Literarishe bleter · 1930-03-07 · 10 (7.3.1930) · p. [Seite]

א'1 פאייז א־ז דורכנעםירט נעװאח 8 נרױסע םדאפאנאגיע• צרבעם. עס זײנע; נעװ>>.־,; נעהאמטן 8 רײ פאימדאנז אץ םאר-עײ• ־ענע קרײז;; עס זײנען געװעז נעדרעיקם גאםיצן אי; די צײפדנגע;. עם איז אוץ־ ארנאניןירט נעװאח רי געזעייעאםט םרײנד םו; ײוו8 אין פאר־ז. די םירוננ םון דעד געזעמזאםפ איז אײנגעטײכט נע־ ײ8ח צװ־יט; ראש, װאם בא״-טײט םו; 40 סיטנאידער םו; פאדיעײ־ דענע געזעייעאםטרעכע קרײז;, או; צװ־׳ש; א; ענגער; קאם־םעט. בײ דער נעזעי׳עאםט זײנען נעביידעם צװײ קאמיםיעם, א היםםארייטע או; אן עתןנןןפייט־םםזזם־סטייעע. ד־ היפמןרי׳םע קאטיםיע האט ז־ך געיטטעיוט 8; או־פגאפע צ״י באארבעםן רי ארכיװ; םון רער טי־אנם, פון רער קאנםיםםאריע או; ײקא, או־ף אױ־םצונעפ־נע; פאטערי8< בנונע די מזרח־ײד;. די עקאנאט״ש* םםאפיסס־ק־ע קאמ־ס־ע דארף אוגטער דער פ־הוננ םון דער עקאני• םטמטיםםי׳שער סעקציע או־םאדפעם; 8 פיא: םון או־םםאר׳םן די פיאביעפעז םו; נײעם ײריישן ייםוכ. עם איז אויך או־פגעםאז געװאו־ז 8 ה־פיעע ארבעט א־ז פדט פו; םיגמ־צ־עקער יעט־צע פאח ײװא. דער 8?־אנם א־זראעי־ט האט באשט־ממ ארו־םצוגעב; 8 יעריעכע פובסידיע דעם ײװא. עם זײנע; או־ד נעװונע; נעװאח םרײנד־יחיד־ם. די אקצ־ע װערט װײשע,־ געםירט. . , 1 ... עם האט ז־ך אוץ־ אײנגענעבן צו קר־גז װיכטיקע פאטעריאא! םאח ארכ־װ פון ײװא. איז מעין א־ז נענויגרעמ נעװאח א קאט־מעט, װאס האט גענומעז אויף זיר צו ישט־צז דעם ײװא מאטעדיע? און או־ך צונוים־ קאײבז מאטעריאא פאר דער היסטארי׳שעד אוז םייאיאניעעו םעק־ ציע. ר־ םארפ־נדונג אז אײנגע׳שטעאס נעװארז דערװײא נאר ס־ט רער נײער פזרח־ײדישער קאיאגיע. , אויו איז אוקםעמפירג א־ז שטראסבורג האבז זיך נעב־ידעט גרוםעס, װאס האב; ז־ך מתחײב נעװע; צו ׳שט־צ; דעם ײװ$. אין שטראםבורנ װעט נעםאכפ װערן א פרוװ צו זאמ?עז מאשעדיאא פון ע?זאפער ״ד־ש. פאראײניקטע *ג־טאטן פון אטעריקע נאך דער א־גטעגםיװער אדבעט, װאיס די אמעריקאגער נעזעא־ שאםט פרײגד םוז ײװא האט דורכנעפ־רמ איז דער עדשטעד הע?פט םון פארגאגנעגעם יאר, בעת דער קאםפאגיע מ־ט מ. װײגרײכב אנטײא, איז די טעטיקײט א ביסא אפנעשװאכט נעװאח. זי האט , ן־ך באנרעגיצס םיט ארױםנעבן דעם ״פנקס׳' (באנד ]1, העפט 1) און פיט א־נעװײג־קםטער אדנאניזאצ־אנעיער טעטיקײט. אנהײב האדבםט א־ז או־םגעק?יב; געװאח א נײע םאדװא<■ ט׳גנ א־ז אזא באישטאנר: מ. אראנער, נ. אײונער, ר. בערעזער, ש. װיגער, פר׳ז װיערגיק, י. * יאםע, י. ק. בהז, די׳ר א. פוקדוגי;, מ. מעגד?םבערג, ש. מע;דע?םאז, ה. ׳נאװאק, ש. גיגער, מ• עאק־ז, ג. םײגערפאן, נ. קאזאאװםק־ אוז ד״ר י. שאצקי. א גרעסערע בא־ אעבוננ א־ז דער ארבעט פון דער םארװאאסוננ האב; ארײגנעטראגן רי באריכטז װענן דער?