Literarishe bleter · 1929-11-15 · 46 (15.11.1929) · p. [Seite]

;עקסםער י#רג8נג ערײז 60גר 15 נ$העם2ער 1929 ד־פע־אר־עמנ א*?וסםרידםע װאכנשדיפםפאד?יםגיראמוד■■ טעאםקראוץקונסמ ב״נ!בונ1 פארמאג בגקקעעקין.תארש^ דד. י צ ח ק ש ' פ ע ר ן 71 א ר ש ע יידישע מנ״ל־איבעדזעצונגען ־םע תנ״ך-באיאם־אז; א,; נ־אב־ע;. װאב ־זאב;?*גנעדןז־בנז בליע;— ארנטער; א״נםלרה פץ דער ד״ב״טער •ט8״רביא;-עפײז — בע-־ך א,; ן.ן-ט; -ה דאב באקאנטבטע בםר םר; דעב א ז ראם ״•םטראי־ ביך״, א נענראדטע םאראםראזע ם,; יבטראר אי אר; בי, ■ראב ,״נע ערבבטע עקז. זענע; באקאנט• םר; ,־ן-טז אר;!ו1־ט; -ה (קאר האכר־ בררנ 33, קאר םר; רער םאריזער נאצ־אנאר-ב־בר־אטעק, נ. ׳ט(!. ס האנטיטר־םט;. אטאר ראב א״ננטרב םי; םראם. םארנעב א•; ל״ם־ צינ און םו; טה וױרטערכדערפער אץ טינכע;, עריבטע נערריקטע אױסנאבע אץ ארנסבררנ 44 1:1,־.1), איער ד• אור־םארב ז״נע א־ז אנטיסטאנע; ׳בםעטסטנב ב״ב א־בערבדרך בו; 14־טז איז 13־ט; י״ה דאב ׳בטראר־בוך איז םארםאבט אץ ריטב אץ ר״ב ם,ץ דער א. ג. רױזננארט;־סטראםע א,ץ א־ז נעױאר; א טובטער םאר א םך םאראפראז; פץ אנדערע סםרי ־ תנ״ך. צו ד• םר־ערדיקע םאראםראץ םץ דעב טץ, װאס ז״ערע דערהארטענע עקזעטםראר; יסטאטע; פין 14־טץ אץ םון ,־1־טץ י״ה נעהער;: 1) ד• דר״ םא-א־ םראץ םץ טגירת־אסתר פץ 14-ט; י״ה (קאד טינכעז 47 , קא־ האטבורנ 14; באדרע־אנא כז. פ. 417־ו.א)4; טן םאראםראזע םץ יסופט־ב װאס נעהער לויט דער יטםראך צרב 14־ט; אדער ,־.1־ט; י״ה. ןאאונס־ בורגער דײק 14/)י.4,:1);;ץ םאראםראץ פ,ץ טנילת־אסתר יטיר־ היסיר־ב, קהלת, איבה, רות, װאב ז״ער ״•טר״בער״ )טחבר אדער קאםיסטץ ן איז געווע; א נעוױסער אברהב ב; אל־הו, רואס האט• נע־ רעבט בערך ב״ב א־בערברוך פץ 14-טץ אץ 13־טץ י״ה;קאד פץ דער זאטלונג דע ראס, א־צט — אץ דער ב־בליאטעק אץ םארטע); 4) םאראםדאץ םץ יהויבע אץ יסרפטיב, וראס םאר ז״ער ״ט־כ־ טער״ ןײבטערן יטרייבט זיך אונטער טיבה ב; טרדב• םץ טאנטוא (קאד םארטע, געיבריב; םאי 11ס1ץ ,־.ן םאעט״בע באארבעטרננ פץ רער אנדה ײענ; טיבה רבינוב טויט, םץ דעב זעלבן ״ט״כטער״;;ץ םאעט״־בע באארבעטונג םץ רער אנרה װענן עקדת־״צהק ןבראיבית כ״בו, ײאס נעםינט זיך אץ קאד האטבורנ אץ װאב יבטיצט ױך אױך א טעקבט פץ 13־טץ -ה ר• רערטאנטע ־אעטיי״ע באארבעטוננע; װייץ ארױב א סך אר־נינעלק״ט אץ באר״כער; די טעיבױת םץ תנ״ך טיט א סך טאטװץ פץ טרריט. גאר אםט װער; ד• ביברייבע פערזאנע; אץ געיטעענישן באקל״דט ט־ט טיטלאלטער- לעכע יבטריכן. אױסעד ד• נענראטטע זענע; לכר-הםהות יטוץ אץ ,־1־ט; -ה א,״ך נעררען םראזא״בע פאראםראץ םץ א״נצינע סםר׳־תנ״ך. אבער םירוב איז םארלוירן נעײאר;. אי״־ דער עקזיבטענץ פץ רעב טץ ליטעראטור װייץ א; די טעיסױת םץ סוי5 ,־ן־טץ י״ה, װו סיװערט רערצ״לט אץ םלאזע װענ; עקדת־יצהק, םץ ױנה ב; אטתי, יבלטה הטלך ןקאר םאדטעו. ב. די נ יי ע צי יט ב יזן סוהבצנטן ייה, צ• די טיטלאלטעילעכע טיניב םץ תנ״ך־איכערזעצוננע; זענען פון 114־ט; י״ה אן ק״ן נ״ע נ״עט צוגעקוטע;. פאר דער װײטערדיקער א. טיטלאלטער. די עלטבטע ״ד״סע תנ״ך־איבערזע־ צונגע; צ־ע; ז״ער יסור׳ס פץ פ־רויס־ב, װאס םיהאב; פא־פאסט ״דייסע רבניב אין ד״טיסלאנד •אך א״ 3[.