Literarishe bleter · 1930-04-11 · 15-16 (11.4.1930) · p. Seite 296

:י ססר*ר'ש2?12027 1(0. 5-16/;,311*310?? .וײס 296^ פוז וואד צי וואד טעיעסעד און ק*1סס ןןןן נישפ געקוקם אייף אלע שײעריק״םן איז דאך געלונגען דער ״דישער טעאטער־געזעריגא;״ און איר טעאםער ״ווניט״ צו דערפירן *ן ״ נ״ער *רעםיערע: דוד בערגעלסאנס ״דער ם.״־ בער,', רעזשי דוד הערמאן. — יולינ די פא־- -סטארקםע פראבן ווערט די לעצםע טעג.אין םעא- טער נישט געשפילט. לאמיר ה**ן, אז די דע־- װארםונגען אוין• דער נ״ער אויפירונג װעלן נישט *פנארן. ןןןן דעם פארגאנגענעם מיטװאר ת*ט די ״װיל- נער םרופע״ (אנפ. מ. מזאח) אנגעהויגן די גאסטשפילן אין לעמבערגער ״קאלאסעום״. עט- לעבע חדשים האט די ״ײילנער םרופע״ געשפירט אין גענדליקער שטעט און?זםעטלעך פון גארי- ציע און אומעטום מיםן גרעםטן ערפאלג ןןןן אוי, דער ריגער ״דישער טעןוטער, וײהין ער איז פארקרןןכן! זןט הוןט איר א אנוןנס פון איצםיקן רעפערםואר: ה״נטיקע מ״דלעך, ז״ן שותפס ײ״בל, דארפישע ליבע, שרהלע ײעי״ * גרעפין. און דןןס איז א פעאטער, ווןןם שט••; אונםער דער אויפזיסט פון א געזעלשאפט?! ןןןן פאראן א ״דישע םרופע, ״װילנער א;- סאמבל״ ה״םט זי, םיזענען פארפראטן אין איר די ארטיסםן נתמד״ קאדיש, כאש, ל. שריפםזע- צער, יגפילט זי אײן טאג ״די פערסישע כדה־, און דעם צװ״םן טאג — ה. ל״װיקם ״גולם״. באסת, אן אומנארמאלע לאגע. ײער ל״דם אבעי: ״די פערסישע כלהי', צי ״דער גולםי'? ןןןן אידא קאטינסקא םיעם אויף די טעג א•; ווארשעװער .,םקאלא״־םעאטער, אין דער פאװ־ לערעד פיעםע ״דער דזשאז־זינגער״, אין ײעדנעי די ארטיםטין שפילט די ראלע פון חזנם זון און נעגעי■ ןןןן דער יונגער קינםטלער יתודה םערזער פאיפ אפ די םעג ק״ן פאריז צו פארפאלקאמען זין אין ז״ן קונסט כ6 מאנטאג, דעם צ־טן טאג פסה, קוםט פאי אין זאל פון װארשעײער שטאט־ראט א ״דיזועי קאנצערט מיט דער באט״ליקונג פון דעם בא• קאנטן גרויםן שניאור־כאר. אין דעם קאנדעיכ נעםען אויך אנםייל דער אויבער־קאנפאר פון דער טלאמאצקער םינאגאגע םשה קוםעװיצקי. דער קאנטאר ש. הירשםאן, די ארםיםםן פון ועי ווארשעװער אפערע גדושטשינםקי, דיגאם און אויך דער פידלער יוסף קאםינסקי. חןן מדימל ד״כעס, די באקאנטע םענצעייז■ טרעט ארוים מאנטאג, דעם 2־םן טאג פפר כאו טיטאג אין װארשעװער ״פילהארמאניע״. ןןןן פאריז האלם זיך אין איין ״די־כ; א= איז דארט געשאפן געװארן א ״דישער פאדעס־ כאר אונטער דער אויפזיכט ״ון א יאעאגגז ״דישן מוזיקער און דיריגענם. ןןןן אנא און ה״םאן יאקובאוויטש, וואס ־ואמ די לעצםע חדשים געשפילם אין װילנע, ־יאכז אנגעהויבן צו גאסםראלירן אין לאדז. ןןןן די פאפולערע ארםיםטין נעלי קעםמאו א'ז נאך א צװ״-יאריקן טורנע איבער רובעניכ׳ פוילן, ארגענםינע, צוריקגעקוםען ק״ן אםעיימ■ ווו זי טרעם אויף אין א נייעד פיעסע ״קיכרניי דעד. 1 ת ם ך עייעיל ןןןן די באריםטע דרוקער״ פון דער ״קראנאך־ פרעס״ אין וו״םאר האט איצט ארויםגעגעבן ״האמלעט״ אין א נ״עד איבערזעצונג פון גער־ הארט הוייטםאן םיט האלצשניטען פון באוווםטן קינפםלער גארדאן קר״ג. פון דעם: 250 עקז. אויף האכטגעשעפםן פאפיר צו 280 ד״טשע מארק פאר אן עקזעספלאר. 