Literarishe bleter · 1930-03-07 · 10 (7.3.1930) · p. Seite 194

?יסעדזודיישע 3?עסעד גזס, 10 (305) ,ז״ן 54/ פוז וואד צ ו וואד סעעסעד אק קןנסם ןןןן די אלגעמײנע פאדזאמלונג פונם ליכע־ ראםן־פארײן אין וואחםע האם אננענומען א בא- יםלום צו יםטיצן די יידיםוע םעאםער־געזעליםאפג• און אויך צו פארפליכטן אלע םיםגלידער פון ליםעראטן־ און ז־םורנאליסםן־פאר״ן צו ווערן םיםגלידער פון דער געזעלשאפם און םוםיצן סים אלע מעגלעכקייםן די געזעליםאפם און איר םע־ אםער ״ווניט״. ןןןן אויןפ פר״םיק, דעם 21־פן פעברוא־. איז אנאנסירם אין גױ־יארקער סארים שווארצ: קונםם־מעאםער ה. ל״װיקם נייע דראםע ״ק״טן״ די דראמע איז פון לעבן פון דער פאליפישע־ קאטארגע אין צאר״םן רוסלאנד. אלע דר״ אקםן ווערן אפגעיםפילט אין א קאמער םון א סיבי■ רעד קאםארגע־טורםע. ןןןן דוד בערגעלסאנם ״דער טויבער״ איז אנ־ גענומען געװארן אין רעפערםואר פון זעם ״הבימה״־םעאטער.—אינגיכן וועט די ״הניםה״ צוטרעםן צו פראבעס פונם ״טויבן״ אונפער דעי רעשזי פון א באקאנםן ד״נדםן רעזשיסער. ןןןן אהרן צ״םלינס ״״דן־־םםאם", וואס איז צועריםט אויפגעפירם געװארן דורך דער ״װיל־ נער םרופע״ אין ביאליסטאק צוריק םיט א 3 תד׳םים, װערם דורך דער טרופע געשפילם כסדד םים גרוים ערפאלע ביז איצם איז די פיעםע געיםפילמ געווארן אין די שטעט: ביאליםטאע, גראדנע, ווילנע, קראקע, קאטאוויץ, בענדין, םאכ־ נאװיעץ א. א. װ. ןןןן דער מאםקווער ״ד״םער מלוכה־םעאםע־ קומט אנהויב םאי קײן ארגענםינע, ווו ער װעם •םפילן 50 פאריםטעלונגען, און 40 פאריםםעלו:־ גען •— אין די איבעדיקע לענדער פון דרוכ־ אמעריקע. ןןןן שבת, דעם 1־טן מערץ, איז אין קראקעװע' ״דישן טעאםער פארגעקומען די פרעמיערע פון •ם. ראפאלזאנם ״דעד דזשאזבאנד־זינגער״, אינ־ סצעניזירט און רעזשיםידט דודך אידא קאמי:־ סקי. ןןןן מרים עליאס האט לעצםנם קאנזערםירם אין ליטע. די טעג טדעם זי אויך ארוים סים א ד״ קאנצערטן אין לעטלאנד. ןןןן אויף דער בערלינער אינםערנאציאנאלע' אויסשםעלונג ״די איצטיקע פרוי״, אין װעלכע' עם האבן זיך באט״ליקט אוים׳םליםלעך פרוי״ד קינםםלערינס, איז דער ער׳םטער פריז אנע־לד״ געווארן דער ״דישער קינסטלערין רחל שאלים׳ פארן בילד ״א רוסישע עטיגראנטין אלס :איי דאמע״. רחל שלים האט, אגב, אילוםםרירם שלוס״ עליכמם ווערק. ןןןן יאנאם טורקאוו איז ארויםגעפארן סיפ א טורנע איבער דער פראװינץ. ער פירט־אוי,* לעאנהארד פראנקם באדימטע פיעסע ״די םיבה״׳ אין וועלבער טורקאװ שפילם די ראל פייט ״מערדער״. ״די סיבה״ האט געמאכט א שסאר?