Literarishe bleter · 1930-05-23 · 21 (23.5.1930) · p. [Seite]

9רײז 60 גר. 23 $0ר 939( זינגטם&ר 'זןרגזזנג• יל־בועדאד־עוע — —ףך ךף ך ~ ׳'־י־־^י־יי־' א־־־פגלד־רטגי װאעשדיפבז פאד?ישעדאבןוד ■■ טיזאפיעדאוןקן־נספ! פאױי7><ג 3.קקעערק,װאדשג< בערםראנד זש2311$ל891ר'ז װאדט־געדאגגל צװישן װעלם אוז פאדפיס*> כ־ע־ב מורא פארן םאציאהױב, באםיען דך אים אנצונעבן א רום־- ׳םע באפארבוננ, כדי אים צו פארמיאוסן פאר דעם אהט;, כ&ציאנא־ י!יםטישן אינסטינקט, װאס דריםילט אין הארץ פון יעדער סענמיט. װענן טהחםה ר1#ם פרישטירן איז נעענריקט. דער קוים-װ?ום #ננעהויבענער נעשפרעך ה$ט זיך שוין אויסנעשעפט. אין דער צײט װען מען דערהאננט די קאװע, צויפט װעיצם איבערן ציםער און שפיגט זיך םיט א קצײנטשיק קודצאטע הינטל. רער נ״סטיקער קאנטאקט איז איבערנעריםן געװארן. ראס נעיעפרעך װערט םיטאםאצ צוריק אויפנעכעבט. — צי קאנען סיר אנרענן םענטשן. אז זײ זאצן אויף אן אינ- רױוידועהן אופן זיך אקײגנשטעהן דער מלחמח? — םרענט בארבים. — די םהחםה, אהם א קאהעקטיװער און םאציאצער באגריח, םוז באקעםפט װערן דורך עפעם אן ארנאנ־זאציע, א קאהעקטױוע און אינטערנאציאנאהע, און נישט דורך באזונדערע, אינדױױדועהע ארו־םטרעטוננע;. אויך א נעװיםן צוזאםענפאר פון נעװעזענע םי- היטער - הײט, אויױ װעהכן םיזענען אנװעזנד נעװעזן דײטשן און פראנצו־זן, איז דאם דאזיקע פראבהעם דורך אונז באדירט נעװאר;. םיפארשט״ט זיך, אז ם׳װאהט נעװעזן זײער א שײנע זאך צו װארפן װי א אינטערנאציאנאהן האזונג ראם אפזאנן זיך פון דינען דער קרינ. אבער די צאה פון די, װאם װאהט נענאננען נאך דעם דאזיקן האזוננ, װאהט נעװעזן זײער א קהײנע. מיװאהמ זײ, נאנץ פשוט, אויםנע- יםאם;. װען סיװאהט אבער נעהוננען צונויפצזזאםהען א נעהעריקע צאה, װאם זאה קענען דערנרײכן צו א רעאהן רעזוהטאט, װאהט םען געקענט דערפירן צו א רעװאהוציע — אין עננהאנר זענען געװעזן אזעהכע צװײ הונדערט טויזנט. װעהכע האבן ״פראטעםטירט אין נאםען םון נעװיםן״ — ענטםערט אפ װעהם. — צװײ הונדערט טויזנט מענטיטן קען םען שוין נישט אויםשים;. — דאם איז שוין א נרויםע צאה — איז םודה בארבים. — איך װעה א״ך אבער אויפםערקזאם מאכן אויף דעם םאקט, אז די צװ״ הונדערט טוױנט פראטעםטירנדע האבן נישט אפנעהאהטן ענג- האנד פון אנטײהצונעמען אין דער מהחמה, און האבן אויך נישט נעשטערט דער מהחמה גופא, אז זי זאה דויערן אזוי האנג, ביז װאנען םיהאבן ז• נעװאהט או־םהאהטן די, װאם זענען פאראינטערע- םירט נעװעזן וי צו פיר;. אויױ אזא אופן װעט םען קײנמאה נארנישט קענען טון קענן דער םהחםה. מידארױ האניש און אויפריכטיק םודה זײן, אז דערצו איז נויטיק אן אבםאהוטע ענדערוננ, אן אומשטיר- צוננ פון דער קאפיטאהיםטישער