Literarishe bleter · 1930-05-30 · 22 (30.5.1930) · p. [Seite]

ערײ/ 60 גר /יבעסער '$רג$גג ־יפ־גלראדיעלגל װאםשו־יפמ פא־ ינס־ט 8לימעדאכןוד פןעאכויזךאוןקו פארכלאג 3.קקעעק־ןיװארש^; ח ג / ע ״; י? /;? ז) ד ׳2,?ו י ., רוד בעדגעלםאי צוגאםס איז װאדשע געװען די דעדאהפטיקע או־פפאסונג און כארארןטעריפפיק פון רעט קיטעראר־־ס; צענסר, װאס האט אפגע־עטויפ;, אין פון רעכ א״גע- נעם פארגאם-כארג-בעדנר, װאם מיהאט אויפגעיטטעיט א*; אט דער פאדקײקעגונג איז נעװע;, כקי-פפק, פיק ריכטיקפ, נעזוגטם, :אטיר- קעכפ. או; עפ א־ז געװע; דעריכער פאד־פטעגרקעך, װאפ ־פ."! איו רי עריעטע ־אד יאר פו; זײ; שאפ; האט כערנעלםאנע; ׳עטארקער געצויג; קײ; װיקנע, װו א•; די 'אח 1911—1912 האט ויך אגגע- הויכ; צו כיקד; א נײער קינפטרעדי־פעד צענטר, מיט נײע אנזאנ;, מיט נײע פערםפעקטױו;, מיט נײע או־פגאכ;. אויך װיקנע האט איכעד די קעפ פו; דער פארהאײעטער, פארפ־ארוצידטער קיטערא- ד״פער װאדיעע דעקאנגט די האנט צו פדצ; או; אויך צו איפ;. אי; װיקנע האט ז־ך נענומע; פאדמוקיר; דעד כו־ענדיקער ״די׳פיזם, זיך אויפקריפטאקיזיר; אקץ קקארער או; קקאדער, כעת װאר׳פע א־ז נעװע; צו-פאריפמײעט, צו פארטו; אי; טאנטענקעכער 'קיטערארייפער הארעװאניע. געװיכ האט װירנע אפטמאק פון װאר- יפעװער יפטאך גענומע; כו־עז פונדאמענט;, ־או; פו; װאדיפעװער װעדק — נעפרוײט יפאפ; װערטן. אזוי-צי-אזוי - אין אנדעדע ערטעד, נייפט אי; װאדיפע, האט זיך אויםגעקריכטאקיזירט די א־- דעאקאגיע פו; דעם מאדערנעם ײדי׳פ; ׳פאפ;, או; די ק־טערארייפע װאריפע האט קכתזזיקה נ״פט תופס נעװע; רעם עצם-מהות, דעם תוך פו; דעי׳ ײדייפן רענעפאנפ. ״קיטערארי׳פע מאנאטיפדיפט;׳•, ״די ״דייפע װעקטי■, ראפ מאדערנע ײד״פע ׳פוק-װעז;, צענטדארע קוקטור-נעזעקיפאפט;, אפיקו נײע טעאטעד-עקפפער־מענט; — ראפ אר־ז א־ז או־פגעקומען אין אנדעדע צענטערפ, נ״פט א־ן װאדיפע, װו דאפ נעזעריפאפטקעכע קעכן א־ז צו-האפטיק, צו-פארטײא״פ- צענקידערט און צעריפ;. א. װײטער — דער בונדיפט, ׳פ. ניגער — דער ם. ס.אװיעץ און ׳פ. נאדעקיק — דעד צױניסט, האכ; זיך נעקאנט געבן ד• הענט א־; נאמע; פון קיטעדאר״פ; רענעפאנפ נאד אין װימע. א צענטראקע קוקטור־קינע מיט קיטװאקאװ, קיטײאק. זרובכא און בערנערפא; איז געװען מענקעך אין ק־עװ. אין װאריפי!, כײם טויער צו אן אקנעמײנעפ, צענטדארן פרידקעכן קוקטור-״פאפיו ׳פט״ע; די פארטײא״פע ״כדוכים״ מיט פראמיקע יפװעדד;, ײאפ דרײען זיך א; אויפהער... פזן רער אנדערער זײט קימט צו דעד װאדיפעװער ײד״פקעכעד ״כאהעמייפער״ מהיכי-תיתי, װאפ נײט פאדו־ם פון יעדער ע־נפטער ׳פאפערי׳פער אדכעט א■; טויט אפ יעד; ערנפטן פרײו. דער כ־קיק-כיקינקער ״ניה־קיזם״, װאפ איז נעקומען דא נאך פרצעס פראם-פײערדיקער ױם-טוכדיקײט, ד• פארטײא״פקײט און ״כאהעמי׳טק״ט״ האכן יאדנראננ אװעקגע־ הדנעט אן א ׳פיער ׳פעפעדי׳טע ענעדגיע פזן פדט און כקק, װי אויך פון ׳פאפעד און טועד. אין אט דער קרענקקעכער, װיםטער