Literarishe bleter · 1929-12-06 · 49 (6.12.1929) · p. [Seite]

סרײז 60 6 7טצעסכער 1929 /ע׳/סשעד יז>דעז>עע 49 דמןףארישע ב־ניביעוכ^??יםעראמוד1■ פאדסעבגקיונינקי^יסור״ינ טעאםקךאוןקונםט ן בײםעגי״ן אץ ״עדעפ״ •ער"כט פריער ׳צכנא עפיטט'•; נ>וד >) נרײכ; ארטײקל: ״וו■ כאווער ארטיפויער יעטייס אױף ־ער װאך פון רעניניםטישער אנפירונג״ און גרײך אינפ זערב; נוטער קוטט ד. ארטיעויער ריט אן ענטפער; ״װי כי ׳ט. עפיעטיין •טטייט אוי,? דער ײאך פץ אפאר- טוניזב״. כ־־דע רופטערן דערביי אויס א גאנץ פיינעפ טענה-ר׳עו; טיט אן א יטיער ״קאפוריער אנצוהערענייען״. און עט נייט דא אץ דעב עיקר; װער פון ז״ בײדן האט טער ארייננעזאנט און טער אויפנעדעקט די ״קר״נכירגעררעכע קורצזיבטיק״ט און אידעאראני- יטע ׳עעדרעכק״טי פון... אפאטאיטום ײערק, װערבע זענען ארויס אין... כאדקאװ דודך רעב... טרוכה-פאדראנ. און דעדװ״י, כדי ײאס-יעטארקער זיך צו כיטר;, נ״ט דא א כוהות-פארטעםט, װער געברויכט ״״.׳ארפערע״ פ״רן אין דעב ״צירברעט״ אפאטאיטו און אין זיינע װערק, װאם זענען ארוים אויפן טרובה-היטבון אין אוקראינע. שכנא עפשט״ן ר״נט ויך אץ דער רעננ און ברייט, קאטענטירט, באפעפערט ז״נע א״גענע װערטער אינב פארװארט צו דעב ״שעדרעכן״ װערק פון אפאטאשו און ט״טשט ז״ אויס: ״דאס ה״סט, אז אנשטאט א הסכטה אויף אפאטאיטום נאטזוכע- רישקייט, ווי כאװער ארטשורער זובט דאס אויםט־יטש;, שטער איך נאר אװעק טיט דער כאראקטעריבטיק אין דער נעבראכטער ציטאטע אפאטאיעון אויף ז״ן ריכטיקן ארט, װי א טיפיש-קריינ- בירנעררעכן שר״בער״. און ער ניט צץ ״אט אזא פארטושן די פרא- נע, אזא אויסט״טשונג פון טיין פארװארט איז רעטאנאגיע פון העכסטץ נראד״. און איז עב נאך קארג, ניט ש. עפשטיץ צו טיט עטרעכע שורות װייטער, אז ״כאװער ארטשורער איז כאנאננען א פשוטע פערשוננ י און נאך: ״אויב כאװער ארטשורער איז אוט- כאדיננט פאראינטערעםירט צו װארפן א השד אויח ט״ן כארשע- װיסטישער אויסנעךארמנק״ט, װען טע דארף אפ־רו אנײענדן אזא ״כשר״ טיטיר, װי פשוטע פערשוננ, איז זאר דאס איב ײו־ר באקוטען פרענן אים דא קיםױת איז ני־טט ש״ך...״ ט. ארטשורער בר״בט נישט קיין בער-חוכ און זאנט שבנא עפי״ט״נען נאנץ-פ״ן אר״ן: ״א ״ווספירשטשעװער״ טענטיט איז דער כי שכני. יעפשטיי;, רירםטו איב אן, נייט ער גר״ך ארויס פון די כריב און... הויבט אן צו ברעכן שטורן״. אץ ער נ״ט און רעבנט אוים א פעקר הטאיב אויף די בארקאװער טוער, אױיםנעבער אץ רעדאקטאר;, און ער זאנטץ ״אויב עס דדוקן זיך א״נע נאך די אנ- דערע שעדרעכע ביכער איז דאס א באװייז, אז די אנפירונג איז א שרעכטע״. און ער נ״ט טריט ב״ טריט נאך עפשט״נס פאררעדע און דערװייזט, אז ער ״פארקריפרמ רעב ״טארקסיזב״. ער ה״םט איב גאר, דעב הויפט-רעדאקטאר פון דעב כארקאװער די ״רויטע װעאט״ און דעב הויפט-דעה-זאנער אויף קאטוניםטישער כשרות אין דער יידישער אוקראינע, ער זאר זיך זעצן