ארדנוננ... — אבער װען םיר, אינטעהעקטואהיםטן — זאגט װעהם — װאהטן אננענעבן א פראיעקט קעגן דער קריג, װאהט ער זיכעד אנ- גענומען נעװארן. איבריקנם, דערמאנט זיך נאר, װאם םארא האפ- די האננע, ה״כט-צימערדיקע פיננער פון בארביס אין דער מופקוהארער האנט פון װעהם. זײער א מיהדער, אביסה אומעטיקער שםײכה צעקנ״טשט די אײננע&ארענע באקן פונם פדאנצו־ז. ראם ק״העכדיקע, פוהע פנים פונם עננהענדער האכט געזונט און פעסט. א באנעגעניש פון א זעכציקיאדיק;, װאם האט אין ויך די ־ארערדיקײט פון א םפארטהער, א פרויען-היבהאבער, א רײזנדער ם־ט א פערציקיאריקן מא;, װעהבער באװענט פאםעהעך מיט די *אננע הענט, רעדט שטיה און יעפארט א״ן ענערגיע. זײ זענען אזוי פארשיד;, אז איך הער יםוין אויף צו נהײבן, צ• זײ װעהן ארויםזאנן זײעדע פארבארגענע נעדאנקען, צי זײ װעה, קעםפן צװישן זיך. די צװײ אינטעהעקמואהיםטן באנוצן זיך קײנמאה נישט מיט ־• זעהבע װארט-םיטהען. זײ באטראכטן ק״ן שום זאך נישט פון אײן אץ דעם זעהבן שמאנדפונקט, יעדער פון זײ םוז זיך צונעװויגען צום צװײטנם איט דענקען, כדי צו קענען שפעטער אנה״בן די דיפקוםיע און די בײדע רעדן נישט םיט דער זעהבער שפראך באדבים, װעהכער קען קוים א היטערארישן עננהיש, רעדט זײער ני׳שט דרײםט. װעהם דעדט םר״ זײן שיהעכטן, אבער זײער כאראקטעריםטישן פראנ- צו־ז־ש, צעהאכנדיק זיך זײער בײ די שרעקהעכע נר״זן. רוםהאנד רוסהאנדן װער האט נעװארפן דאם װארט? איך װײם גייםט, נא־ איך האב חשק פון פרײד א קהאפ צו טון םיט רי הענט, װ״ה ביידע װארפן זיך גיריק אויף דער טעמע. נז, סיהייבט ז־ך אןן די רוםישע רעװאהוציעז בארבים קוקט אויף איר םיט א פאר- היבט אוינ, װעהם קוקט זיך צו איר צו מיט סימפאטיע. אײנער ועט אין איר די דערהײזוננ םון א״ראפע, דער צװײטער — א נוצהעכן עקםפעריםענט, װאס מען דארף אונטערשטיצ;. — די מערב-אײראפעישע פעהקער — זאגט װעהס — װעהן :ישט דערהײזט װערן, אויב זײ װעהן זיך באנוצן מיט די ״רופישע מעטאדן״. — ז״ װעהן דערהײזט װערן נאר דאן — פארזיכערט באר- :־= — אויב זײ װעהן דורכגעררינגען װערן םיט דעם נײםט, װאם האט אויפנעהעבט רוםהאנך ״רוסישע םעטאדן״ — דאם אױ אן אויבערפהעכהעכער און קינסטהעכער אויםדרוק. די, װאפ האבן אויפן *) די צװײ יארימטע יגר״בער, דער ענגלייגער, הערבערפ װערפ (דעי מוזפר פון רער ״װעלפ־געשיכטע״) און דער פראנעויז״פער, אנרי באיביס, זענען לעצטגם ארויםגעמראםן אין א דיסקוםיע, אין װעלבער כיזענען בארירט געװארן א רײ אקטועלע קולטור־געזעלשאפטלעכע פרא־ בלעסען. דעד פיאנזנויזישער שריפטשטעלער בערטראנד זשאוונעל גים איבער לעב װארט־געראנגל זװוישן וועלס און בארביס אין דעם פאריזער ״מאנד״. מיר ברענגען דעם ארםיקל מיט אייניקע קיגורים. — רעד.