Literarishe bleter · 1930-08-01 · 31 (1.8.1930) · p. [Seite]

עד״/ 60 ן״ד. 1 אך-ג*0 1 1930 /י^עשעד ■םזלו־אר־טזע א־־־פמדירטננ װאכנשריפמ פאד ־יפלעדאבןו׳ד ■■ טעאמעדאוןקונםט ידריריד פארקאג כ.קקעעק*ן,װארש^ ע ר נ ס ס ם $ ל ע ר װי אזוי זאל מעז פאדגדעםעדז די צאל לעזעד? /דעד?גי״שפ,? פ?; אעעדיקע) דעם זעקכ; האנדצס-האםט, װי זיי פארתויפן גדאצאפ/ו;ע;, רעדי/ופ, גזעבצ, קניירער, קיך-גע׳פיר ובדומה. די נרויםע אוניװעדסאג-מאגאזינע; אין נױ-יאדק ח$בן ספע- ציעקע ביבער-אפטײק. די ביכער װערן פארקויפט אויף אזא אום;, אז זײ מוז; ארויםרום; א; אינטערעם בײ יעדן א״נציק;. קורם-כ? קאנט איר דארט; נישט געפונע; קײ;?וקםום-אויסגאב;. קײנער װעט פו; אט די ביכער זיך נישט שאפן קײ; ביבציאטעק. די ביכער, װאכ פארקויפ; זיך דא, זענען אויפגערעבנט אויף דעם, מען זא? זי• א־בער?ײענע; או; אװעקװארם;, פונקט אזוי װי מע; װארפט אװעק א צ״טוננ. די ביכער זענע; באשטימט נישט צום שטורירן, נאר פשוט פאר דעם גענום, אויף צו װייקן זיך, פשוט צו פארברעננע; די םרײע שעה, װאם דער?ײענער װײפט נישט װו אהינצוטו;. אט דאס האט גורם געװע;, אז דער קונד,, װאם קומט ארײן קויפן א האנטוך, א קא?דרע. א פארטוך, א; אנצוג, א שניפם, זא? אויך וואדפן אן אוינ אויף דער ביכעד-אפטײצונג או; פאר עט?עבע סענט קויפ; א בוך, װאם האט, אנב, דעם מינדםט;?יטעראריש; װערט נישט. און נישט נאר אי; די גרויםע האנד?ם-הײזער, נײערט אומע- טום, אץ םאדע-װאםער-געװעצב?, אין פאפיראםן-קיאםק, אי; אפטײק אויף די טראמװײ-םטאציעם, אומעטום קאנט איר קר־גן א בוך צום קוים;. עם איז גע?עזט נעװאר; דער קרױיס פונם בוך. אין אמעריקע איז אזא קריזים נארנישט פאראן, בשעת בײ אונז אין א״ראפע, מיט אירע א?טע קו?טורע?ע טראדיציעם, איז ער יא פאדאן. די םיבה דערפון איז די, װאם די אמעריקאנעד פארצענער האבן א?ץ געטו;, כדי צו צװיננע; דעם עו?ם, עד זא? קויפן דאם בוך, אין דעו צײט, װאם בײ אונז אין אײראפע װ״פט מען דאם נישט װי צו טו;. מישטויסט אפ דעם?ייענער, נישט-װיםנדיק װי אזוי צו רעקצאמירן דאס בוך, נישט קאנענריק םארװאנדקען דאם בוך אין אן ארטיק? פון ערשטן געברויך און — דאם װיכטיקםטע — נישט געקאנט דאם בוך רערםירן צו א מאםן-פראדוקציע, בדי דאם אויף אזא אופן פאר- ביקיקערן און מאכן צוטריט?עך פאר יעדן אײנציקן. אין נױ-יארק זענען פאד דעם?עצטן יאר געגרינדעט געװאדן עמ?עכע טויזנט נײע בוכהאנד?וננען; די דאזיקע בוכהאנד?וננען :עפינען זיך אין אזע?כע ראיאנען, װע?כע האבן ביז איצט נאר קײן אנוננ נישט געהאט, װאם א בוך אױ. דער, װאם האט נעקויפט דאם בוך אין אפט״ק, אין םאדע-װאםער-געײע?