Literarishe bleter · 1930-06-20 · 25 (20.6.1930) · p. Seite 458

זײ* 45% * ^'םער^רישע בלעםטר נ*ם. 2$ (160) עום אכטז אינמעדנאציאנאלז פעז־ישאנגדעם 71 8רשע—24* 0 2 י?גי 1930 צװאטענקונפט פון דעם װעקט-נייםט, װי עס איז דער יעז־ין<וב — באדארןז ׳טטיין אין דער ׳&ױז פאר דעד קוצטור םון די אומבא׳עיצטע פע?קער מענטעיעכע קוקטור איז הײקיקטום. אין װעלכן ערד-ײיננןר זי װערט ני׳עט נע׳צאפן, אין װעקכער ׳טפראך זי דריקט זיך נישט אוים — געהערמ זי דער נאנצער װע5ט, דער נאנצער מענטשהייט״ דער איצטיקער, אכטער, קאננרעם פון רי פען-קילובן קומט א'ו פויק, וזו פיאיז אויך דער זיץ-ארט פונם ײדי׳טן פען- .ער דרײ מיליאן ײדן, װערכע האבן נע- פדעםע, נדויפע ביכער-פאריאנן, א פאד- (פאיקפ-־טוי;, מיטי-שואן, אװנט-קורם;, :עאטער, קונםט, א ײד״טן װיפניטאפט- ב, און װו עכ יעבן איב :זפ; א מעכטיקע יידי׳ם צװײנט ״ד־־ט ׳טוי-װעז פאיקם-אונױוערסיטעטן, יעכן אינםטיטוט א. א. װ. פויאן איז א״נע פון די דר״ נרויםע ״רי- הע צענטרען, וװ עפ װערט גע- יטמידט די װעאטאעכע ײדי׳נזע קויטור אויה יידי׳ט. די דעאענאטן און נעסט םונם פען-קאננרעס אין װאר׳טע װאאטן דע- ריכער באדארפמ ארויםװײזן באזונ- דערע אויפמערקזאמקײט און םאראינ- טערעםירוננ דעם װוקם און אנטװיק- אונג פון דער ״די׳פער שפראך, איטע- ראטור און קואטור, און זיך באקענע; מיט די װיכטיקע דערנרײכוננען אויױ אאע געביטן פון ״די׳טן און מענט׳ש־ אעכן ׳טאפן, װאם עם איז צו קאנםטא- טיר; די אעצטע צענדאיקעד יארן. די ״איטערארי׳םע באעטער״, װאב באמיען זיך אויפצונעמען און אפצו- ׳פפינאען אאדאם פאזיטױוע, װאם עפ װערט נע׳עאפן אין אאע ״די׳שע ישו־ בים, װו עם אעבן די ײדישע םאאקס- מאםן, — באנריםן הארציק די דעאע- נאטן און נעסט, װאם זענען זיך איצט צונויפנעקומען קײן װארשע אויױ דעם אכטן פען - קאננרעם, או; װינשן זײ ערפאאג אין דער ארבעט אטובת דער אינטעאעקועאער דערנעענטערוננ פון אאע פעאקער. צופ אכטן מאא קומען זיך צונויף די פארשטײער פון די פען- קיובן צו פראקאאטירן םונםנײ די הויפט-א־דעע פון דער פען-בא- װענונג; די.דערנעענטערוננ פון די שריפטשטעאער פון דער נאנצער װעאט פאד איגטעאעקטועאער צוזאמענארבעט. װאם-װײטער אאץ םער קריסטאאיזירט זיך אויפ דער כאראקטער און פארנעם פון דער פען-באװענוננ. די איניציאטאדין פון דעם פען-קאוב, די שריפטשםע- אערין ד סקאט און דער פארזיצער פון דער פען-צענטדאאע אין אאנ- ־אן זש. נאאפװארטי האבן זיך אפשר נארנישט פארנעיבטעאט, אז פון דעם קערן, װאכ זײ האב; פארזײעט אין 1923, זאא ארויםװאקסן אזא ערנפטע באװעגונג, װאס פאדײניקט די?