Literarishe bleter · 1930-01-03 · 1 (3.1.1930) · p. Seite 17

;ײע״7/ ו ו א ד (296) ^₪₪₪₪₪₪₪₪/9₪ א ד צ ו םט^םטר און קונסם וש דער ״אויסשםאגד״ סון ד״ר י. ב. צפור גײם מיט א שםײגנדיקן ערפןןלג אין דעם וואר־ יטעװער גײעם ײךישן מעאטער. די סיעםע קדאפט איצט גארגײטט אין סארגלײך ווי אויף דעי סרעמיערע. ״אויפזזמאנד״ װעמ זיך מימפעות האלטן עםלעכע װאכן אויף דער בינע. דער עולם זעט מימ באגײסטערוגג און רופמ םיל מןןד ארויכ די אקטיארן• ןןןן די ״װילנער טרופע״ האמ ןןגגעד״ויבן די;אםטיכפילן אין קרוןקע מיט ״ײדן *כט>ןט" עון אהרן צײטלין. ןןןן קלארא יןןגג האט #גגעהויבן אירע גאסמ־ ־ספילן אין קאמינסקי־טעאטער מיט א נײער #פערעמע ״•כא, דזןס רבילע פןןרט״!, רעזיכי בועז יונגװיע. ןןןן ד$גער*כטאג, דעם 20־םן דעצעמבער איז אין לאקאל פון ארטיסטן־םארײן פןןרגעקומען א פאי־ זאמלוגג, גערופן דורך דער איניציאטױו־גרופע פארן ײדישן קינסטלערישן טעאטער אין װאר־ שע, מיט דער אויפגאבע צו שאפן אין װארשע א טעאטעו ־געזעלשאפט. נןןך דעם, ווי סיאיז אי־ בערגעגעבן געװ$רן א באריכט וועגן דער שוין אפגעטוענער ארבעט און בעיקר דןןם גרינדן אין װארשע דעם װארשעװער גײעם ײדישן מעאמער, װאם האט שוין אויפגעפירט דעם ״אויפשטאנדי, איז פןןרגעקומען א ברײמע דיסקוסיע װעגן דעם ב#ראקטער פון דער מעאטער־געזעלשאסט, אירע צילן און אויפגאבן. סאיי לסוף אויסגעקליבן געװארן א צײטװײליקער קןןםימעט, ײ$ס בא־ דארף אנפירן מיט דער ארבעט םונם ײדישן טעאטער און אויך רופן איגגיכן א גרעסערע פארזאמלװג פאר דער טעאטער־געזעלשאפט. אין קןןמימעט זעגען ארײן: ד״ר בילויער, א. גראפ־ מאן, מ. יוווילער, נ. מײזיל, ל. קאהאן, א. קא־ ציזנע, י. ראטגעי, ד״ר ע. ריגגעלבלום. דער ק*ך מיטעט ה#ט אויסגעטײלט 0 ק^מיסיעס: פאר רעסערטואר, ארגאניזיר־קאמיסיע, אדמיגיסםרא־ טיײע און פינאנץ־קןןםיםיע. ןןןן די ווילגער פרעסע דרוקט זייער גוטע אפ־ רופן וועגן דעם ״אררם״, װןןס שפילמ איצט אין ײילנע. דער לאדזער ״אררטי' (םשה בראדערזאן און ױסף סטרוגאטש) הןןבן געעפנמ דעם סעזןזן מיט א רעװי־פרןןגראם פון 18 נומערן ״קוים םיט צרות '. ה$בן מיר צװײ ״אררט׳,. בעסער ווי גןןרגישט! איז דאך פון ״אזאזעל״ דערװייל קײן זכר נישט געבליבן. בלויז אײנצלגע אק־ טיארן־ ןןןן אין ײילנע הןןבן זיך ןןגגעהויבן די ס#ר־ שמעלוגגען פון דער פארײגיקטער טרופע בראש מימ מארים לאמפע. דערווייל איז אויפגעפירם שלום־עליכמס ״200.000" און ז. לינינס ״קינ־ דער פארגעסן גישט״. ןןןן אין ריגע גײמ םימ גרויס ערפןןלג ר. שע־ ריפס דראמע ״אויף יענער זײטי (דער סוף םון װאנדערונג). ןןןן אין לןןדזער ״פילהארמןזניע״ קומען פןןר גאסטראלן פון בערטא זאסלאװסקא, שלמח הערש־ קןךויםש און לע*ן געטליכערמאן. דעד. נ ח ם ן עייזי? בײ דער אלאוקראינישער װיס. אקאדעמיע גיט בקרוב ארײס