Literarishe bleter · 1930-06-20 · 25 (20.6.1930) · p. Seite 473

4 4? שעדז)די7)ע גיס. 25 320) ־7) 473 פוז וואד צו וואד םסאםטר א(ן קובסם ןןןן די גאבב-בפידן סון פ בא־אטאװ נזינגז ״װגיט״ אין ,,נאװ>ו־דצי" דויעין װײטעי •;ב װעיט אויםגעפי-ב א. םטריינדבערגס ״דער פאמער מיט פ. יאראטאװ אין דער חויפט־יאדע. ןןןן כא ז געקומען לןײן װאר־טע דעי• באוװסטע,־ ײדײטער ארטיסט לודוויג זאץ״ װאס טי־עט אוי אין װאריטעװער קאמינסקי־טעאטע- אין קארםא־ נאװיטץועס א ט־־אגי־קאמעדיע ״דעי־ גזדן״. מיט דעם יאװוסטן קאסיקעי װעדן מיט־ספידן פעני דױבי־יצקי״ דײנע גאדדבע-ג און דייװ ריובײצ־ קי. מיטן ארקעסטער װעט >ןנפירן דער מוזיקעי ןןןן אין ,,עדיזעוםי ־טעאטעי־" *טהידט די יאי דזעי ,.באדיאסט-ע״ ןדע- אנסאמבר פון ״אי־י־ט״) דעם רעװי־פ־־אגראס ״הי געדעבט״ ןןןן אין ראדז װע-ט געעפנט א ײדיץז־דראמאטי־ רוגג פון דע- דראמאטײסעי־ *טוד געפינט זיך אין די הענט פון י. מ. מא־טקאװיט־ט, הענעך קאן. א. דעװ און יצהק ברוינער. ןןןן דעי באװובכןער ײדײטעיי סקו־פטא־ הלוך גדיצניטטײן װעיט איצט אדט ס<) יא־ ןןןן ד• ״ווילנעי״ (א:פ. מ. מזאה. האבן אויפ־ געפירט איניעדס ״די האווה״. איצט פיין די ״ווידנע־" אויץ פ. בימקאס ,.גנביפ״. ־־ זײ ןןןן דער באװוסטעי איטיסט און טעאטע־י־ קענע־ אביהפ טײטרבױם געפינט זיך איצט אויך א רײזע אין *טפאניע. פון דארט פא־ט ער קײן איטאליע און דעינאך קומט עי קײן פוילן אוי:ל א קורצער צײט ןןןן אין רײנהאידטס טעאטע־ן איז פאר די ר,י1 יאי אויפגעפי־ט געװארן גיי*.4 דיאמעס 28.37-1 מאד. ןןןן סיאיז געקומען אויף א באזוך אין סוידן די יידייטע ארטיסטין בעדא נאדאלסקי, זי איז א טאסטע־ פון דער באריםטע־ ײדי״טע־ א־טיס־ טין אין אםע־יקע סאניא נאדאלסקי, וואס האט פיל י#ין גע-טשילט מיט דוד קעסלער און אויך געיטפילט בײ מאײפ *טװארצן. בעדא נאדאדסקי האט געיטסידט *יטדעסע יאר א*יז דעי גגװידם ״״טמעלצטאפ״ בינע מיט בן־עמי אין זא יאי טרעט זי אי״וים אין ענגלי״ט. זיגצ עטלעבע בעלא נאדאדסקי איז אויף דער ײדי״טער בינע. ווײנפער די פרוי פונם דיבט״״י ז. לעצטנם גאםטראלירכ ןןןן יאנאס םורקאװ חאט חאב אויסגעפירט די אין ביאליסטאק. װו עי־ פראנק און ״װעי איז פיעסע ״די סיבה״ פון ל. •טולדיק,, פון ר. פאס. ןןןן אין לאנדאן האט זיד געעפנט אן אויס״טטע־ לונג פון די דעצטע װעיק פון דעם באקאנטן קינסטלע־ לעאפאלד פיליבאװסקי. וומ םיאיז צוריקגעקומען קײן װאר־טע דער באקאנםער ארטיסט מ*טה ליפמאן, ײעלבער האצ פא־בראבט אין רומעניע 2 יא־. צוזאמען דיט כי• ליפמאן איז אויך צוײקגעקומען זײן פ־וי די ארטיסטין נאטאדיע ליסמאן. ר ס ד. נ ־׳ ס / ע־יז־? יטער ליטעראטוד״, אן אפהאנדלונג װעגן מיטױד צעסעס בײ לײװיק. דעיעדעס, צײט־ין