Literarishe bleter · 1929-12-20 · 51 (20.12.1929) · p. Seite 1007

/ײס /100 ל'םער^ר'שע סזזזסזזר נ1ס\ 51 (294) * א ד צ ו ו ו א ד םע$טטר און ק?נסם ןןןן די עפענונג פזן דעם ״װארעעװער גײעס ײדי־בן בעאבער״ קומצ פן^ר די בעג. סי״ױעיצ אויפגעפירב דר. י. ב. צםורם פיעכע ״אויפ־ •בבאגדי. רעז־םי — דוד הערמאן, מוזיקאדי־בע אילוםבראציעס — יזםף קאמינםקי, דעקארא־ ציעס — י. מרעפדער. די הויםב־רעד; ־בםיל;: יאנאס םורקןזװ, ־במואד דאנדוי, דיאכא בדומענ־ פעלד, דוד לעדערמאן, פעדיע גארבארז־ב, א װאדפסובאב, י. גרודנערג, יבדמה קןןן און אנדעי־ע. — װי באקאנב, װערב ד$ס בעאבער געעפנב אין ״עליזעוס׳ (ד. צעדמייסבער^. ןןןן די ״װילנער ברופעי' ה$ב גע־צפילב אין װילנע מיב ערפןןדג. סיזענען אויפגעפירם גע־ װארן די פיעסעס: ״דער זינגער פון זײן ברוי־ ערי, ״קידו־ב־ה־בס״, ״יידן־־גבעב , ״׳?״יאקי. ״די האװה״. אין דעם ״װילנער ב$ג' און אין ״די צײב״ זענען געדרוקב עבלעסע ארביקדען װעגן אײנצלנע פיעסעס און אויך בסלל װעגן דעם רעפערבואר פון די ״װילנער׳. ןןןן דער ל$דזער קונסב־ און רעװי־בעאבער ״אררב״ איז איצב פונסנײ רעערגאניזירב. # נײער צוזאםענ־גבעד און אין # נײ־איבערגע־ בויבן בעאבער. די דירעקצ־ע פון בעאםער גע־ פינם זיך איצב אין די הענב פון ױכף סברו־ גאב־ב, ליבעיאריעער פידער מ״בה ברןןדער־ ז#ן, די מוזיקאליעע פירונג — דוד בײגעד־ מאן, דעקאראציעס און קאסבױמען — די ם$־ לער — דינה מאבוס און עאול בלױם. ןןןן דעס 18־סצ־סבן ה. ח. קומען פ$ר די גאסבעפילן פון דער ״װילנער ברופע״ אין גרעד- נער עבאב־בעאבער. ןןןן אין ביאדיסבמקער בעאבער ״פאדאכ ׳ עפילב איצב 8 דראמאביעע טרופע מיב מ#ריב דאמפע אין דער עפיץ. סיאיז אויפגעפירט גע־ װארן ״בביה״ און איצב ג״ב ״200.000". ןן1| אויף דינסביק דעס 3־בן דעצעםבער איז בא־בבימט געװען די פרעמיערע םון חנה גע־ בעספעדדס היםל און ערד־קןןםעדיע ״מלאסיכ אויף דער ערד״, רעזשי — מ>ןריס יבװארץ, דעקאראציעס — ברוך אראנכאן, מוזיק ־־■ ג. בודער־ ןןןן מרים עליעס איז געקומען קײן װאר־בע. זי נעמב ןןנםײל אין דער ײווזךאנן&דעמיע דעס 17־םן דעצעסבער אין זאל פון •בב#ב־ראב. ןןןן םיאיז איצב געקומען קײן װארעע דעד באװוכבער ײדײבער ארביכב פאול סאראבן)וו, וו$ס האב געיספילמ די לעצבע י*רן אין מעריכ ״גװארצס קונסב־בעאבער. פ. באראבעװ דיאב ביז יאר 1020 פארנומען אן #ננעזעען ערב אויף דער רוסײבער בינע, װו ער העצ געיכפילב די־ אנגעזעענסבע ר&לן. — באראבאװ איז געקומען קײן פוילן, װו ער ה$ט בדעה אויפצוברעםן אויף דער ײדייסער גינע. צוריק מיב עםלעסע יאר הןןב באראבאװ געיצפילב אין א רײ?