער דזשןןינט־שמיצע, װעלכע ג״מ פאר שולן אין פוילן ז#ל אויך דער ״שול־קולם״ ז״ן פארםר&טן אויף א געהעריקן אוםן. ןןןן די #רגענטינער ״דישע פרעסע ה$מ איצט א שװער שמיקל ארבעט: סיזענען געקומען גל״כ־ צ״מיק אויף גאסמשםילן מןןריס שװארץ און סעםועל גאלדעגבורג, ג״ען אינטעװיוען, נ$טיצן, #רטיקלען װעגן ז״ ב״דן, פ#ט$גראפירמ מען זיך מיט א״נעם און םימן צװ״טן. םיאיז שװער צו האלםן # גל״כגעװיבם, װען אויף די װאג־ שאלן געפינען זיך $זעלכע צװ״ גדןלים, װ$ס שםעלן, אגב, אין באזוגדערע םעאטערן דעםזעלבן ״ױד זים״.?יםזזראםןר אק קן?םזר ןןןן ח״ם נחםן ביאליק איז געקוםען ק״ן א״• ר$פע, װו ער װעט פארברענגען א פ$ר חדשים צוליב קוראציע־צװעקן. ןש ז. טלמד איז צוריקגעקומען פון >)מעריקע, װו ער ד״>>ט פ#רבראבט עטלעכע חדשים אין די עגינים פון קןןאפ. ״ביכער״ און פארלאג ב. קלעצקיז• ןןןן דייר חיים זשיטלןןװםקי גר״מ איצט *ו די װייטערדיעע פיגף בענדער פון זיינע געזאדלטע •טריפםן, אין װעלכע סיװעלן *ור״ן זןרטיקלען, נרעסערע ארבעטן, װעלבע זענען די לעצטע יזןרן פארעפנטדעבט געווזןרן אין ״טזןג' און אין ״צו־ קונפט״. די ארטיקלען װערן פונםניי איבערגע־ קוקט. סיװעלן ז״ן די בענדער 11—15 פון ז״נע נעזאםלטע •טריפטן. —• די ביבער דערש״נען אין בזיטיןזזן־פזןרלאג. ןןןן איציק םזןנגער װיילט אין פוילן. װי םיר װערן געוװיר, האט םאנגער נדעה צו פארבל״בן אין פוילן א לענגערע ציים. ןןןן םיאיז ארויס פון דרוק דער נוטער 2 םון דעם ליטעראר. קינםטלערישן קװארטל־שריפט ״צושט״ער". ןןןן אין סארלאג ״עמעם״, םזןפקװע, זענען דער־ שינען *װישן אנדערן: י. דינעזאן — יזןסעלע, ד. עדעלשטזןט — לידער, י• חןברושין — דער געריכם נ״ט (פיעםע), ״דל יןןפע — אין קעםל־נרוב. ןןןן אין כארקןןװער צענטרפזןרלזןג זענען לעצטנם ארויםנענעבן געװ&רן פןןלגנדיקע נ״ע ביבער: א. קאהאן — בראכשטיקער, ל. קװיטקע — ריאגראדער פעל, מ. אראנםקי — נינע און מזן־ וארטשיק, א. ר״זען — נויט, ד. װ*לקנשםיין— רוינעשר״, נ. אויםלענדער — אויף לאדאטירער װעג, נ. לוריע — נריקן ברענען, נ. װייגערמאן — אין באהעפטוננ. ןןןן אין קאמפינאם (בראזיל) אױ נענרינדעט געװיןרן די ערשטע יידישע ביבליאמעק, װעלנע איז ןןנגערופן לנבוד דוד בערגעלםאנם צװןןנציק יןןריק שןןפן ״יידישע פןןלקם־ביבליאטעק דוד בערנעלסןןן״. סיזענען שוין איינגעקויפם געװןןרן ״דישע ביכער. םעקרעטאר סון דער ביבליאטעק ױ. קאטינסקי, פאלװןןלםונגם־םימנלידער: ש. קאנדעלםאן, ש. םר״בער, א. שטיינבערג, ח. ל קאפלאן. — די ביבליאטעק האש אונז צוגעשיקט א װארעםע באנריםונג פאר ד. בערנעלםאן. ןןןן אין דאנציק איז פארגעקוםען די נרינדונגם־ פארזאמלונג םון א דאנציגער אפטיילוננ סון דער געזעלשאסט פריינט פון ״דישן װיםנשאפמלעבן אינםטימוט אין װילנע. נאכדעם ווי עם זענען רעפערירס געװארן די צילן און אויפגאבן פון דער אפטײלונג, ײעלכע קען אונטערשטיצן דעם װילנער אינםטיםום, ם״ מאטעריעל ם״ דורך זאמלען נעשיכםלערארכיװאריש מאטעריאל, איז נעװארן אזיסגעקליבן א פארײאלמונג,אין װעלכער עם זענען פארטרעטן א נרופע ״דיש־דעםאקראטי־ שע םטודענטן פון דער דאנציקער הויבשול, סאר־ שטייער פון פארש״דענע ארבעםער־ריכטונגען און די דעמאקראטישע אינטעליגענץ, װעלכע געפינט זיך אין דער סר״שמאט דאנציק. ןןןן אין קלעצקין־פארלאג גריים זיך צום דרוק טשה םטאײסקים נעקליבענע ײערק אין עםלעםע נענדער. דער ערשםער באנד װעט אר״ננעםען