17 עקז. אויף יאפאניש פאפיר מימ צװ״, פון קינסטלער םיגנירםע, בא־ זונדערע האלצשניםן־סעריעס צו 800 םארק און 8 עקז. אויף פארמעט םיט דריי, פון קינסטלער סיגנירטע, האלצשניטן־םעריעם צו 2000 םארק אן עקזעמפלאר. פריער האט דעז־ זעלבער פאדלאג ארויסגעגעבן ווירגילם עקלאגן מיט האלצשניםן פון אריסטיד סאיראל — 250 עקז. צו 220 מארק, און 30 לוקםוס־עקז. אויף פאפיר פון כינעזישן ז״ד מיט א באזונדערער סעריע האלצשניטן צו 1)80 מארק א״ן עקזעמפלאר. ןןןן אין ריגע האט אנגעהויבן צו דערש״נען א נ״ע טעגלעכע ״דישע צ״טונג א. נ. ״דיגעד םאג״. די צ״טונג ווערט ארויםגעגעבן דורכן •־עדאקטאר פון דער ריגער םאג־צ״טונג ״דאם פאלק״. ביז איצט האט דער געוו. רעדאקטאר פון ״דאס פאלק״ ת. עדות ארויסגעגעבן א װעבנטלעבע צ״טונג ״דער פר״טאג". ןןןן אין נױ־יארקער ״מארגן־פר״ה״ט" האט זיך אנגעהויבן צו דרוקן א נ״ער ראמאן פון גישון א״נבינדעד (כאווער פאווער) ״בראנז־ וויל״, וואם שילדערט דאם לעבן פון דער ״דישער מאסע אין בראנזוויל. ןןןן אין פארלאג ב. קלעצקין ווערט איצט גע־ זעצט א בוך רייזע־באשי־ייבונגען פון ח. שאש־ קעס א .ד. נ. ״לענדער און שםעט״. דאם בוך װעט האלפן איבער 300 ז״טן מיט בילדער. ןןןן אדאנק דער באמיונג פון דער פארװאלטונג פון סםיאשון־ביבליאטעק, האט די ווילנער םטא־ ־אסטװע מסכים געײען אדויסצוגעבן דער דא־ זיקער ביבליאטעק די יידישע און העברעישע ספרים, וועלכע װערן געדרוקט אין ײילנע און װערן אר״נגעשיקט אין דער םטאראסטווע. אזעל־ כע ביכער האט די ביבליאטעק באקומען בערך א ס״ס עקזעמפלארן. 0 ןןןן אויף דער לעצטער זיצוננ פון דער צענ־ טדאל-פארװאלםונג ״שול־קולט״ (פארזיץ מ. ׳. פיייד) האט דער םעקרעטאר י. פעטשעני אפ־ געגעבן א ־אדיכט פון דער טעטיק״ם פון דע־ געזעלשאפם פאר די לעצטע 2 חדשים. םיזענען לעצטנס צוגעקומען איבער 20 אפט״לונגען און סיזענען געעפנט געװארן 4 נ״ע שול־אנשטאלטן. סיוועים געפירט א גרויםע פראפאגאנדע אויף דעי פראװינץ. םיזענען פארשטארקט געײארן די פאיבינדונגען פון ״שול־קולט״ אין אויסלאנד. די צענטראלע פארוואלטונג באשליםט צווישן אנ־ דערן איבערצושיקן אירע הארציקע ווונשן יוסף אפאטאשון צו זיין 20־יאריקן ליטערארישן ױ־ ביל״. סיװערט אויך באשלאסן צו שיקן א בא־ גריסונג דער ״דישער קולםור ־ געזעלשאפט צו דעם קולטור־צוזאמענפאר. — אינגיכן וועט צו־ נויפגערופן ײערן אן אלגעמ״נע פארזאמלונג פון דער וואישעװער אפם״לוננ. — סיװערט אויך געפלאנט צונויפצורופן א •לענארע זיצונג פון דער צענטראל־פארוואלטונג מים דער באם״לי־ קונג פון פארשטייער פון דער פראײינץ און די פארװאלטער פון די שול־אנשטאלטן.?