Literarishe bleter · 1930-04-04 · 14 (4.4.1930) · p. [Seite]

/930?■>13$ 4 73־״/ 60 גר. /י^עסעד '$רג$נג 14 ד־בוסראר־טוננ במבונ3ה533. יליםעראםוד■■ פ^רילאג ב.ק?עעק״ןיוז*ו־ש<; םעאםקדאוןקונםט ־.׳<. //? ס י / ב? י ־ י # ר ק לעצמע טעג פוז טעאםעד און אפערע :י״טצ אין זײעױ רעיפארג, װאי־״יכ קײן ״טרכ קיאפט א*ז דעל נייטט אינייטטאנר אפצויעטערן דעפ יאבאט אין זײן •טטאלענעפ נא:;. פונקט רוי רי ״טאיצינען־יעטירטעי״ האבן טיט ברנטן נײעט געקענט אפ״באפן רי װעב-טאיעין. דאס גרײככטע איז; איבערצוראזן רי נביאותן נונח דער צז- קונפט, װאס זענען ראך נײעט ניער, װי *טפעקריאציע, און אונטעי- ציען א כך־הכי פרן דעכ, װאס טיד ראבן *עוין פאקטײע רערגרײבט אין טאיעיניזירונגכ-פ־אצעכ װי טיד זארן ני״טט קוקן אויף רער טאיעין — נוינו פד״ר אדיעד כייננ ברוייעד בייט בנגחרן, אדיעד פעסי־ טיזב, — קאן קיינעד נייעט אפרייקענע;, אז יעױן איצט האט זי זייעד יעטאדק רעװארוצ־אניזידט אונזעד רעבן און אז זי י־יגט איר טעכטיקן חותט אױך אור■־ דעד קינםט. וױרנדיק, צ■ נייעט-װירנדיק, טוזן ט־ד ז־ך צוהערן — און זיך צופאטן — צ• א־דע געכאטן. אזוי ד• ייטעדאטור און אזוי ד• טוזיק. אזוי די אפעדע און אזוי דאט טעאטער איך זאג ״צוחעדן און צופאט;■׳, אבעד טענטיע;, װאט ״עטייען זייעד-זייער נאענט צוכ טעאטעד און אפע־ע. זאנן כפירויע, אז צוריכ דעכ זינ פון דעד טאיעין — אין אט דעכ פאר ראדיא און קראננ־פירכ — זענען ד• דאזיקע כיידע קונטט-געכיטן פא־ט־עפט צוכ אונטעדגאנג. זיי נייען ־ע ו' ן אונטער טיקאן עכ אנרופן ״קריזיט״, או־ב טיװיר, אבער דאט איז א פערטאנענטעד קריזיט, א קריזיס, װאט איז אדויטגעדופן נייעט פון עפעט א טאטענטארער דעד־עיינוננ, נאד פון װיכניעאפטרעכן פ־אגדעט. די געיעיכטע, די אוטבדחטנותדיקע, זאגט אדויט איר גזר-די;: די כיידע דעדטאנטע קונטט-אינטטיטוציעט חאכן אפגערעכט זייעד צייט און טוזן אפ- טדעטין זייעד אדט פאד א נייער קונטט, װאט די טעכניק האט כאיעאפן' די נױ-יאדקעד ״טייטט״ חאט פאדעפנטרעבט א נאנצע ריי קאדעטפאנדענץ־קינות פון איטאריע, דײטיעראנד, פי־אנקרייך -- אוטעטוכ פוםטעװען די אפעדע־ה״זער, װי אין אטעדיקע, אפייו אין טירא;, די טדאדיציאנערע אפעדע־יעטאטי; אוטעטוכ אויך טעאטעד-קריזים. פידאנדערא חאט טיט א צײט צוריק נעראזט פא־עפנטרעכן אין דער זערכיקער ״טײטט״ א צאדנדיק א־טיקר קענן דעכ קראננ־ פירכ. עד קראנט אײפן חורכן, װאט ־• נײע דעדפינדונג װעט כדעננען דעכ טעאטער, דעד טעאטעד-קונטט, ע־ דופט דעכ דעדנ- דיקן קינא ״קאנכערװירטע קונכט״ און קריצט א״ך איד די צ •י;; אויך חער גרויםער טוזיקער ־אכטאנינאװ חאט פון פא־יז אי־ויטגע- ראזט א קיאג.אויפן אוטגייק, װאט דער ראד־א כדענגט דעד טוזיק. דעד טוזיקאיייעער קונטט, װאי־וכ זיצן נעטיטיעך אינדערהײכ און ציחעדן זיך צוכ .