דעם ערשמן באנד ״ביבליןןגראפישע זאםלביכער״. ןןןן םיאיז איצט דערשינען אין װארשע ןו גרויסער ״זשימל#װסקי־זאמלבוך", געװידמעט דר. חײם זשיטלןןװסקי צו זײן סס־םן געבוירנ־ טןןג, — ארויםגעגעבן דורך זײגע פרײנט, הבײם און תלמידים. אין בוך זענען דא 3 אפטײלונגען: 1ו װעגן ח. זשימלאװסקיס לעבן און שאפן, 2) ארטיקלען געװידמעט דר. ת. זשיטלאװסקין און 3) פון דר. ה. זשיםלאװ־ םקין אלײן. — צום סוף איז צוגעגעבן א זשימלאווסקי־ביבליאגראפיע צוזאמענגעשטעלט פון מ. ראזענבאום. דאס זאמלבוך איז צונויס־ געשטעלם דורך ד״ר י. נ. שטײנבערג און ד״ר י. רובין. ןןןן דער קבלת־פנים, װאם איז אײנגעןןרדנט געווארן לכבוד פרץ הירשביין אין גיו־י^רק איז אדורך מימ א געײאלדיקן ערפ$לג. איבער 2000 מענטשן זענען אײעק צוריק *ן בילעטן. גאך די אלע רעדעס און באגריסונגען האמ פרץ הירשבײן געהאלטן א רעפעראט װעגן דעס לעבן פון די ײדן אין גאר דער ײעלמ. אסתר שומיאטשער האט געלײענמ אירע לידער. ז ןןןן די איבערזעצער־סעקציע בײ דער װארשע־ װער גרופע פון ײדישן פען־קלוב איז צוגעטרעמן צום ארויסגעבן אן אלסאנאך, װאס װעט זײן געווידמעט דעס ײדישן איבערזעצונגס־װעזן. דער אלמאנאך װעם אנטהאלטן צען דרוקבויגן און װעט אױמנעמען סאלגנדיקע אפטײלונגען: 1) *פהנדלונגען פון איבערזעצונגס־געביט און וועגן אלגעמײנעם מצב פון ײדישן איבערזעצוגגס־ װעזן. 2) לימערארישע קריטיק. 3) מוסמער־ איבעו*זעצונגען (פראזע און לידער). 4) רע־ צענזיעס וועגן איבערגעזעצטע ביכער. 5) נאטיצן. די שרײבער און איבערזעצער, וואס ווילן זיך באטײליקן אין אלמאנאך, װערן געבעטן צו שיקן זײעדע ארבעטן ביזן 15־מן יאנואר 1930 אויפן אדרעס פון רעדאקציע־סעקיעטאריאט מ. נײדין, ײאײטע, נאײאהיפקי 41, ײ. 7. ןןןן ז. םעגאלןןווימש האט געהאט אן אװגט אין לימעראטן־פארײן ״פײילעכע הומארעסקעס״, אויף װעלכן סיאיז געקומען א גרויסער עולם. ןןןן בײנוש זילבערשטײן ה$ט סארענדיקט א *ײעש חןןםאן אײן 2 טײלן ״דער מענטש איז הײליק״. ןןןן עם זענען אסגעדרוקט די ערשטע העפטן פון ה. ײעלס ״ײעלט־געשיכטע״ (אילוסטרירמ) און פון טאמאס מאנס ״צויבערבארגי׳, װאס ווערן געגעבן הײ־יאר א פרעמיע די לעזעי־ פון די ״ליט. בלעמער״. ןןןן דער באײוסםער דײטשער פארלעגער ס. פי־ שער (א ײד) איז איצט אלט געװארן 70 יאר, םישער איז בײ הײנמ צו טאג אײנער פון די גרעסטע דײטשע פארלעגער. ס. סישער האט אויך ארויסגעגעבן א רײ איבערזעצונגען פון ײדיש. ןןןן סיאיז דערשינען אין בערלין דער 10־טער באנד סון אלע װערק פון משה םענדעלסאן, װאם עם גימ ארויס דער ױבילײ־קאמיטעט. דער באנד איז דער דרימער פון די העברעישע שריסטן און ער נעמט ארײן א 300 ײדישע און הע־ ברעישע ברױו, י •אקטירט דורך חײם ב#ר#־ דױוסקי.?