יסעד^עןזד און ק??ס?ד ןןןן לעמבערג האט זיך גענומען ערנםט צו דעי איבעט ־־־ צו שאפן א קולטור־געזעלשאפט און א צענטיאלע פאר גאנץ גאליציע. אין א ברױו צו די ״דיט. ברעטער״ *צ״ייבט איינער פון די איניציאמאין: .מיר נעסען זיך איצט מיט אלע כווזות צו דעד ארבעמ. א םײל פיז?זויױ עעסיסעײנדיקע דיאמאמי״כע אזן אקאדעסי־כע פאריינען פירן מיט אונז אונטערהאנדלונגען אײנצו״צליסן זיך אין אונזער קולםור־געזעל־ ־כאפם... קורץ׳ םיר מאכן אן אפענסױוע אויף דעם אפגע־דםאנענעם לעמבעי־ג און זי וועט, זי מוז אונז ביענגעז דעפ לאנב־־דעיװאי־טעטן :צחוןי״ ןןןן די ײדי״גע טעאטעײ־געזעל״צאפט אין װאר־ ־צע צײרט ־כוין איבער 1000 מיםגלידער. סיפעלן :אך 4.000 מימגלידעי ביז צו די נויםיקע ײ00.ס םיבגדידער. ןןןן ״בויבעריק״, די זומער־קאדאניע בײ די ־דדום־״״ליכם פאדק־יכולן״ פייערם היי״יאר דעם 10־םן יא־טאג. ״אין בויבעריק — װעים דעי־־ צײלט אין א כפעציעלן פי־אםפעקב — לעבב יעדעכ קינד אין אן אבמאספעי־ פון געזונטן וועדבדעבן פארגענ־גן און פ־־אגיעםיװער ײדי־ ־דעי קודבוי״. ־דוין ציימ געווען׳ םיר זאדן אין פוידן אויך ־כאפן אזא מין ײדי־בע קוד־ בוי־־קאדאניע! איצב װערט אין בויבעריק אויפ־ געבויב א קינדעי־־הײם פאר קינדער פון 0—8 יאי־. ןןןן װי באװוסב, חאב דעי באי־אנאוויבידעי *כבאב־יאב געהאב באיגלאכן אגצורופן די כאס־ :אװא גאכ אויפן נאמען פון י. ד. פרץ. די בעג דיאט די אויפזיבב־מאבב אנולייב דעם דאזיקן באיכדוס. אפ־כר װאלב םען דאך געװיפב, פאי־ װאכ פרץ איז אזוי י״טיײף״ פאי• זײ? ןןןן סאיז דער״ביגען דער ״קינדער־ז־בורנאל״• סעיץ־נומער פון 1080, װאס וועיב ארויסגע־ געבן דורך דעם פאי־דאג ״סהנות״ בײם *בדום־ עדיבפ פאדקם־אינסביבוב״ רעדאקציע *ב. ניגער. מיב דעם נומעי איז פארענדיקב דאם צענבע יאר־ גאנג פין דעם קינדער־זיבורנאל. אין נומער צװייבן אנדעין לידער און מעשהדעך פון מאני לײב, י. װ. פאסעראנץ, יהואיב, י. ח. ראדא׳ביצ־ קי, אידא קאזדאװסקי־גלאזער, אײדע מאנע א. א. ןןןן אין צענביאדן פעדקער־פאילאג פון פםםר (מאסקװע) איז דעריבמען א בוך פון י. ראבין — ־דװעבבער־קינדע,־ (פון דעי צײט פון דער דײב־בעי אקופאציע). ןןןן ד״ר א. קאי־אדניק געפינב זיך איצב אין אײי־אמע. אויף זײן דורכרײזע איבער פאײז האב ער געהאדבן דארב א פאיבראג ״אײראפע און אמע־יקע — ברענענדיקע ײדייבע פראבלע־ מען״. ןןןן דאכ באקאנבע װערק פון סינקלער לואיס ״דער כיענב״כ״ ויזןס האב געקאנב דעס פדעזי־ דענב״ װעיט איבערגעזעצב אין ײדי״ב דורך י. האניג. ןןן אין לאדז איז געגרינדעב געװארן א פאר־ דאג ״אדפא״, וואס האב זיך געיבבעלט דעס ציל אױיסצוגעבי װערק פון ױנגע ־בריפב״שטעלער. אדס ערידב־ בוך ווערן ארויסגעגעבן די לידער ״סיבן פנים צו דער זון״ פונם דיכטער יעעיהו יבפיגעל.