ז דושם אויף די דייטשע בינעס, זי װערם פאי־ רעכנט אלס א״נע פון די בעםםע פיעםעכ׳ װאכ זענען אנגעשדיבן געװארן זינם די לעצםע פי' יאר. אויף דער ״דישער בינע ווערט ״די סיגיי אויפגעםירט צום ערשםן מאל. דעד. ג ח ם ן פיי/'? אס ד< יראזיליאגער ״ײדיעע פאלקסצײםוגג״ האמ ארגאגיזירמ אן אפטײלוגג פאר דער פאר* *מפרײמונג פונם ײדי״גן בוך. זי אגאנסירם און פארקויפמ אויף זײער לײבמע באדיגגוגגען די בעסמע יידײמע אויסגאבן. ןןןן מימװאך, דעס 5*םן מערץ, קוממ״פןנר אין לאקאר פון לימעראמן״פארײן א קאלעקמױוע פאילעזוגג פון דר. י. ״כיפער, דר. ד. מאהלער, דר. ע. ריגגעלילום צו דער גע״סיבמע פון ײדן אין פוילן, ארגאניזירם דורך דער היםמארישער קאמיסיע פון דער װאר״כעװער ייווא־אפמײלונג. ןןןן אין מלובודפארלאג אין אוקראינע זע• גען דערשינען: ד. וואלקנ״סמײן — רוי־געערײ, מ. אראנסקי — גינא און מאסןרמ״מיק. ₪ די ״זאגלעמביער צײטונג״, װאס דער־ ״מײנם אין בענדין זינמ 20 י$ר, האם אײגגע־ פירם א צװײוועבנמלעבע לימערארישע בײלאגע ״זאנגען״, װו םיװערן געגעבן ארמיקלען און ג^מיצן װעגן דער ײדישער ליטעראמור.?יפעד־עסןד און ןןןן אין דעש סעסעמ״מוזעמס־אוניװערסימעמ אין באסמאן איז באשמיממ געװארן אלס לעקמאר פון דער ײדי״מער לימעראמור דר. א. ראבאק, פ־אפעסאר פון ה#רװארד ־ אוניווערסימעם. די לעקציעס װעלן אנמהאלמן 0 פ>ןרםראג־ציקלען און װעלן ארומנעמען פאלגנדע מעמעס: ״די ײדי״סע שמראף אלס אויסדרוק פון דער מ*דע•־ גער יידי״סער פערזענלעבקײמ״, ״דער אנפאנג פון דער ײדי״מער פאלקםבאװעגונג״, ״די גרונד־ יסודות פון דעי ײדישער לימעיאםור ׳ ״קו רצע גע״מיבמע פון דער ײדי״מער שפראך״, ״איר אנמ־ וויקלונג אויפן אמעריקאנײסן נאדן״, ״יידי״גע פאעזיעי,, ״ײדי״סע דראמע״, ״דער ײדי״כער הו סאד״ און ״די פערסםעקםיװן פון דער ײדי״דער לימעיאמור . דר. ראבאק׳ וועלבער איז איצט אלמ 40 יאר׳ איז געבוירן געװארן אין רוסלאנד און האמ נאך אלס קינד אײנגעװאנדערם קיין אמעריקע. ער האם דורבגעמאבם א גלענצנדע אקאדעםי״סע קאריערע. דר. ר>ןבאק איז דער ארויסגעבער פון צוויי קאנאדער ײדי״סע צײםונגען אין מןןנמרע־ אל און איז אויך א מימארבעמער פון ״מ^רגן־ ז״סורנאל״ און אגדערע נױ־יןןרקע• ײדיימע צײמונגען. ער האמ פיל גע״טדיבן װעגן דער ײדי״סער ליפעראמור און פילאלאגיע. דר. רא־ באק האם אויך סיל איבערגעזעצמ אויף ײדי״ס. אים געהערמ אויך א רײ װיבמיקע פסיבאלא־ גי״סע װערק׳ װאס זענען ארויםגעגעבן געװארן דורך די אוגױוערסימעםן אין אקספארד א. אנ. ןוןן דער ײדי״סער פען־קלוב אין ײילנע האמ פאנאנדערגע״גיקט צו אלע מיטגלידער פון קלוב דעם אויפרוף פונם ײװא מימ א ספעציעלן בריװ, אין וועלבן ער ״סמעלמ זיך אפ אויף ״דעם באזונדערן חוב, וואס עס ליגם אויף דעם ײדישן שריפמשטעלער צו שטיצן די ארבעט פון ײװא אויף אלע אוסנים — סײ דורך פאפולאריזירן אים צײישן די ברײטע קרײזן אין װ*רמ און ״סריפמ, סײ פינאנציעל, סײ דורך אקמיווער מיםהילף צו בארײכערן די פארשײדנ#רמיקע זאםלונגען פון ײזוא׳ די ביבליאמעק, ארביװ, די אפמײלונגען פון מאנוסקריפמן און אויטןן־ גראפן א. א. װ." ןןןן