טן ׳״ה האב; ז״ ט״ל־ ײ״ז אױסגעט״טיסט די כתכי-קודיס אויה ״ד״ס, ד ה. אױה דעד ר״טיס-״ד״סער אוטנאנג־׳ספדאך פון די דעטאלט־קע ״ד;. אץ אנ־ הויב האב; זיך די ראױקע אױבטײט-סוננע; באװיץ אץ די פ־רויסיב. ב״ב סו־ א1־ט; י. ה. האט טע; אננעהױב; ארױסנעב; םפעציעיע זאטלונגע; פץ אט-די טייטיס־װערטער פץ טיטלאלטער זענע; כא- קאנט ניץ אזעלכע נראסאר; ןזאטלוננע; ם.ץ ט״טיס-װערטעד), װאס האבן געזאלט בייהילפיק זיין בייב לערנע;. פינד צװ״ס; ז״ יסטאטע; פץ 13־ט; אץ 14-ט; י. ה״ אץ פיר — פץ 14־ט;, עװענטועל פון 15־ט; י. ה. זיי געפינע; זיך אץ די רעגירוננ־ אץ ׳סטאט־ביבליא- טעק; פץ ל״פצ־נ ןקאדעקם 1111119, בערלץ (קאדעקב קװ. 11)17,, האטבורנ ןקאד ס אץ סס), קארלסררהע <?. ס אץ 7) אץ טינכע; י (קאד סס אץ 1וו3), ׳סטיצנדיק זיך אוץ־ די נראסאר;, האט טע; בערך אץ 14־טן י. ה אננעהױבן צו טאכ; םראזע-א'בערזעצוננע; פון פאר־ יס״דענע םפרי־תנ״ך. קודב־כל האט טען דערטיט אין זינען נעהאט דעס פיסוטן עולם, דער עיקר װייבער, ײאס האבן אװי וױייניק פאר־ יסטאנען ל׳סון־קוױס,אז נאך דער באײטטעד ספר־ההסידיב (סוה 13־טן און אנהויב 13־טן י. ה.ן עצהט, טיזאל דאװנען אץ די יסולן אױ־ דער אוטנאננ־יספראך, כדי די טתפלליב זאל; פאריסט״;, ײאם ז״ זאנ;. די עלטםטע באקאנץע םראזא״סע ״פארטײטיסוננ״ פון ספרי־ תנ״ך נעפינט זיך אין זאטלקאדעקם קארלסרוהע 3, װאס אױ אנט־ יסטאנען םוף 14-טן און אנהויב ,־1-טן י״ה (ער אנטהאלט אן אי־ בערזעצוננ פץ ו-טלי, אױב און תהליבן. םיאיז אויך כדאי צו דער־ טאנען פאלננדיקע םראזע־״פאדט״טיסוננעז״ פץ 15־ט; י״ה: א! איבערזעצונג פץ תהליב ןקאד בערלין קװ. א־ 310, אנטיסטאנע; פאר 1490), פץ תהליב אץ ט״סלי ןקאד האטבורנ 35), פ,ץ חוטיס (קאד מינכע; 153), פון חוט״ס טיט די הפטרות (קאד בערלץ, קװ. אר 091). די א־בערזעצרנגע; זענע; װארט כ״ װאדט, אזױ, אי אפט װערט איננאנצן פארלײקנט דער גי-יםט פץ דער ״ספראך. סיזעט־אוים, אז ז״ אלע יסטיצן זיך אוין־ אן אורטעקסט, װאב איז, אםניב, אנטיסטאנען אין 13־טן י״ה אױך רער אורטעקסט פץ די תנ״ך־פארטייט״סונגע; אץ נראב יסטאטט פון טיטלאלטער אט־דער טין תנ״ך־איבערזעצוננע; צ״ט זיכער ז״ן •ניקה פון די גענראטטע ביבלס אץ כדאניקעם, ײעלכע ײ״זן זיך א•; דער ד״טיסעד ליטעראטור פון ורט; י״ה א;. ד• יידי־ יסע גענראטטע ספרי־קוױס (להיפוך צו די נענראטטע תנ״ך־פארא־ פראזן) נ״ען ני׳סט ײ״ט אװעק פון טעקסט. דאב עלטפטע, װאס איז באקאנט פון דעב טין, איץ א נעגראטטער ׳סופטיב (ארויס־ נענעב; — טאנטוא 1504), אויך א גענראטטער ספר בראיסית ןנע־ דרוקט אין װענעדינ 1551). ז״ער ׳ספראך באװייזט, אז ב״דע ׳סטיצ; זיך אויף א מיטלאלטערלעכ; אורטעקסט. נאך עלטער פץ די בלויז-געגראטטע תנ״ך-איבערזעצוננע; זענע;, דוכט זיך, ד• יידי־