זבעב אין פוילן צוזאמען סיב לידיא £$ב$צקא. לעצםנס האב באראבאװ ג־כםילב אין פיכק&טןןײ בעאבער אין בערדין די הויפב־ר^לע אין דער פיעסע ״קויפמאן פון בערלין״. ר ע 7. ג ח ע / עייזי? קןוװיץ און צײלט איצם שוין ביז 500 בינער פון די אײרמפעישע און ײדישע שרײבער, די8צ אויף דער םרויער־אקאדעמיע, װ>וס איז פ&רגע־ קוםען שבת, דעם 7־םן דעצעמבער אין אײגע־ נעם לאקאל, *נגענומעו אײנשמימיק * רעזןןדו־ ציע:*צו שיקן א דעדעגאציע םימ א קראנץ צו דער אנםהילונג פון דער מצבה, װאס דארף אין קורצן געשםעדם װערן אויפן קבר פון ה. ד. נאמבערג אין װארשע. ןןןן יצתק מאנגער האש דעצבנס באזוכב װיד־ :ע, װו סיזענען פאר אים און אויך פאי ב. .א־מװיץ א״נגעןןרדנם געװערן דורסן װידנע־ פען־קלוב #ן זןװגם. עכ תאבן גערעדב נ. װײ• ניק, ז. רײזען, א. םארקן סאנגעד און ה>)ר>)װיץ ה$בן געל״ענט ז״ערע לידער. אין װילנע איז דורך דעם ײדישן לערער־סעםינאר אײנגעןןרדנב געװארן א רעפעראט סון יצהק מאנגער א. ד. ב.: ״אזוי לאבט זײן מאיעסבעב ד>)ס פ$לק" (װעגן הערשעלע $סבראפ>זליער און די סעלמער מעשיות). — די $װ;טן זענען אדורך מים גרויס ערסןןלג. ןןןן אין פארלאג ב. קלעצקין װערב איצב גע־ זעצט דער נײער רןןמען פון י. אפאב^שו ״ארום גרענד־סטרימ״ (די בענצעריןן. דער ר&ם&ן איז דורך דעם דיסבער פונסנײ באארבעב. װי בא־ קאנם, איז ד$כ װערק געדרוקט געװען אין א רײ צײבונגען אין המשסים. ןןן) עמבואל בן־גורױן (דער זון סון םיסה ױכף בערדיבשעװכקי) האב פארעפנמלעסב אין דײםש 8 זאמלונג פון זײנע עםײען. ןןןן אין פארלאג שלמה גןןלדפארב װערן איצב;עזעצט פעלגנדיקע בינער: געןןרג פונק — מיך הונגערם, ג. הויפםמ$ן — בוך פון לײדנשאפםן, װ. מארגעריב — קרבנות פון ליבע (המשך פון ״גאכן־פרוי״). — די צװײמע װ$ך דערשײנב אינם גאלרפארב־פארראג: סיגקלער לואיס ־־ בעבים (ר>ןמא[)׳ י. װאסע־־םען — שקדאםן םון לעבן. ןןןן דער בעלעבריסב א. מײזל העט צונויפ־ געשבעלמ א געשינבע פון די ײדן אין אסעריקע. ןןןן אין בוענןןם־אײרעס איז געשאםן גע־ װ>)רן >ן גרויפער הילפס־קןזמיטעם לבובת די ײדיש־װעלםלעכע שולן אין פוילן. אין ק$מײ םעט זענען פארםר#םן >) גאנצע רײ אינסםיםו־ ציעס. דער קאמימעם איז צוגעמראבן צו אן ענערגישער ארבעט. דער חודש נ$װעמבער איז פר$קלאמירמ געװ^רן אלס ךער אקציע־חודש. אלע פרײנם פון דער ײדישער שול זענען מ8־ ביליזירמ געװןןרן פאר דער ארבעט. אומעםום ח$ב דער רוף צו חעלפן די ײדישע שולן אין פוידן ארויםגערופן באגײסבערונג. אין אדע םאבריקן און געשעפבן, װו םיזענען באשעפביקם ײדישע ארבעטער און *נגעשםעלבע, זענען גע־ שאפז געװארן קאמיבעבן, װעלנע ה$בן דורס־ געפירב די באשמײערונג. די הדיז־זאמלוגג קומב סאר יעדן זונםיק. צו דער דןןזיקער ארבעב ה#בן זיך געמאלדן צענטליקער פרײנמ. אין ז״ערע באריבמן צופ הויפם־אקציע־קממיטעם ה$בן די זאמלער איבערגעגעבן װעגן דער גרויסער םימ־ פאטיע, םימ װעלכער מען באגעגנמ זײ אומעםום. ס ו ז ו ו ל'סער$ס/ר אק?