Literarishe bleter · 1929-11-22 · 47 (22.11.1929) · p. [Seite]

פרײז 60 ע־ 22?.־$;? עעזנעל־ 929/;עקסעעד יז/דעיענע 47 ד־בונזן־אד־עןע א־?וסםדידםגנ װאעשדיפמפאד 5ליםעראבזוד ■■ טעאםעדאקקונםט במיבויד פארילאג ^קיזעעקי^הארש^ ד״ר נ ר ש 1 ן? ע?7 י / / ה $ ר ש ע זכדונות וד ע ג ן ש. א נ - פ לן י (ע? דעד 9־סעד יאד־ב״ע) װערט :•;ונ״ד-ביקםר, עפעכ א; אויםטעררישע ניװזה וכדונוה, און: דע־בי־ האט ער דערקרערט, װי א;עניטער פאבנוא;, נויט וזאם אי״גנטרעך יערער הפיז איז טערקװירדיק, די ארע טערקװירדיקייט; האט ער :עזאטיט פאר רעפ צוקונפטיק; יידייע; טוזיי. דער ע־״בטע־ אװנט, װאפ א־ך האפ פא־ביאבט אץ דער געועריעאפט פץ אנסקץ, איז נעװע; א זייע־ אינטערעסאנטער, אץ רער רויעס, װאס עד האט אייול טיר נעטאבט. איז נע־וע; אזערכער, װאס ברייבט יאננ אץ נערעבענ״ע. אנסקי איז דעטאיט נעװע; באיעעפט־קט אץ דעס אזוי־נערו- פענעס ״סאױז•■, ד ה. א פאיבאנד פץ רוסייסע יעטעט, װאס האט זייעד א םך או'פנעטו;,-ב:די צו?ינדער; ד• ׳ערעקרעבע עקאנאטייעע ראגע פץ רער באפערקערוננ, ער פיענט אפט קוטע; קיץ װא־יעע, אבער איך האב איס אץ װאריעע יעוץ טער נייעט געזע;, נייעט אץ יאי 14**1 אץ נ״צט אץ 1915. איך בץ נעװאד; טאביר־זירט אץ נעטוזט צוזאטע; טיט דעד רום״עער ארטיי פארראץ װאריעע. אץ די יאח 1910 אץ 1017, ב׳סעת א־ך האב טיך ארוטנע־ יערעפט טיט; יעפיטאר, וװ איך בץ געװע; טעטיק. דורך גאנץ טזרה- גאריציע אץ רוטעגיע;, האב איך פץ אנסקץ באקוטע; אפט נרום; אץ א יי; ברױו, אץ װערכ; ער האט טיך נעבעט; צו באהארט; אאע טיייטער״עע ראקוטענט;, וואס האב; א יעטיקר יע״בות צו ייד;. װי או־ך ארע ייד״עע ״אנטיק;•׳. איך האב ז״; װוניט דערפ־אט ביטאטות. רער פאדט־טרער צװי־ע; אנפקץ אץ טיר איז געװע; א זעא- נער אבא רעוו, װע?כער האט א־ס פארנעטערט אץ איז פ־עוט נרייט געװע; זיך טקר־ב צו זיץ פא־ א־ב: רער הייפער ייד אבא יעװ האט געדינט אץ דער אינטענדענטור אץ פרעגט ארוטפאר; איבער ארע ארטייע; פץ רוטעניע; א.ץ טזרח-נאריציע; ב־ו טיױ רוםיאנד, אץ ,ױאס עד האט נאר געפונע; עפעס פאסנדיקס ״פאר אנםקץ״, האט ער טיט ז־ך טיטנעיערעפט. איך נעדענק, װע; די רוםישע אר- מ״ הזן׳י-ז איו 1917 פארנוטע; סטאנ־סראװאװ אץ האט אננעהױבן אויך איר ׳עטייגער צו פ?ינדער; ייד״עע הייזעד, בתי-טדר׳טיס אץ יעוי;, האב; מיר טיט אבא יעוץ טטיע טיט טסירת נפיע אפגעראטע- װעט פץ רי טרפהנע הענט א; ארטע ספר-תורה, א העננ?ייכטער אץ א יעיינעס פהוכת. א־ך האב ד־ הפציס טיט טיר טיטגעפ־רט א יעננערע צייט, ביז אבא יעװ האט זיך געקריב; קיץ רוסיאנד אץ האט זיי טיטגענוטע; ״פאר אנםקץ״. װען איך בץ אץ אפרי? 1918 צוריקנעקוטע; קיץ װאריעע, ביז איך נעוװיר געװארן, אז אנםקי נעםינט זיך אץ ײירנע, אץ דער ׳עטאט, װערכע ער האט זייער?