אנםערענץ םו; ײװא, װאס עם האבן אפנע־ נעבן אויף רער אאנטײנער מ־טנאידער־םארזאםקוגג דער רעלעגאט םון רעם אטעריקאנער אפטײ? ם׳ נ. אײזנער און פרץ ה־ר־שבײ;. באזונדערם דער אעצטער האט באװיזז צו באנײםטעח רי צוהערער פאר די אויםטועז םון ײװא, אז עם א־ז באשצאסז נעװארז תישף צוצוטרעטז צו א ברײטער אקציע א־יף צו שאםז יעגע געאט־קװאטע, װאם די קאנםערעגץ האט ארויםנעקײגט אויף דעם אמעריקאנער אפטײא. עם איז אויםנעקא־בן נעורארז א םפעציעא אויסםיר־בױרא דודכצוםיח די דאזיקע קאפפאניע. איז א־יםפיר־בױהא גײעז ארײ;: ר״ר טײקא קאהן, םארזיצער, ם. מעגדאםבערג, םעקרעסאר, נוסטאײ יוויר רי םםיכאקאניש־סעואנאנ־שע גאטיםיע פאר אעטצאגד האט זיר נעװענדם צו דער םעקציע נאר מאטעריאא;. די םארישיננ װעט או־ך דאדט נעם־רט װער;. יעדער ־שוא, װאם א־ז גרײט די פארישונג דורכצוםיח, קאז א־; דער םעקציע באקוםע; דעס נײטיקן מאטעריאא• ביבלי^גראפיע עון גילתננ און דע.־גיונ; בײ ײדן א נרוםע םסורענטז־ינם םח װ־קגער אונױוערם־טעט ם־רט אי; דער םעקציע די ביבקיאגראם־ע םו] ב־קדוננ או; רערצנוגג בײ ייר;. ב־ז איצט װעןיז ארויפנעסראג; או־ף קארטקעך די או־ט־קקעז פו; ח־ זשורגאקן: 1,) װעםפניק אפע, צ) ראזםװעט, צ,) װאסכאר, 4) יעװרײסקי ם־ר. עם זײנעז שוי; םארט־ק בע־ך א ססגג קארטקער. 3 ו י ל ן רי א־בעם איז רי פארישײדעגע צװײגן פו; ײװא א־ז אגגע־ גא.גע; בםדך אויף רי ערטע•, װו עשערנישער, װו שװאכער. צום בא־ רויער;, האט די עע־םו אקע פארװאקםונג גיט געהאס קײן םענקעכ־ קייט צו דעקענירז אירע פא, טרעםער) װי עס האבז םארקאגגט די ג-רײגד פון ײװא איז אײניקע ערטער. א נרעסערע אקציע האט ז־ד אננעהו־בז איז ב י א ק י ם מ א ק. ועם זעט; יאגואר תאט ד יר ם. װײגרײד געגוסעז א; אנטײק *יז רער זיצוננ פון דער פארװאקטוגג פח דער ארטיקער נעזעקשאפט פרײנד פח ײװא םימ א״ננעקאדענע געםט, װאם האט אויסנעםייקט פו; זץ־ א בוי־קאםיטעט פא.־; בניז פון ײװא. דער קאמיםעט איז צונעטראטן צו א; אקציע, װאם האט שוי; נענעבן נעװיסע םםשות־ ריקע רעזוקמאם;. בעת דער באריבט װערט געשריב;, געם־נע; זיך די טיטנקירער סון אויםם־ר־בױרא ז. רײזען און ב. בה;־װירניקי אין ביאקייםטאק, בבדי קויט דער פאדבעםונג פח דער ארטיקער נעזעקשאםט צו פארשטארקז די אקציע פאח בני;. א־ז ברייםק איז אנהײײב חודש םאז־געקוםע; די גרינדוננם־ פארזאסקונג םוז דער נעזעקשאפס ״םרײנר םון ײװא״. עם האבן זיר פא-שריבז איבער 50 טיטנקירער. עם איז אויםנעקקיבז גע־ װארן א פארװאקםונג אין אזא באשטאגד: ד״ר קאגדוי, ם. םענא״ נאװסקי, טןקיער, נ־קיגםקי, טיאנאװ־צקי, טשה שמ־יקסאז אוז ט. קעװיז. קאגדיראטז: םענדק בױם אוז ד׳יר קאנאז. דער םארװאק־ מוגג איז או־םנענעבן געו,ארן דורכצוםירן א װערביר־אקציע םח מ־טנק־ד^ר און א־ן דרײ חדש־ם ארום צונויםצורוםז וױדער אז אל־ נעםײנע םארזאםקוגג. אױף דער קאנםטיטויר־ז־צונג םוז דער םאךװאקטונג איז אויםנעקקיבן נעװאר; םאך א םארזיצער ד״ר קאנדוי, פארן םעק־ רעסאר ט. קעװי;, פארז קאכיר מ. ניקינםקי. די םארװאקטוננ האט אויך באשטיסט צו םירז די זאםק־ארבעט פאר דער היםטאחשער םעקציע ט. שטארקסאנעז, םאר דער עקאנאטיש־םטאטיםטישע־ ר״ר יצנדוי און םאר דער פעדאנאניישער ס. קעװינען. פראגקרייך אין דער צװײטער העצםם פון יאגואר ה״י האט ם׳ א. טשע־ ייקאװער פארעגריקמ זײז קאםפאניע קפובת דעם ײװא איז פאריז. פון דאי־ט אוים האט ער נאר באזוכט דיי עאזאםער שטעט שטראם־ בורנ און ימעץ (װו עם איז םאראן אז אקט־נעזעםעגע ײרישע א׳־שכנזישע באפעקקערוננ, ח׳אס האט אמאק נערעדט אוז רעדם צום טײק נאן־ איצט א באזונדערן ײדישז ריאקעקט, און א נײ־ א״ננעװאנדערטע סזרח־ײדישע באםעקקערונג) און די שמאט קוקי סעםבורג.