Literarishe bleter · 1930-05-23 · 21 (23.5.1930) · p. Seite 386

?'ססר&רי&ס 3?סססר סב 3/6^ 0 זײס 386 9 דײד, ניט יאושדיה א סאך סיט דער האנט און נײט שנער אפ. תחית-הסתים פון ביוט און הארץן און בײ :יאיציק; האנראט זיך עם נייגיט נא־ אין דעם במט און הארץ פון הײנטיקן סענטיצ. פון הײנטיקן דור, נאר א־ן בלוט און האדץ פון פיר פריערדיקע דורות איב זענעז נ״טט נאד ענג די פיר װענט פון יטטה, נאר אויך די פיר װענט פון צייט. עד האט ריב די תודה, װייר זי א־ז ערטעד פון א״ן דור, און ער באציט זיך צו תנ״ך, פונקט װ• רי צװייען- צי־ט פין תנ״ך ביז איצט ײארט נעװען ױנגער פון אים. ׳טסחת-תורה אין תא-אביב — נ״עט נאר ד־ יעטוב, רער הוי־. נא־ אויך ד• נאנצע ב־אריק-נאס איז דאסאצם פור ס־ט צװײ אהין- און-צוריק גײענד־קע ••.ײטדאסען סענטיען. זי• יםטופן זיך קוים דורך, קוסען אריי; אין יעטוב, באקוקן ד־ ציסער;, די װענט — װענט װי װענט, אפירו אביםר צו בער־הבית״םע. — און כאטיע ביאריק אייין דד״ט זיך צװייען דעם נאנצן ױם-טובדיקן עורם; ער, רעי א״נציקע־ װאבעריק ארום, נ״ען ־אך די ארע סענטיען ארויכ סיט א באפ־יריקטן געפיר, ג״ען אװעק, בד■ צו סאכן פיאץ פאר ד• נ״- אנגעקוסענע. אבער אט קוסט אן א ױננע חברה, װאם האט איבער- נעדיסן א ראנג-יםעהדיקן טאנץ אויפן פראץ, װי עס קר״צן זיך קרום פיר גאם;, ז״ קוסען צום הויז און טאנצן פאד אים לאננ. ביאר־ק ־םט״ט ״.ױ־ן דאסארם אין דער הויך, ב״ם באװאקםענעם הו־־-פרויט אין קוקט ז־ך צו צום טאנץ (ביעעת ז״נע סקורבים זיצן נאך ארץ ב״ א־ם אין יעטוב, אין א חדר-סױחר, און זיננען ׳םוין קאננ- אדיםנעזונענע חםידייעע רידער). און פקוצים יםטערט ביאריק סיט דע־ חאנט אפ יעם טאנץ: ־ איך האב יסוין ארץ געזאגט. - - ״.ירי־ט ער אראפ אוי־ ז״ן געס״עטער איםכנזיים-םפ־דייעער אויםיטפ־אך, װאכ קריננט אפ־רו א־ן דעד נאענט װי ייד״ע - א־ך האב ׳גיו־ן ארץ געזאגט ד־. װאם האבן דא פאי־ א״ך נעטאנצט, אבער הינטער ״״; סר״צע העד איך דאם זיננען אין יטטוב, און דא זע איך א״ך ױנגע, יזננע טאנצ;. און עם א־ז סיד אזוי, פונקט ײי סען װארט סיר נענעבן אב־הם אבינופ סטבע — פון א״ן ז״ט סיט א זקנה און פון רעד אנדעיער ז״ט סיט א בחורה איך דד״ סיך אט צו יענער און אט צו ־ע־ ז״ט ױנגע, ױננע, טאנצט נ״םט או־ם א״עד ענערג־ע אינ- נאנצ;. ־אזט איבע- א״ך או־ד סאדג;, אויץ א נאנץ יאד און װען איר טאנצט יעוין ׳א, זארט איד ׳עטענריק טאנצ;, װי איצט—האנט א־י■־ האנט און פר״צע צו פרייצע א־ן א דאד, דאס ברוט פון א״נעם זאר א־בערנ״ן צום צװ״ט;, זאר דודכגײן ארעסען, און בא- ־ײבערט זאר עפ ז־ך אוסקערן צום עדיעט;. רעד