אטמאםפער איז אויפנעװאקםן א דור ׳פדייבעד, װאם האט קײן קױם און תיקון ני׳פט געקאנט האבן אין דער קימעראטור. ני׳פט זיי האבן אקיין עםעם גע׳פאםן, און ני׳פט זײ זענען מםוגק נעװען, איכער צװאנציק יאר איז דוד בערגעקפא; א תו׳פב אין דעד י־ד״פער קיטעראטור. און דאך קומט ער עדיפט איצט צום עריפט; מאק קײן זואריפע. איז עם במיז א צופאק, אדער עס איז א; עיקר-יפטריך א•; בערגעקפאנען און אין ז״ן אדט-׳פאפ;? ז״נע ער׳פטע ק־טערארי׳פע יפריט זענען פאדגעקומען אויפעד און װײט פון דעד דעמאקםטיקער קיטעדאדייפעד מעטדאפאקיע, װאדיפע, — הנם זײ; עריפט בוך ״ארום ײאקזאי״ א־ז ארויםגעגעכן נעװאק אין וזאד׳פע, דורך א װאר׳פעװער פאדקעגער. אזוי אויך זײן פאנאדעװוקם, זײן אויסברײטערן זיך אין דער ״ר״פער קיטע- ראטור איז גע׳פען טחוץ דער ײאר׳פעװער אטמאםפער או; באד;. אפ׳פר איז עם קכתחיקה נע׳פען או; נעטון געװארן אן כפעציעקע בװנות, אבער מיט דער צ״ט איז עם נעװארן א גאננ, אן אײגענער נאננ אין בערנעקפאנם יפאפן או; אי; זײן קינםטקעדי׳פ; כאראקטער. מ־ט דער צײט האט זיך אויםנעביקרעט בײ בעדנעקםאנע; דעפ קינםטקער און מײםטער א נענאציע צו רער אמאמקער אפיציעקער קיטערארי׳פער װאר׳פע טיט אירע הויפט-מאטױו;, ריכטונג, כא- אקטער פון ׳פאפן. אניפטאט דעם אפ־ציעקן קיטעראר״פן צענטר, האט זיך אויםנעביקדעט אן אײגענער קיטעדארייפער צענטד, ריכ- טיקער געזאגט, — א װינקק, װו ער האט נעקעבט טיט אײגענע, אײנן-אויםגעכאװעמע מאטױון, טענער, א״גנארטיקײטן און פראב- קעמע;, ײאם זענען םאר װארשע נייפט נעװע; אננעמאפט;. פו; אט דעם װינקק האט מען װאריפע װי אויםגעמיט;. װאד׳פיע — אויפעד פרצ;, װײק פרץ האט אויםנעזען אי; דעם װאריפעװער קי- טערארייפן מדבר, װי אן אאזים. און איבער די קעפ פון די ״װאר- שעותר״ האט מע; זיך געברודערט, — אי; געהײם, און כמעט אז פדצעם װים;, — מיט פרצ;, מיט זײן :אננ אי; קעב;, מ־ט זײן יפאע;. װאם איז געװע; האן װאריפע, װאפ מיהאט נ״פט נעװאקט גודפ ז״;? קודם-כק — קיטערארי־פע פדאדוקציע אויף טי׳פי או; אוי־ בענק. קיטעראדישע פאכריקקעך, או; גאר אפט — מ־ט;אנץ-טאנדעטע אויםארבעטוננען. ׳פט״קקעך און ברעקקעך, ם״ קויטן אינהאקט און םײ קוימ דער פארם. די קיטעדאטור האט נע- נעםטעט אי; בחורשע צימערקעך, און אקץ-ארום האט מען נעזע; פו; די ־פמאקע פענסטערקעך אין די א״כערשטיכקעך. עפ בקײבן אויסן פון דער קיטעראטור דורות און מ׳טפחה-קעבנם, אויפנאנג פון תקופות, ׳טװערער געראננק און פארטיפטע טראנעדיע פון דעם מא- רערנעם ײד-מענט׳פ אין דער נײער וועקט. אניפטאט ברײטע ק־נסטקערי׳טע קײװנטן — קקײנע מאמענטאקע גאפן-פאטאגראפ־עפ. דאם איז נעװען דער תהום, װאם האט זיך אויפגעיפפרײט צװייפ; דער אפיציעקער קיטערארי׳פער װאר׳פע און דעד א־יגענער, אוים- נעטרוימטער קינםטקערי׳טער װעקט. נעװים איז געװען א ׳פפאר ביםק איבערנעטריבנקײט אין אט דער נעגאציע פון דער פרעמדער װאחטע און אין רער אײנענער אײנביקרונב אבער אזוי קערך איז