ב?, האמ זיך שוין אויך צוגעװוינט צו גײן נאײך אין בוכהאנדאוננ קויםן דאס בוך. אין פאראויף םון 1926 זענען אין אמעריקע דערשינען ביכער פאר 166 םי?יאן, און אין משך םח 1928 םאר א הא?בן מ יא- מיר ק?אגן זיך שוין א?ענגערע צ״ט אויף רעם קריזים, װאם דאם בוך?עבט איבער אין אײראפע. מיר קאערן א?ץ צו נײע מיט-?ען׳ װי אזוי צו באקעמפן רי נ?ײכגי?טיקײט פון דעד געזע?שאפט צו דעם געדרוקטן װארט. מיר זוכן א?*ז א תרופה צו אט רעד קדענק. פאקטיש גיט זיך אונז אבער עד-הױם נישט אײן אויפצוטון עפעפ װאס קאנקרעטעם, בדי בײצוקומען אט דעם קריזים. בשעת איך האב געװײ?ט אין אמעריקע, האב א־ך מיט מײנע אוינן נעזען אזוינם, װאם האט מיך מםש איבעראשט, עס האט פיך פשוט גענומען. די?יטעראטור אין אמעדיקע איז יעוין?אנג ארויפ פון די דאמען םון רײנער קונםט. די?עצטע צײט האמ זי אבער אינגאנצן אנגעוװירן דעם מינדםטן צוזאמענהאנג מיט קונםט, און אחת א״גיקע אויםנאמע;, איז זי געװארן אן אויםגעצײכנטער און גוט - םארשטאנענער געשעפט. דער אונטערנעמונגס-ג״סט, דער רײן-םוחרישער צוגאננ, װע?- כעד צװיננט יעדן אמעריקאנער צו זען אין א?ץ ביזנעם, איז אויך אר״ננעדריננען אין דער?יטעראטור-װע?ט. מען האט אננעהויבן נאכצוק?ערן װי אזוי עם?אזט זיך אין דעם געביט עפעם-װאם אויפ- צוטון, אר״נפירן רעם םיםמעם פון שטאנראריזאציע און פון יערן בוך, װאס האט ארײנגעבראכט דעם מחבר דעם מיניםום און דעם פאר?ענער נישט קײן נרעםערע הכנםה, ארויםבאקומען דעם מאקםיםום הכנםה און רעא?ע נוצן. און עס איז שוין קײן חידוש נישט, װאם די דאויקע נעניטע ביזנעם-מענמשן פון יענער זײט אקעאן האבן זיך א נעם געטון צו דער ארבעט, אנטװיק?ט א מאםן-פראדוקציע פון ביכער און זײ אנ- נעהויבן צו פארקויפן צו זײער בי?יקע פרייזן, אז אפי?ו דער ארעמ- סטער זא? עם קענען קויםן. כדי דורך דעם קא?אםא?ן אומזאץ צו דערנרײכן דאם, װאם עם האט זיך פריער אזוי שװער א״נגענעבן, א דאנק דעם הויכן פר״ז פון בוך. םען האט זיך שוין נישט באננוננט םיט די בוכהאנר?וננען. אויב מען װי? צוגעװוינען דעם עו?ם, ער זא??ײענען און קויפן ביכער, דארף מען זען, ער זא? נישט דארםן קומען אהין, װו ער איז נישט נעװוינט נעװאדן צו נײן. דעריבער טאקע פארקויםן די נרויםע געשעפטן און הא?עם םארש״דענע זאכן פון ערשטן נעבסיך צו רעם פרײז םון אײן ביז םינף םענט. די גרויםע האנר?ם־הײזער, ײע?כע זענען צונעפאםט צו דעם מאםן-קונה און םארקויםן א?ץ, װאם?אזט זיך נאר םארקויםן און װאם איז נויטיק פאר דעם טאנ- טענ?עכן געברויך, האבן אויך אנגעהויבן צו םארקויפן ביכער, מיט