א. א. ןןןן אין װילנע איז הײנטיקן •טנ: געװארן ד״ר 3־יא־יקע־ ױבידײ פ א בפא־ט און קודטור־פאיײן פא־ ןןןן די אײנ״ט־ײבונגען אין די ײדײט־װעלט־ לעבע ״טולן אין װאי־׳טע האבן זיד ״טוין אנ־ געהויבן. יעדן טאג קומען א םך עלטערן און פאד״טרײבן זײערע קינדע־. ני״טט קוקנדיק אויפן *טװערן קריזיס, זענען פארט די עדטעי־ן ג־ײט צו צאלן *טבר־דמוד. און צו *טיקן זײערע קינ־ דעי אין די ײדי״ט־װעלטלעבע *טולן. ןןןן אין מארמא־איט־סיגעט (רומעניע) איז גע־ •טטא־בן איינער פון די אינטעיעסאנטסטע טיפן פונפ אדטן דו־, דער פאלקס־דיטבער און בדהןי הער״ט־דײב סיגעטער ער איז אדט געװען בײ״ (יסו י&־, און זײן נאמען איז געװען זײע־ פאפ״דעי צווײטן די פא־יטײדנסטע ״טינטן פון דער ײדייטע־ געזעל״טאפט. נאך צוריק מיט עט־ רעסע צענדליק יא־ האט ע־ א־ויסגעגעבן א ײדי־ *דע צײטונג אין סיגעט ״צױן״, אין װעדבער ע־ האט געפירט א קאמף מיט דעי ײדײטע־ אסי״ מילירטער אינטעליגענ״ן אין אוגגארן. עי האט איבערגעלאזט :אך זיך א גרויסן אוצ־ מיט מא :וסקריפטן. ןןןן אין װילנע איז פא־געקומען אן איגעמײנע פאי־זאמלונג פון די עדטערן פין די צװײ ײדי״טע גימנאזיעס — פון דעי מאטעמאטי־ט־װיסנ־ ״טאפטלעבע און פון ס. מ. גורעװיט״ט י ־ אריף צו באט־אבטן די פיאגן. װאס האבן א *טײסוה מיצ דע־ אקציע פאר דע־ רעבטדעבער אנערקע־ :ונג פון די ײדי־טע מיטד־טולן. ןןןן דע־ וןילנ״ר •טטאט־ראט האט פאיג־עסערט ציעפ: דעם ײווא — 3 טויז. גילדן (אג־טטאט 2 טויז.), ביבליאטעקן 12 טויז. (אװטטאט <)ן, פא־ן ײדייטן טעאטע־ 10 טויז. גילדן. ןןןן אין בערלין האט אגגעהויבן צו דעי־־טײנען א ײדייטע װאבנבלאט ״אונזער װארט״. די װאבנ־ -ריפט ״װעט דינען די אינטעיעםן פון די צענ־ דליקער טויזנמער מזרה־ײדן אין דײט*טדא:ד, װאם זענען פאיבונדן מיט דעי ײדי־טעי *טם־אך און קולטור,,. ןןןן די ביבליאטעק־קאמיסיע אין לובאמיל וויד אײנארדנען סארלעזונגען פון ײדײטע *ט־ײבע־. די רעפערענטן װערן געבעטן זיך װענדן: לו־ באמל, בלעבנא 1, מ. װאלװו״טעם. ןןןן דורך דער איגיציאטיװ פון א. אלק, דעם פארזיצער פון פטודענטן און אביטוריענטן־קי־ײז פיײגט סון ײװא אין װילנע, איז בײם ״פטו־ דענטן־פארײן צו דערלערנען די ײדי״טע ״טפי־אך און ליטעי־אטור״ אין קאװנע געגרינדעט גע־ װארן א קרײז פון ײװא־פרײנט. ןןןן אין מעזריט-ט איז געדעגט געװא־ן דעי פונדאמענצ צו אן אײגענעם בנין פאר דער ״טול א. נ. פון ה. ד. נאמיערג. צו דער פײערונג זענען געקומען סאר״טםײער פון דער םאלקס־פארטײ אין װאר״טע. דער פונדאםענט־לעגן האט געט־אגן א יום־טובדיקך באראקםער ןןןן ״•*ול־קולמ״ האט באקומען אן ערלוייני•־ אויף ךורבווופירן א בליםל־מאג איבערן גאנצן לאנד. די נויטיקע הבנוח, זיו ארגאנױירן די אקציע װערן יגוין געמאכט.?