/לם/ר ןןןן אין מןןםעװע איז געשטן״רבן דער היםמא־ ריקער פון דער פרןןפעםיןןגעלער באװעגונג •מסואל א״נזאפמ. ער הוןט פארעםנמדעבט א ריי וזערק, װ ״זובאמזןװמ־מינע און ג>ן8{ן:יאדע", ״די ערשמע עטאפן פון דער פרןפבאװעגונג אין רוםלאנד״ א. א. װ. ער איז געווען א מיט־ גליד אין בױרןן פון דער היםמזןרישער סעקציע ב״ דער יידישער וויכנשאפשלעגער געזעדשאפט אין טזןסקװע. ןןןן דוד ןןבערבןןן, דער באקאנמער יידישער שריפמשסעלער, א״נער פון די, װןןש הזןבן םימ 25 י#ר צוריק געהןןלפן גרינדן די פועדי־צױן־ פארמיי אין ןומעריקע, איז געשפןןרבן נןןו א שװערער קראנקה״מ אין עדמער פון 50 ייןר דער פארשמןןרבענער איז געווען א״נער פון די ןןנגעזעעגםמע םימארבעמער אין די צ״טונגען ״קעספער״ און ״ציימ . ער הןןמ געשטןןםט פון װיטעבםק. שן אין פאריז איז אויף דינפמיק פארגןןנ־ גענע ווןןך באשמיםמ געײען ןן פארזאםדונג װעגן יױו״א. 8. טשעריקןןװער, דער םיטגליד פון דער ״וו״א־הויפמפארוו^דמונג, מרעט 8רוים םימ א פארמר^ג װעגן דער ם^דערנער ״דישער װיסג־ שאפט און װעגן דער לעצמער ק^נפערענץ פון יױו״א אין ײידגע. עס זענען אויך 8נ8גםירמ די ארויםמרעמונגען פון ׳. עפרויקין, מארק שאגאד און פ^רטוגייז. ןןןן דער ״דישער קיבוץ אין דעמראנד ם״ערמ איצם דעם 10־יעריקן יוביליי פון ז״ן קודטור־ אויט^נ^םיע. פאר דער צ״ט איז פ^רגעקוטען 8 ק8ל08אדער װוקם פון דער יידישער שול אין לעםדאנד. אין '8י 1919־1020 זענען אין לעט־ דאנד געװען 21 ״דישע פ^דקםשודן םים 100 לערער און 4157 שילער. אין <8ר 1020־1020 — 85 ״דישע פ^לקסשולן טיט 500 דערער אזן 10,503 שילער. די יידישע פ8לקםשולע אין דעטלאנד איז סבליגאטסריש און ווערט אויפ־ געהאלטן דורך דער סלוכה. ןןןן 8לםער קאצױנע הסמ צוגעגריימ צום דרוק דעם צװ״טן באנד פון זיין ראםאן ״שטארקע און שװאבע״ אין 2 ט״לןנ ״דורנן װינמער״ און ״םעשה־בראשית״. ןןןן די באקאגמע פיעסע ״דער םוף פון דער װאנדערונג״ פון דעם עגגדישן דראםאטורג ר.ק. שעריף ווערמ איבערגעזעצט פון עגנליש דורך מ. געלענבערג. ןןןן די םעג דערשיינט 8 בוך 88עםען און לידער א. נ. ״װ^דינער שליאבן״ פון קלמן לים, הילע געצייבנט פון א. גוטערמאן. אין בוך ג״ען אר״ן 10 פאעמעם און לידער ״אוקראינישע מאםױוןי'. ןוס אין לידע הייבפ 8ן צו דערש״נען 8 צ״משריפט ״לידער װאננבלאט י ביי דער נ8ע:־ טער באםייליקונג פוג ׳. פופקא, 8דײ. ק8מי8נ־ םקי, דר. קאפל8[, ה. דאבקאװםקי, ס. ק8גאנ8־ וויטש א. אנד. ןןןן די ״דישע שול־^רגאנױאציע אין גר^ד־ נע ה^ם שבת, דעם 14־טן ה. ח. געפ״ערמ דעם 5־<8ריקן יוביל״. שן די ערשםע ה. ד. :8סבערג־ביבל'8טעק אין ■וילן, ײעלכע איז אין 3־מן ט^ג נ^ך דעפ דיב*ערפ טויט געגרינדעט געװא־ן אין ג^רש־