דאד דויערט ׳עוין פץ ראננע דורות א;, ראסיי־-זיעע א״נהארטן דעם ראד, נ״עט צע- ־י־ם;, נ״עט צעיעטעד; אים אזו• דעדט ביאריק, ביעעת דאדטי, װו עס קר״צן זיך קרום פי־ גאם;, האט זיך יעוי; רע־ ־אד פון טאנץ צערים;, או; ױננע חבדה טאנצ; האנט או־פ האנט אין א״; יטודה. אזוי װי אדאבעד טוע; עם. טאנצ; א; אויפהעך טאנצן אוים ארע ז״עדע כחות נא־ ביאר־ק װ־ר דעם צעריסענעם ׳־אד נייעט באסערק;, ער יויר דאם ביוט זאי זיך א־בערנעב; אויץ װייטעך או; ארץ, װאם ע־ ט־ט איצט און ארץ, װאם ער האט, װיר עד דעדיבעד װ־דסענעז ק־נ־ע־ - דעם א״פװאקםנדיק; דוך אבע־ אויב זיין אטעם הויבט זיך א; ב״ פײ דורות פו; יכ. א: פןיןרו רזרות פיר י י*טט אלי^ אבער נ יכיט ער ז פדי<ר, דערגיי א'| טקיייט נביאי האלב- פץ זיץ יר םוד טאקע איז אין דעם ראנג. אזױ ־ײגט דיכטערײט *••ין בסעט *טװײגט ס־ר ־ואה ער : און ׳י איי ט אזו ־אריק הא יואם ב ״עבת, ו װי דעי טענ דרײ זט די באהעי רה, װאב א סנו האט איב פאיגריב; צו ״.יבת און רריי טענ נ א ב; יעבת. אבעד ד־ פיר רורות פא־ אים זענע; באהערט נדער-ריכטיק, או; די דורות נאך אים — פיר טונקערעך_ אין שיקאגא װי אויך אלע אױסגאנעס םון פארלאג 3 קלע23י!, צענסואל און אנד. םין קאןופ ״ביבע|־״. װארשע, 1ו81א0£5111 .1< .*5 אסולועוס .*ו 2720 טענע ואך. םאראן אן א יעיער כחות אויח אויפצוטון א םך, אבער ז״ יוער; אױםנענוצט נאר אויםן ״װערן״ צו טון... — אך, װע; די ״ד; זאלן קאנען װיינ־ק רעדן או; א סך טון, אזו■ װי ד■ עננרענד־ער — אז יידן האבן ניט ק״; נעפ־ר פון סאם. סען װ״סט, דעד עיקר אין ארץ-יעי־אר, נאר עטרעכע נעסען װי פו׳סקין אדע־ ׳עעקםפיך און ארע נעסען פון סיטערע ערײבער גייט סען פארבײ קוסט אוים, אז יעדעד נײעד ״.יר״בער איז ארע־ א סנװור, ארעד א ׳נזעקפפיד -- אך, װען ײרן װארטן נעקאנט זיך אר״; ״.יאפ; א פרויט, זיך ארײן ארוסצויסע;, פאר זיך אר״; ••.יאבז א סאם — ״אז ״דן קאנעז נייעט״. אוז. — ״אז ״דן קאנע; נ״שט״... אװי סאנט ם־אריק און פאדע־ט-אויח ם״ יעדער נערענענה״ט, אי; יעדער רנע כסעט, סאנט און פארער״-א,״•־ סיט היץ און סיט ברע;, סיט ארע ז״נע אוסגעהויערע ׳עעפעד״עע כחות. װאם ׳•.ייאג; אן אויפהער פון ז״נע טיפענישן ארויס. — .האב; דאך שוין אחד-העם או; סענדע־ע נעראזט העד; קראנגען פו; א טיראסײט. אבער אט האט זיך בע־דיטיטעװםקי צע- יערינ; נאר אויי־ א פארצעט. און סען קאז ביז איצט נ״עט א־אפ פינם טאז,׳... אויח פ.