י -עראסור און וש דער בױלעמען פון דעפ יידייגן פעך קלרי אין װארזוע איז •טוין פאיענדיקמ. עס קוםען ארײן אין ביולעטען עטדעבע קורצע איבערזינטן װעגן דער ײדי״ב״ר ליםע־אטור, ײדי״ט בעאטער, ײדי״טע פ־עסע אין גא־ דע־ װעיט, ײדי״טע בוך־פראדוקציע פא־ די לעצטע יאיך ײדײטע ליטעראמור אין אנדערע *טפ־אבן און די װעדט־ליטעי־אטור א״ן ײדי״ט. דער בױ־ ־עטען װעט פאנאנדערגעטײלט װערן צװי״טן די רעלעגאטן און געסט און אויך פאנאנדערגע״טיקט װערן אין די גרעסערע צײםונגען אין אײראפע און אסעײקע. דעי גאנצע־ טעקפט איז געגעבן אין ײדי־ט און די עטלעבע ארטיקלען זעכען איבערגעזעצט אין עבלעבע ־טפיאבן (ענגדי״ט. פיאנצויזײט, דײט״ט און פוילי״טן. ןןןן אין א רײ היגע צײטונגען זענען אפ־ געדדוקט אי־טיקלען װעגן דעם אונטערגאנג פון דער ״װאך״. — אלע באדןיערך װאס די ״װאך״ האט אויסגעהערט צו דער״טײנעך הגם סאיז ני״טט ספסים מיט די ד״ויפט־ליניעס פזן דעד .־ואבניטריפט. ןןןן דער ער״טטער זאמלבוך ״אמאל אין א ױבי״ ראב ארויסגערופן אין דער פ־עסע זײע־ גוטע אפ־ופך די רעדאקציע־קאדעגיע שון דעפ זאמד־ בוך האט בא״טלאסן צוצוט־עטן א־ויכצוגעבן א צװייטן זאמלבוך. — דאס צװײטע בוך זא־ יײן גרעםער סון דעפ ע־״טטן און סיװע־ן אכט־יל־נעמע: די בעסטע ײדי-טע בעלעטײסטן אין אײראפע. ןןןן גרוך גלאזםאן קומט צופאין די טעג קײן פוילן פון פראנקרײך, װו ע־ האט פאי־ ב־אבט די דעצטע ווװײ יאר. ןןןן פרוי לילי פרײטמאן האט לעצטנס גע־ האלםן א פארםראג אין פאריז װעגן דעם פרי־ װאםן לעבן פון דוד פרי״טמאך ןןןן אין פאריז חאט לעצטנס געװײלט דער באקאנטער ײדי״טער געלערנטער פ־אפ א. א. רא־ יאק פון באפטאך דר. ראבאק איז אויך אײנער פון די הויפם־טוער פון דער געז. ״פ־י״נט פא־ דעם ײײא אין װילנע,'. ןןןן א. מארעװסקי האט געחאלטן אין פאײז א יעסעראט ״אײראפע און אמעריקע,, (דאס לעבן און טעאםער אויף בײדע זײטן פון אםלאנטיק). ןןןן דער ״טעדלעצעי־ *טטאט־ראט האט מים א צײט צוריק באיטלאסן אנצורופן די דארטיקע טילנע גאס אויף א״טס נאמעך ביז איצט אבער האט דער םאגיסטראט נאך ני״טט אויסגעפירב יעס בא״טלוס. — און די ״טעדלעצער ײדן פרעגן זיך: װען װעט ״טוין דע־ בא״טלוס ארײן אין ־עבז? ןןןן די העברעי״טע שרײבעד אין אי־ץ־י״טראל האבן געגרינדעט א פען״קלוב אין תל־אביב און אויסגעקליבן א קאמיטעט, אין וועלבן ס׳זענען איײן: ח. ג. ביאדיק, א, בארא״ט, מ. גליקסמאך א צ. גריגבערג, פ. לאכאװער, מ. פאזנאנסקױ *ט. צמח, י. ראבינאװיט״ט און ר. ״טמעוגוביץ. צו דעם פעךקאנגרעס אין װאר״טע זענען אויסגע־ קליבן געװארן: י. בהך י. פיבמאך ״ט. צסה, יט. טיטערניכאװסקי און ד״ר יעקב קלאצקיך ןןןן י. בסאראװסקי אין קע״טענעװ האט ארויה־ געגעבן א ביבל ״משיחיזם אין דער נײער ײדי־