Literarishe bleter · 1930-03-28 · 13 (28.3.1930) · p. Seite 253

/״ג 153 ק?יםטר ב?ססער 11ם. 13 (304> פוז וואד צו וואד םע$סער און ק1נסס ₪ די דעגטע װאך איז אין װאריפעװער נײעם ײדי?זן טעאטער געגאנגען װידעי&םאל י. ב. ציפורס ״אויפיגצ&נד שן די ״װילנער צרופע' הײבט >ןן צו ־טפילן פונם ער־סמן אפריל אין לעמבערג אין גוצן־ באקװעמען םעאטער. אין אמ דעם מעאמער װעמ די נ>)ענמסמע מעג אנהויבן יצפילן די ״הבימה . ןןןן אין קאמינםקי״מעאטער גאממי־^לירמ איצמ נ$ריס מ*מא־מעװסקי אין דעד *פעיעמע ״דער חזן און די הזנמע'. ןןןן אין סקאלא־מעאמעי גײמ איצמ >> רעװי ״מפ״פמ אויסן קריזיפ מימ א־־א לידית אדן װ. ג#דיק. ₪ מןןײ: ־צװארץ איז געצוװנגען געװען הײנמיקן סעזאן צו פאיענדיקן פ-יעי ־— בלויז גאנץ גע־מעשמן זענען געװען . די צ׳- װאב; פון יימיקע או־םגעפעדט די נו אבע־ די*)-1 גומ, קויפן װ*ס ארגאניזאציעס מס , ״:ענעפי צ>זל ־ױ א װעבנמלעבע הוצאה האמ מעאמע־ יעד איבעײ (1 מויז. ד$לא־, האבן אים אויסגעשעלמ לערך א 2 מויזנמ דןןדאר א ווןןך. דער מעאמער פ$רמ אויף גאסמימפידן קײן פידאדעלשיע. ₪ מיטדו*ך, דעס 20־שן סערץ, קוממ־פאר אין װאר־צעװער לימעיאמן־פא״יין דער לעצמער װ$רמ־ק$נצע־מ פון הערץ גרמסבא־מ הײנמיקן שבת און זונמיק װערן פ*רקומען 2 קוןנצערמן שון ה. גר#סבארמ אין קרזןקע. וש דער ײדי־מער מלובה־מעאמע* פון װײס־ רוסלאנד;קינםמדערי־גע אנפירונג מ. ראשאד־ סקי) הײבט $ן פונפ 3־מן אפי־יל צו גאסמ־ -$לירן אין מ#סקװע אין דער געבײדע פונם מאסקװער ײדי־צן מלובה־מן מעאמער. אין רע־ פערמואר: א. װעװי$רקע — בןןמװין, א. קו־מ־ נירןןװ — היר־ס לעקערמ, לןןפע־דע־װעגא — ־דעפסן־קװאל, ד. בערגעדסאן — דער מויבער, ע. מ*לער — ה#פליא, ־מ. גאדינער — דז־סיס קופערק>>פ, צ. ד*לג$פ#לסקי —• מא־מינעס־גע־ ראנגל. ןןןן דער באקאנמעי־ ארמיסמ ז־גאק לעװי איז צוריקגעקומען פון א מור אין מזרח־גאליציע, יװ ער איז געװען אײנגעלאדן פון פאר־מײדענע געזעל־דאפמלעבע קולמור״פארײנען אויף ק$נ־ צערמן. ער האמ באזובמ די ־ממעמ סמאניסלאװ, קאלאמײ, בוזי־יסלאוו, דראהאבימ־מ און אנדערע. ןןןן אין לז^דז ה&מ זיך גע־באפן א ױבידיי־ קוןמימעמ צו שײעי־ן די 20־י*י־יקע מעמ־קי־מ שונם שעאםעי־מוער און מופלער װאלף נײהויז. אין קאמימעמ: י. קאד״אן, ר. שוקס, ס. בי$דע״־ ז$ן, י. מבערז־מאנעק א. א. די ױבילײ־פ^ר• ־צמעלונג װעמ שאי־קומען דעם 16־מן אפײל אין ״פילהארםאניע״. ןןןן ד>>ס באקןונמע ײדי־צע געבעל־מעאשער אין :יו־י#רק, װז>ס איז אנגעפירמ געוואין דורבן פ^רזיצער פון שאי־באנד פון ײדײצע מעאטער־ אונמערנעסער הי מאקס געביל, איז גע־דלאסן געװ*רן. אין דןזקאל פונם מעאשער װעש אײנ־ גע^רדנמ װערן אן ענגלײצער קלאנג־קינ>ז. אזוי האדמ עס אין נױ־יזןרק מיט די ײדיהוע מע־ אמערן. — בםעמ װי אין