ימעראטורן פון עטאעכע א־ן צװאנציק פעאקער. דער טרוים װעגן אינטעאעקטועאער צוזאמענ- א־בעט הויבט אן צו באקומען קאנקרעטע, רעאאע פא־מע; פ״ צװייענפעאקעריישן גײםטיקן צוזאמענאעב;. בר־סעקע־ אויף דעם פינפטן :יטעראטור קאננרעס איז די ײדישע ק -באװענוננ, צוגעטראטן צו דעד פען־ י ײדי׳שער און פון ראן אן איז דעד מיטנקיד פען-קקוב אן אקטױוער פען-קקום;. אין דער משפחה פון די י ״די׳טע די יידישע שפראך, ד רײ צענ- קוצטור װערן אין א רע־ באעװקהט פון די הערשנדיקע דעריבער, ־עפ־אב; און קוקטור;, און; אנדערע צ־נקײך מ־ט די קצוב; פו זוכט דער נאצ־אנאצע םינדערהײטן, דער פען- ײד־יעער פען-קקוב א־ן ינם קאמף באװענוננ א ־עטיצפונקט א ׳#ל ו פ א׳ט בייר פונם פאייזער קינסטלער ר״צזאנד קאנעיפא) בוך-און פרעסע-א1יםשטעלונג דער .װארשעװער ״דיעער פעז־קלוב ארנאניזירט אין זװזאמענחאנג מיטן פען-קאנגרעפ א נוך און פרעסע-אויםשםעלונג. די אויפנאבע ״יז דער אויסשטעלוננ איז נעבן א פארשטעלוננ פון דעם װוקם און אנםײיק־ לוננ פון דעם ״דישן בוך פאר די לעצטע יסין און דעם זװשטאנד םון דער ״דישער פרעםע אין נאר דער וועלם. די אויםשטעלונג װערם א״נגעזןרדנט לויט די פראיעקטן פונם קינםטלער מ. עליאװיטש. די אויםשטעלונג זזןגצ^ *ו צו ז״ן ז״ער אימפןןזאנט פא־ דער נה״כבארעכטיקוננ פון דער ׳שפראך און קוצטור. אויף דעם זיבעטן װינער פען- קאננרעם האט דער ערן-פארזיצער פון דעפ יידישן פען-קמב ׳עצום אש אויסגעדר-קט אין זײן רעדע די שטע- קוננ פונם ײדישן פען-קקוב םיט פאלננדיקע װערמער; ״די קוצטור פון יעדן פאלק, װי קצײן דאם פאצק זאצ נישט ז״ן, איז דןזם אײננטום םון דער גאנצער מענט׳עהײט... די ציטע- ראטור, װאס װערט נעשאפן א־ן װא- םער םיאיז שפראך, איז נישט בצויז פאר דעם באטרעפנדיקן פאקק, נאר אויך פאר אנרערע פעצקע־ דער נײםטיקער כח, װאם עם שטעקמ םיט זיך פאר די הערצעכע ידיעורת פון ײדישן פעז־קל־וב דער װארשעווער יידישער #ען־קלוב ניט ארוים צום אכטן אינטער־ ואציאנאלן קאגגרעם פון די פען־קלובן אין װארשע א העפט ״ידיעות פון יידישן בוך, םעאטער און פרעםע״. אין דעס העפט קומען אר״ןל אר״נפיד —; א קורצער איבערנליק װעגן דער ״דישער ליטעראטור; די נוך־#ראדוקציע אין ״דיש; װעלט־ליטעראפור אין יידיש; איבערזעצוננען פון יידיש אויף אנרערע שפראכן; יידיש םעאטער און דראפע; די ״דישע *רעסע אין נאד דער װעלם. די בראשור דערשײנט אין ״דיש און אין אנדערע. שאראכן. (ני