יב געהאט. װי נאר װי?נע איז פארנוטע; געװאר; רורך רער פויאי׳עער ארטיי, איז אנסקי נע- 1 טיט אנסקים נאטע; בץ איך באקאנט געװארן דורך פדצ;, װערכער האט איס זײער ר־ב געהאט אץ ב״ יעדער גערעננהי־ט פרעגט עד איס דערטאנע;. פערזענרעך בץ א־ך טיט אנסקץ בא־ קאנט נעװארן עריעט ביעעת דער װערט-טרהטה. : א־ז געװע; אץ א; אקטאבער-אװנט, אץ יאר 1914. א־ך בץ ארויפגעקוטע; צו פרצ; טיט ד־נעואנע;, בכדי זיך ט״׳עב צו זיץ טכח איינארדנע; אינס ״הזטיר״ א װינק? פאר די ה״טראזע, וואס זענע; אננעקוטע; פץ א סך יעמעט אץ ׳עטעטרעך ארוס װאד׳עע אץ האב; זיך טיט רי םרויע; א,ץ קריינע קינדער פיעומ ארוטנעװארגערט אץ ר־ גאס;. טיר האב; געטראפן צו נאבט-עס;. אץ ב״ם טי׳ע נעב; פרצ; איז געיעטאנע; א; עיטערער טא; אץ א ט־איטערי׳ען טונדיר און האט זיך נעטאטערט אויפצועפענע; א באנקע קאנדענםירטע טילך. פרץ האט נייעט ריב נעהאט די פארטאייטעט פץ פאריעטערן אץ, װי ׳שטענדיק ביי אזא נעיעננה״ט, האט ער א זאנ געטץ: ״באקענט א״ך״. איך האב נעואגט טיץ נאטע;, רער טאן האט א זאג געטץ: אנסקי, און האט װייטער געטץ זיינס. א־ך האב טיך צו איס צוגע- קוקט ׳עוין נאר טיט אנדערע אוינ;, אץ ס איז טיר זייער געפערן נעװאר; זיץ ׳עיינער קאפ, באדעקט טיט געדיכטע כטעט-גרויע האד דאס זאנפטע נעזיבט, פץ װערכ; סיהאב; אדויסגעקוקט צװיי נאיװע, קינדערי׳עע, מעראנכארייעע אויג;, אץ דעס אויפנעקנעפרטן מונדיר, פץ הינטער װערכ; םיהאט ארו־סגעקוקט א םװעטער, אץ אץ די הויכע יעטיװר, װעאכע אנםקי האט געטראג;, האט ער נעטאכט ני- כער א; א״נדרוק םץ א; ארט; רוס״ע; סטודענט, א״דער פץ א ייד״שן ׳ערים׳עטערער. — ענירעך האב איך געעפנט, — האט אנפקי א זאג נעטון און מיט א טיפן זיפץ. — ״סיאיז ׳עװער צו זיין אן ייד״, — האט ער צוגעגעבן א,ץ זיך אנידערנעזעצט. בייס עםן האט אנםק־ נייעט או־פנעהערט צו דערצ״רן פון די ׳ערעקרעכע ענויס און פארפאאנוננען, װאם דער ייד״עער באפער- קערוננ אין פויאן איז דעטארט אויסנעקוטען איבערצור״דן פון דער רוסי׳עער אדטיגיםטראצ־ע אץ פץ רער ארט״, װערכע האט א; יעוס רחטנות נע׳עראנ;, געהרנעט אץ געפרינדעדט. טעז האט נע׳עפירט, אז דאס דערציירן קאסט איס נעזונד, און איבערנענעבן האט עד נייעט רעגענדעם און טע׳עױת, נאר אטתע פאקט;, װערכע ער אריין האט ביינעװוינט. ער האט זיי דעטאנסטרירט מיט דאקוטענטן, יעװארץ אויך װייס. װען ער האט דעדציירט װעגן זיינע ר־ספוטן מיט פאר׳עידענע ׳עררות, האט ער עם איבערגענעבן אין א ־עיינער רוסייעער ׳עפראך אץ פאר די וכוחיס מיטן גערער דבין האט ער אזיך געפונען די פאםנריקע חםידי׳עע אויפדרוק;. ביעעת דעם דעדציירן האט ער ארויםנע׳ערעפט פון זיינע פאריעײדענע קע׳שענעם ארטע יידי׳עע אנטיק;: א קרייגעס יד פץ א ספר-תורה, א; ארט פארזיעא-