װאר־מע. ר ע ד. נ ח ם ן ם אײגער פון די םחברים פון דער 8>)פולער־גע־ װ$רענער םיעסע ״די אפערע דרייםוס , ה*מ *נגענומען די אײנלאדונג םונפ אדװזזקעט מ#רעס, דעם פארםײדיקער פון ־מלום •צװארצ־ ב*רד, צו דראמאמיזירן צוזאמען די ־גװארצ־ :איד־גע־מיבמע, אין דער פיעסע ז#ד געגעבן װערן דער הינמערגרונם פונם 1עמדורע־מו>רד, די אוקראיניימע ־דתימות, די סביבה פון ־מדוס ־מװארצבארד און די אומ־ממעגדן, װעדבע הןןבן געביאבמ צו דעפ פעמלויא־מערד. ןןןן דורך דעפ ־מלום־עליבם־איגסמימומ אין נױ־יארק איז די מעג פ#רגעקומען אן אקאדע־ סיע, געװידמעמ יהוא־גן, צו זיין דרימן יז>־־־ צײמ. אין דער אקאדעמיע הןןבן זיך באמײ־ ליקם איבעי (א.)20 פעיזאן. א רײ רעדנער. צװ. אנד. דר. ה״ם ז־צימלאװסקי, דיאבן -ע■ רעדמ װעגן דער באדײמונג פון פאי־במ^־בע־ נעם דיבמער און תנ ך־איבערזעצער פאר דער ײדי־צער לימעראמור. עס זענען רעצימירמ געװ*רן א רײ פ^עמײסע װערק פון יהוא־מן. דעפ פ$רזיץ אויף דער אקאדעמיע ה>ןמ געפירמ דוד פינסקי. ןש די צ.י.־=.*. ה>ןמ גע־מיקמ א הײסע בא־ גריםונג צו י. א£אמא*=ו צו ז״ן 20״יעײקז יובל. ןןןן בעת מיר גיבן ארויס דעס נומער, עפנמ זיך דער ער־סמער קולמור־צוזאמענפ*ר פון דער ײדי־מער קולםור־געזעל־גאפש אין אמעריקע. פיאיז געװים א נ״ער עמאפ אין דער גע־מיבמע פון דער ״די־מער קולםור־במװעגונג אין #מע־ ריקע. ס־װערן דורך די אמעריקאנער ײדיימע םוער #נגעצײבנמ נײע װעגן און נײע םערמען פון ״דישן קודמור־רענעס#נס. ן|1| די צענמראדע פון דער געזעל־מאפם אװנמ״ קורסן פאר ארבעםער אין װאריסע >>רדנמ אײן אין דער פסח־װאך (פון 15־מן ביזן 17־מן אפריל) א דרײטאגיקן קורם םאר ניבלי#טע־ קארן. דער קורס װעם ארומנעמען פעדגנדיקע געגנ־סמאנדן: געשיבםע פון בוך, אײנןןרדנונג םון דער ביבליזןמעק, אינװענטאריזאציע, קא־ מאלאג, פרא&אגאנדע םון בוך, ביבער־אײנקויף א. א. די אלע, װ#ם אינשערעסירן זיך סימ דעס ביבליאמעקארן־קורס, דארפן זיך װענדן: וואי־ ־סע, דזשעלנא 20 ײ. 23, געזעלשאפמ ןןװנם״ קורסן פאר ארבעטער. ₪ אין פתח־תקוה איז דערשינען א גרויכ מעמוארן־בוך ״מײן לעבנס־געשיבמע״ (פארשײ־ דענע פאסירונגען און עפיז#דן םון א יתום) זון רי פנהס דוד גולדענשמײן, װ*ס נעממ ארופ נײנציק י#ר לעבן. די דרײ מײלן פון דער ״לעבנם־געשיבםע״ האלמן 510 זײםן און גע־ דרוקט איז ד#ס בוך אין ײדיש און אין ארץ־ ישראל. דער מחבר איז געװען שוחמ אין באק־ מ־סעסעײי, קרים, — די לעצמע י>)רן װוינמ דער זקן אין פתח־תקוה. ןןןן אין ריגע האמ זיך אנגעהויבן א ײװא־ חודש. םיאיז כפעציעל אראפגעקומען פון װילנע דר. מאקס װײנרײך צו באטײליקן זיך אין דער ארבעם. ןןןן אין פארלאג ש. גןןלדפארב דערשײנמ אינ־ גיבן דער לעצטער ר>)מאן פון פאנמײלעמאן ־#מאנ#װ ״דרײ פזןר זײדענע זז*קן", ײדי- ש. זאקס. ליםער$ס1ר א?