־רע, נידעריקע טענעד ײאדט ביאר־ק נאך אוסנעדורדיקער פון דער פארעםטינער קורטוך אויח פולע טענעך װאס זאלן זיך הערן אויח װ״ט. ער קא; זיך נ״טט באגניגענען סיט ק״ן ״גם זו רטובה״, און פאדעי־ט אן א״פהעד צו פארברײטעדן די ־אסען פון ארע איטע באני־טע און נ״-נעיעאפענע באני־יפן. — װי קאן עם סענדעאע — רעדט ע׳־ באנ״םטעדט, װי יעטענ- ר־ק ב״״יעת ער רעדט װעגן סענדערען—דאם קאספריצירטםטע אז״ קינסטרערי״״• דערפירן צום פדאסט;, פיםטותדיק;, קיכדער״ם; יעדעם ק־נד װארט, ראכט זיך, נעקאנט זאנ;: א פערד גייט סיט א פנים פון א סענט״״׳;, װאם א״רט ז־ך אויח ״.יבת אה״ם... או; דאך האט עם ק״נע־ חוץ סענדערע; ני״״יט נעזאנט, איך -קראגט זיך ב־אר־ק— קאז נ״י״יט אזוין איך, אז איך באפ נאד אויח א געדאנק, סוז איך א־ם פאדבעםעך;, עפעם נאך צינעב;, עפעס אי; א־ם אויפדעקז״... אויפדעק;. או־פר״ם; נישט נאד א נעדאנק, א ברױו, נאר אויך רעם סהות פון יעדן סענטיע, װאם עד טרעפט, — אזיי סוז יעויז אפנ־ם ביאריק טו;: אז סע; גראבט ז־ך אביםערע טיפעד א־ן יעד; פא־ך — זאגט ער — געפינט סע; אונטער אים א רייטי׳ט; סענטש;, אבער זאר סעז פרװו; נאך טיפער נראב;, ײעט אונ״עד רע- ר״ט״״; סענט׳ט; זיך װ־רעד א־״םװ״ז; א פארך און אז סע; װעט טיפע־ ני־אב;... און א, װ. אן א ״״ער ה״טרעך װארט ע־ פון ארעסען. א־ן נאך סער סעי־ פון זיך א^יין אי־אפנע־יםן — איר זעט אט דעם פ־נגער — פי־ענט ביאר־ק פרוצים ד־ פא־ סענט״״׳;, װאכ דיננרען אים אויח א גאםן-דאנ א׳־ום או־ העך; זיך ״״׳.״; א ה־פ״״יע יױ״י־ע צו צום יעטדאם װעדטער װעגן װאם נאד אי־ ױירט ־* סענט״״ץ אדום. .־ואם ז״עד צאר װעדט פון סינוט ציי ס־נוט גי־עםע־ קוק; זיך צו אץ דער פא־נאכטיקער ׳טײז צו זײן פ־ננע־ א נעױ״ניעכע־ פיננעך אפ״נ־ אפייי א צו געװ״ני׳עבע־ פ־ננע־ — בין א־ך סיר אזוי איינסאך ביעעת ד־ םאריעעװ־קעם אץ אדעם. געזעםן א״■־ דער ערד אץ קיך. געהאקט סיט א האקסעםעד יעפענער און פרוצם — טראךן — אפגעהאקט א יעטיקר פיננער אץ ־א ג״ט אװעק א יאננע סעיעה סיט אוסגעהויערער י־בע רערצ״רט עיי ארע פי־טים, װ• רעד ׳עפיץ-פ־נגע־ איז האדט נעיוא־ן און יעפעטער אפגעפאך טויט, א יעטיקר טוי״ער קערפעך אבער יעפעטע־ האט אננעהױבן װאקםן א נ״ יעטיקר פר״״״׳, א נ״עך א פ־״עעך א .־אזעך ־אז װ• דאם ר״ב פון א נײ-געבוידן קינך או; עם א־ז אי״סנעװאקס; א ניי יעטיקר פיננעך — איר פאריעט״טץ תח י ת-ה סת ■ ם א.״־ א ׳ע פ ■ ץ פ י ג נ ע ך װען סע; װארט נעקאנט אזוי אפ״ענייר; פץ זיך פאםנװייז. פאסנװ״ז פר״״״• אץ ראזן אויסװאקםן פר״ע;, נײעם קערפעך ביז דער נאנצע־ גױ־ זאר װעח א נײעך און איך װארט סיר ארוסנע- גאנגען סיט א נייעם גוח, סיט א תח־ת-הסתים-נוח. צװואם אבע־ װעט עס ארץ טוינן, אז צו א תח־ת-הסתים פון הארץ און ברוט זענע; םיר נאך ארץ אזו• װ״טן... — ר״סט ער פרוצים אפ ז״נע