לסםסר גוס. ' פ ו ז ו ו ןןןן שבח, דעם 28־םן דעצעמבער איז אין לןן־ קאל פון דער ײדישער פןןלקס־שול אויף קר^כ״ םאלנע 36 פזןרגעקומען די ס״ערלעכע עפענונג פון דער שול־אויסשמעלונג, װ#ס נעםט ארום דאס ײדיש־װעלטלעכע שול־װעזן פונם גאנצן לאנד. עם זענען געקומען פןןרשטײער םון דע״ מאבט, פון בילדונגס־םיגיטערױם, קוראטארױם, שול־אינספעקציע, מאגיסטראמ און אויך פןןר־ שטײער פון פארשי־דענע ײדישע קולטור־אינ־ סמיטוציעפ. םען ה$ט אויסגעהערט די רעדעש און די באגריסונגען, *לץ די זעדבע װערטער װעגן די שװערע, אוממעגמשלעכע יאדינגונגען, בײ ײעלכע סיקומט אויס צו בויען אלע ײדישע קולטור־אינסמיטוציעם אן סובסידיעם, אן שמי־ צע פון דער מאכט, װאס איז מחויב צו םיםאנ־ סירן. *בער נישט געקוקמ אויף די אלע #פענע און באהאלטענע נגישות לעבט און װאקסם דאס ײדישע שול־ײעזן און שאפט ײערק און ווערמן. און אט די אויםשמעלונג, װ$ם איז באװיזן אין די 10 זאלן און צימערן רעדט, שרײם װעגן דער גרויער ארבעמ אין די ײדישע שולן. ןןןן דעם 24־םן דעצעמבער אױ די דעלעגאציע פון דער צ. י. ש. $. אין אמעריקע, נ. בוקסבוים און יעקב פאט, ןןפגעפןןרן מימ דער שיף קײן אמעריקע. די הויפם־פארװאלםונג פון צ.י.ש.א. ה$ט פארעפנטלעכט אן אויפרוף צו די ײדישע ארבעטער און פאלקס־מאסן אין אמעריקע, זײ זוןלן קומען צו הילף דער דעלעגאציע אין איר איבעט. ןןןן די גישם־לאנג געגרינדעםע לזןדזער י.פ־ מײלונג ״פרײנט פון ײװ״א״ איז צוגעטראטן צו א פארשטארקטער ארבעם. אין סשך פון חײנטיקער חנוכה־װןןך װעלן אויף אלע עפנמ־ לעכע ײדישע פאראנשטאלמונגען איז למיז ארויםמרעםן פזןרשט״ער סון לאדזער יױו״א־ קןןמיטעט מיט רעפעראטן ײעגן די אויפגאבן און צילן פון ײװ״א. לוים א פארשטענדיקונג מימן קזזמימעט, האם דער דירעקטןןר פונם ײדישן טעאטער, הי בעזמאן, מסכים געווען צוצושלזןגן צו יעדן פארקויפטן בילעמ 5 פראצ. למובת ײװ״א, — דאם זעלבע הזןט אויך צוגעזןןגט ם. בראדערזןןן און י. םטרוגאמש — די פירער פון ״אררם״ אין לאדז. — די דעלעגאציע, װאס ה*ט באזוכט דעם פרעזעס פון דער קהלה־פאר־ ײאלטונג, חי ל. מינצבערג, האט באקומען א צוזןןג, אז די קהלה־פארװאלמונג װעט זיך בא־ םיען בײ דער םאכט, מ'ז$ל צוריקשטעלן די• געשמראכענע סובסידיע פאר ײוו״א אין הויך פון 3000 גילדן. ם׳איז באשלאסן געװ*)רן דורך דער קהלה־פארװאלטונג צו באשטימען *ן אײנ־ מאריקע סובםידיע פון 600 גילדן פאר ײוו״א. ןןןן דער זיבעטער פען־סיםװעך, געװידמעמ דוד בערגעלםאנען און ז״ן שאפן, #רגאניזירמ דורך דעם װארשעװער פען־קלוב, ״׳; אדורן מימ אן אויסערגעװײנלעכן דערפאלג. םיאיז געװען $ םול־געפאקטער זאל. אלע הזזבן בא־ קוםען דעם בערגעלסאן־נומער םון די ״לימער. בלעטער״. מים רעדעם װעגן ד. בערגעלםןןן זע־ נען ארויסגעטרןןםן נ. מ״זיל, זרבבל, ק. מאלא־ דאװםקי, א. צײמלין. י. סאנגער האט רעציטירמ ד. בערגעלסאנם ״דער קברן״. ■ דער אינסאיםו■ ■אר ײדי/פער קולטור