ן ק1לס*ר ₪ אין א רײ לענדער האט זיך ןןנגעהויבן אן ענערגישע ארבעט פון די ״ײזן־פר״נמ צו זאמלען ביבער און דרוק־סאטעריאלן פאר דער בינליאמעק און ארביװ פונפ ײד. װיס.אינסמ. אין װילנע. פונקם קוממ פ*ר די ארבעמ אין ך• פײער־מעג םונפ פינפמן יארטזןג. — פאיז צו האפן, אז די איבערגעגעבענע ארבעמ םון די י-װא־שרײנמ װעמ בארײבערן די ביבליעמעק שון ו־װזן. בײ אן ענערגישער ארבעמ איז זייער ל־־במ צו פארמאפלען די צ#ל ביבער פון דער ביבליאטעק. נ>ןר אביסל גומער װילן—און דעי ע־פאלג איז געזיבערט. ןןןן אין װילנע איז געפײעי־מ געװזןרן ..אנץ ־דצי־• און גאנץ באשײדן <מיט א פאר אר־ ״יעלען אין דער דןןרמיקער פרעסעז די 20־ ■א־יקע עקזיסמענץ פון דער ײדײצער קינדער־ :־בליאמעק. געגרינדעמ אין סס<11, אין דעצעס־ :*•־, איז די ביבלי#מעק אוישגעװאקסן אין א רײבער אינפשימוציע. בײ הײנמיקן טאג פא־ט#גמ די ביבליאמעק סססס ײדישע ביבער, ויס15 — העברעישע, 2000 פװדי־מע און ססס*1 רוסײדע;פון די פאר־סדהמה־צײמן). עפ בא־ :•צן זיך מימ די .ביבער פון דער ביבליאמעק — 80 5ראצ. שול־קינדער <שון זײ שון ־ידי־ •=•; פאדקס־־גולן — 17 פראצ., פון העברעישע און רעדיגיעזע — 13 פראצ., מיטל־שולן ״דישע און העברעײמע — 22 פרןןצ., דערגאך ג״ען פר#שעס. שולן א. א.). די צ*ל אבענענמן דערגרײבמ ביז 1000. די קל״נע לעזער רעקרו־ סירן זיך: פון ארבעמער און *נגעשםעדםע — =־אצ., האנמווערקער — 12 פר#צ., סוחריפ און קדײנהענדלער — 40 8ר#צ. א. א. אין יאר *1025 זענען ארויפגעגעבן געװ$רן ביז 30.000 ביבער, — אויפן ערשםן ארמ — ײדישע בי־ בער — 53 פרעצ., פוילײמ — 37 פראצ.; ד>ןס פוידישע בוך האם אינגאנצן ארויפגעימבויסן דאס רוסײמע. — אינם לײענזאל זענען ארויפ־;עגעבן ס800 ביבער. ןןן אינמערעסאנטע ציפערן װעגן דער ״די־ ־כעי יוך־פראדוקציע אין אוקראינע פאר די לעצ־ טע יארן. אין י#ר 10—1015 בעתן צאר־זפ ראט מען אין אוקראינע נישמ ארויסגעלאזמ ק־ין אײן ײדײמ בוך; אין יאר 24—1023 בא־ ט־עפמ שוין די צ*ל נעמען פון ײדישע ביבער 11 ס־מ א מיראזש םון 105.000 עקז איז י8י 25 1024 — 84 געסען מימ א מיראזימ פון 510 מויזנמ עקז. אין יאר 20—1028 — :עסען םים א םיר*ז*מ םון 721 טויזנם עקז. א ש>זד, װ*ם סיזענען נישט געבראבם קײן ג־גע״ן זועגן די ארויסגעגעבענע ײדײמע בי״ אין די י*רן 1018—1020, די יןןרן פון ד• פא״לאגן ״קיעדוער פארלאג״, ״פזןלקס״פאר־ דא* און ״קולםור״ליגע״. מן אין ב#סמ*נער אונױוערםימעמ איז גע״ עפ:מ געװ>)ין דער ערשטער קורפ פון לעקציעס א־בע״ דער ײדײמער לימעראמור. די לעקציעם ז אױיפגערוםן # שמארקן אינמערעס. װי איז אלס לעקט#ר אײנגעלאדן געװארן די א■ י>)באק פון הארװארד. אויף דער ער־ *-נ־ לעקציע זענען געװען אנװעזנד 400 שמודענטן. ו&ן דער דײמ׳מער שריםמשמעלער רעפיש, ז י ל??