־אדיא. איז נ״עט דאט, װאט גײן צו א קאנצערט און אין אן אפעדע. נייעט דער אי־טיטט קאן חאכן יענע קינטטיע־ ־ייטע אינטפידאציע, װאכ ער חאט, כעת ער יעט״ט פא־ זײן פוכ־ ייקוכ און זעט זײניע הערער און פאדעדעד פנים־אר־פניכ; און נ״עט די צוהערעד קענען האכן דעכ קינםטרעד״ען גענוס, װאם םיהאט, 1. ד י נ י ע ק ו נ ס ט. דער אוטנעהו״ערער פראגרעם פון דער טעכניק—דער טאיעיניזי- ״ננכ-פ־אצעט אוױ־ איע ניעכיטן פון רעבן — האט אדױטנערופז א; א יע״עור פיפוייכ, דעכאטן און נכיאותן טכח ױער צוקונפט פון א־נזעד נאנציער צױויייזאצ״ע. װיסנ־עאפטםי״ט פון איע צװ״גן א■; ׳עדיפטיעטעיער אוױי איע י״טונות דרײען זיך אדוכ ד־עד אוטענד- יעכעי־ טיעטע ״טענטיע און טאיטין״. זײ וױין פאד זיך איײן קיאד טאב;, צו װאט די טאיעין װעט סו־-כי־טוך דיערפ־רן און צי זי ״עע ז״ן א ברכה, אדעד א קייה פאדן טענטיע. אכיעד איע טוזן ז״ א״נזען, אז דיעי־ טיענטיע א־ז אוטטעכטיק אנטקענן דעכ ״•עד״, ״אכ ע־ ארײן האט ארױטנערופ;. ד• װעיט האט נ־עהאט אן א״ז- פעי־יא־ א יעט״ן-פעריאד און זי האט איצט א טאיעין-פעריאך דאט איז. א״גנטייעך, אצינד אן התחיה, אין אויב אין טאטע אנהײכ ־אט יעוין די טאיעין נעטאכט אזא איבערקעדיענייע א־ן אונזיער יעכן א־; אין אונזעדע כאגריפ;, קאן טען זיך יעויז אױטטאין, װי םיװעט א״כזען אין דיער צוקונפט. די װיס;<״:)}2^ ״..,. .״״״ קיין עי־א צו י־עדן פון סינטיעט־יע רעכן — פון טעכאנ״ע-גע״עאפן יעבן— ־ע־ נעיואגטטטער נעדאנק, װאט אי״כ אפייו עד זאי נ״עט ריעא- ״זיינ װ־עדן, װ־יזט עד אונז ״עדנפאיט, װו טיד האיטן •עוין אין ־ע־ װעיט, װי װייט און װי הויך דער טענטיע האט זיך פאי־- :יאבטן — נ״עט טער און נ״עט װייניקעד, ווי צו װערן גאט און איכע־נעטיע; ז־ינע פונקצ״עט... צייװיע; די נרויטע נייםטיער, װאט פאדנעטען זיך טיט דער :־אנע ״טיענט׳ע און טאיעי;״, זענען פאראן א סך, װאט קוקן אויפן ״: ״; דער טאיעין טיטן גרעםטן אפטיטיזם און התיהכות, װי א״' א דיעריע״נוננ, װאס וועט כאנייקן די טיענטיעהייט און יעזן א־ע באציאיע, עקאנאט״עע, פאייט״עע און אנדעדיע פדאכיעטען, '־״; נ״עיטי צו רעדן ווענן דעכ עצכ-טדיאוט־ פונט טענט״עיעכן יניננ״ע איביער די כחות פון דיער נאטוך כקיצוך זיי ניױכן אין א .טאיעינאװן טיעיח״, װי פרוטע יידן — אין נדעיח בן דוך• כעת אנ״נ־ע זיעיען אין דער טאיעין א ט״עחית, א פינסטער אנ״עיקענ״ע, ״אל יויעט ד־עט טענט״ע בארי״בן פון איע ״עיינקייטן און ניעטהדיקע '־אפיננט-פריידן; נ״עט דער טענטיע וועדט דער העריעיער איכיער _יני טיא״עי;, נאך םארקיערט, די טאיעין װערט, יױט זייעד קוק, ״נ־יעיע־ין איבער; טענטיע. די צוקונפטס-כ־ידעך װאם די צװ־י ־״'-ינניען טאין פאר אונז אויס, זעניען אין אזא יעארפן קאנטדאםט *";'< ־צו די אנדערע, װי די קינינרייכן פון הורטוז און אהריטן אין "<'_ ־יעייגיע םן זאדאאסטעך ביי איינע — יויטער ייכט; כיי ___ אנ־יעריע — יויטער פינסטערני׳ע. צװי׳ען די יעצטע זענען יאפייו ־&יאז אזוינע, װאם פראבירן זיך צו ׳עטעין אין װעג פו; דעם ־א״־״ניזידוננס־פראצעם, אבער עם איז קענטיק, אז זיי אי״ן ניויבן