אינס באריבמ פון פאר״ן פון ײדי״דע לימעראמן און זשורנאליסםן אין װאר״סע פא־־ן יאר 1029 געפינען םיר פאלגנדיקע ציפע״ן װעגן דער צאל מימגלידער פון פארײן: צום סוף פון באריבמ־יאר האמ דער פאריין געצײלמ 209 מיטגלידער. פון זיי װוינען אין װאר״מע 188, אין פוילי״דע ״ממעט — 33, אין אויס־ לאנד — 48. פון די 209 מימגלידער געהערן 100 צוס ז״דורנאליסמן־סינדיקאמ, 00 צום פען־ קלוב׳ 14 זענען מיםגלידער פון פען־קלוב און ז־סורנאליסמן־סינדיקאמ׳ 10 מיטגדידער געהערן צו ך-י* איבערזעצער־סעקציע. פאי־ דעס י*ר 1929 האמ דער לימעראמן־ פאריין אין װאר״מע #רגאניזירט 107 אונמער־ געמונגען (אלע׳ אויסער אײן אװנמ אין קאמיג־ סקי־מעאטער׳ אין אייגענעם לאקאל). פון זיי— 41 פא־לעזוגגען פון אײנצלנע רעדנער, 19 — קאלעקמױוע פ>)רלעזונגען׳ 35 ק#נצערמן און פאי־־״ממעלונגען, 6 באנקעמן און 0 פאמיליע־ *װנמן. אויף די 107 אונמערנעסונגען זענען פארקויפמ געווארן 12290 בילעמן׳ סיקוםען נאך צו פרײ־קארםן, ס״ה האבן די אונמערנעמונגען פון פאי־ײן באזובט א 14.000 פערזאן. סיאיז א ״מאד׳ וו*ס אין באריבמ איז נישמ געבראבמ די ר״דיםה פון די רעפעראמן. די אוגםערנעסונ־ גען פארגעמען א בבבודיקע הבנסה־פאזיציע אין לימעראמן־פארײן — איבער 5000 גילדן׳ מעג מען זײ ״דענקען א פ*,* בלעמלעך אין א יאר־ באריבמ. ןןןן אויף שבת׳ דעם 1־מן מערץ׳ איז דורך דער געזעל״גאפט ״פרײנמ סון יױוא״ אין װילנע >ןרגאניזירט אן עפנמלעבע װיסנ״מאפטלעבע זי־ צונג׳ אויף ײעלבער עס װעלן האלםן פ#רמראגן: דר. מ. העלער — 1) דעי אנםײל פון ײדי״דע ארבעמער אין דער רעגולאציע פון מעמאן אין 18־מן יןןרהונדערט; 2) סמאטיסמיק פון לים־ װי״כע ײדן אין 18*מן י״ה. ױסף מ״הערניכ*װ — ײעגן דעם ערשמן באנד ״מריפםן פון דער עקאנאםי״ד־סמאמיסמישער סעקציע פון ײװא; דר. מ. ווײנרײך — פיד אומבאקאנמע ײדי״דע פיעסעס פון מימן 19־מן י״ה. ןןןן אין נױ־יןןרק זענען פארענדיקט געװארן אין דרוק די 10 בענדײר פון מוןריס װינמ״סעװ־ סקיס ״ס־יפמן: באנד 1 — ווינמ״סעװסקי — זײן לעבן׳ װירקן און ״דאפן׳ פון קלמן מרסר; ב 2 — לידע^ ב. 3 — דראמען; ב. 4 און 5 — פעליעמאנעז; ב. 6 — פאבעלן; ב. 7— פובליציסמיק; ב. 8 — מענמ״מן און װערק; ב. 9 און 10 — ערינערונגען. ןןןן סיאיז דער״סינען דער נומער 20 פון ״װאך״. לבבוד דעס נומ. 20 איז אײנגעארדנמ זונמיק דעס 16־מן פעברואר א גרויכע פײערוגג אין םעקא־מעמ^. ״מװער איז ארויסצוגעבן א קולמור־װאבנ״הריפמ אין גױ־יארק׳ און דעריבער איז סאר די פרײנמ פון ״וואך״ יעדער נומער א נס. ״װאך נאך וווןך — שר״בם די ״װאך״ — האבן מיר, בײם שליסן דעס נומער, ןןנגע־ װיזן אײנעי דעם אנדערן מימ א פינגער: נומ. 1״., נום. 7...׳ נומ. 12:::, נומ: 16 — און קוים געגלויבט אונזערע אײגענע אויגן, אז די ״װאך״ לעבם נאך און דערשײנט רעגל־ מעסיק״.