רערנען ״רעניניזב״. ״איר טאכט — שרייבט ארטשואער — פערעח און ט״נט, אז איר םירט אוים רענינס געבאטן״. עס הייבט• זיך נארנישט א;, עפשט״ן נ ח ם ן ם ײ ז י? / 71 $ ר ש ע דײסענישז א י ואהא חוביא והבה דכרבא דנשך לזונרא דאבלה לגדיא... חד גדיא. הד גדיא. אן אטתע חר-נריא-שפיא קוטט א־צט פאר אין ד• ייריש- סאװעט״שע ריטערארישע קרייז;. עם קוטט כארקאװ און טוט א ביס טינסק, קוממ טאםקװע און שלאנט כארקאװ, קוטט קיעװ און פרעםט־ אויף טינםק און אזוי װייטער און װייטער און אזוי אויך טיט די אנפירנדיקע שדייבער, די בער-דעה-זאנער אין דער סאװעטישער ריטעדאטור. שכנא עפשט״ן קענן רעװיטיאנע;, רעװיטאן קענן עפ- שט״נען, ארטשורער קענן ז״ בייד;. טרעמ בראניטיט״ן ארויס קענן נוםינאװן, נוםינאײ קענן ריטװאקאװן און רםוף קוטט ריטװאקאװ און קוירעט זיי ארעטען, טאקע װי אין חד-גדיא: ״ואתא טראך הטות ושחט רשוחט דשהט רתורא און אזוי װ״טער... חד נדיא, חד נדיא״. אין אט דער חד-גדיא-שפיר זענען איצט אריינגעצוינן ארע פון גרויס ביז קריי;, און אויך די נאנצע טענרעכע און חודש- רעכע יידישע פרעסע אין ראטנפארבאנד אטאר איז דאם ארעטע ציגערע קײיטקא, דערנאך נםתר שפעטער װעט זי־ן קיפנים, האל- קין אדער נאר טארק־ש, צי רעזניק אדער קאהאן און אזוי א טעיםה אן אן עק. און יעדער איינער ש־ראנמ דערביי דעב צװײטץ טיט פםוקיב פון רענין און דראט איב טיט דעב קר״נבירנעררעכ;, בארע- בעםרדיקן אויסראנד און שר״ט דערביי ״אני שרטה״, א־ך בץ עס דער אטתער און כשרער רעניניסט, װאם איז חופס דעם נאנצן ענץ על טהרת הטארקםיזם און װאס דערלאזט ני׳םט ״קיין קרײנבירנער- לעכן רעכמ-אפארטיניםטישן צונאננ״, װי דער און יענער און װען טען רייענט זיך אן טיט א צענדריק אזערכע אנפאל- און פארטי־- דיקוננם-ארטיקרען אין דער סאװעטישער פרעםע, װייסט טען שוין אריין נישט, װעטען טיקאן דא נרויב;, װער א״ננטירעך איז נ־שט ק״ן ״פארשטירער״, װער ״דר״ט זיך נישט או־פן קארעק״, ײער נעהער נישט ״צו דער קראםנפיינטרעכער קריינביתעררעכער סטיכיע״, װער פירט נישט אריין אין דער םאװעטישער קריטיק ״ליבערארע, בארעבעםרדיקע״ געדאנקען און װער שר״בט נ־שט טיטן ״לשון פון א ז״דענעס ױננערטאנטשיק, פון א ה״נטװערטיקער אויפנעקרערטער דאטע״. דערצו װארפט א״נער דעב צװייטן פאר: ״דעטאנאגיע״, ״פערשונג״, ״קריכן אויף נרייכע װענט״, ״רעדן צום אינעררעכן קריינבירנערטום און צו װארשע און נױ-יארק — צו די דארטיקע יידישיסטיש-נאציאנאריסטישע-עםטעטישע קרייזן״ א. א. װ. און עם העלפן נישט די נעװארטיקע באטױנגען פון יעדן איינעב צו זיין פויפםטלעכער פון פויפםט, װייר נר״ך קוטט א צװיי- טער און ״פאקט״ אים אין א ״שװאכן״ פונקט און רייגט איב אװעק בפני כל עם ועדה... א טוסטער פון אט אזערכע טיני ״װארקעם״ איז דער ״גע- דאננר״ פון די צװיי גאר אננעזעענע באלשעװיםטישע נדורים אויף די שפארטן פון ״עטעם״, פון שבנא עפשטיין און ט. ארטשורעד