Literarishe bleter · 1929-11-08 · 45 (8.11.1929) · p. Seite 873

זײס 873?יסערזורישע בלעסער נזם. 45 (188) * ״נעזבאזיטנייז,•, געדויזן, אז די ״טדהטיפ. די גנאיב די:ע; נייטט דעפ נורא, נאר דעב סוהר, דעפ טארער — --ױאפ קוטט אנעד אדויס, אז איר הארט פון פארװײרוננ-ריטעדאטור: און כ־איז דאך טערקװירדיר,. :אך דער ארןטאבעי־דעװאלוציע נ״ט אז אז איבעיבריך א'ז ריטעראטור און קונסט אין ארע רענ־ דער. דער קינסטרער — דער יטטענדיקער רעױאריציאנעי־ — זובט ־ייך יטװערע אינעט, דויך א״בן ברוט אין פריי״ט, דורך יסוריס, א גײע פאיס, א :״עס אינהארט. *טעפערי״טע קריטיק הערפט יא א סך ארויס, רערנענצט אין א געװיסן זין דעכ קינכטרערס ארבעט. אזװ איז פונקט אזוי ״טװער. פיגקט רער װענ פ.ץ רעם קריט־קעד בזגדן א־ז פא־ . זזײר יעיע געפזרט י דעב ר,י:הט?ערב פ״ניעך װ *נ <ד פהװב; צו י י־ זיך :י״צט בי־װז אװ ־עד קריטיקער דאי; טיט בױט.; קרי• יעאפ;. רע־ נעװע; ביעעת דעט רער קעטטרער איז וזי־ר• יײי זאר קענע; יעב קי:סטרעי-י ער ה אריבערטורעכ״ען ט״קעד דאד אײן קוק אינגאנצן אױטבאפן ס־קינסטרעיי״טע װערק. יעי קריטי־ קער דאר־= ז״ן פארריבט, דאיױ טיט װ״טאג אנצײגן די עורות, װאס דעי קינסטרער איז באנאננען אין ז״ן װערק, װי עי װארט באנאננען צו א י־עבעז־יק; כיענטיע;. און אז א קריטיקער האט נ״טט די אלע בוערות, האט נ״טט דעם קינסטיער״ע; דראננ. ראכ דענרעכע װאדט, װאכ אקערט או; זייט, איז װי יטײן ער זאי נ״צט יכרײבן, איז ער נארנ״צט װערט. טיאיז •צעדרעך או; אז אזא קריטיקער רופט, כיאנט. םאריאננט פינכ קינסטרער ער זאר זיך ברעכ;, װע; ער, דער קריטיקער. זיצט ז״; נאנץ רעב; א•; א הײפטר קרויט, װי א יארװע,) — פרענט זיך דיט װאכ פאי־ א רעכט פאדערט ער דאכ אריך■ אין נאכוע; פון אפנעקירטקייט רעדט עי װענ; ליבע׳. אי; נא- בוע; פונם אפגעריבענעס װארט, רערט ער װענ; יטאפן? או; אז אזא אײנעד װערט איבער כאבט דער טטונה איבער רער ײד״טער ריטעדאטור פון נאנץ אוקראינע, און אז אזא אײנעד נעטט זיך רייבן הקדטות, אסרט ביכעך ניט אייויכ הביכריב. — װאט ײארט איר געזאגט רערויץ, יטבנא עפ׳טטײ;? איר זאגט, אז העכסטנם קען אזא פאריטוי; זײן א רעקראטע־ יערײבער פאר א ביבעי־נעיכעפט׳ טסביכ: כיפי; הונדערט פיאצענט טיט אייך טסביפ עפיעט״ןן י) לאױוע — גוסעניצע קײמ, װאכ רעבט *טוין פאר אונז אין רער תקופה פ״!ע)18. דאכ דארך דאך זײ;' איר־בית.- אין כארקאװער ״צענטרפאריאג״ אױ ארויכ טײן ראטא; ״ארופ נרענד סטריט״, און איר, א; אוטנעבעטענער טחות;, האט זיך װידער צערײנט טיט א; הקדטך ב זאנ אוטגעבעטענעך װײר כיהארט, אז סײ די ״קורמור־רינע״, כ״ דער ״צענטרפאריאנ״ האבן זיך געדארפט אנפרענן בייב ט־בר, ײאכ איז אויך א יטטיקר נוגע ברבך צ־ עד איז טכב־ם או־פ; ׳טידוך און טיט װאם פאר א ביטור איר רעדט רארט װענן די יעוח־ טים, די אויך־טיר־טענטיטן, פו; ט־י; יאטא;׳ כיװארט טאקע נע־ װארט װיסן, צי א נױ-יארקער יעורט איז א קיענערער פרארעטאריער פון א בריריאנטן־׳צרײפער, פון א קירזיענעד׳.• כיװײס, אז איי װאיט טער דרך-ארץ נעהאט פאר א נוײיען יעורט פאר א קײיער פין יעי־ קאנער ״עיאבטהיױעך װאס יעחט א; א ברכהן דאס װאם אײ טײן ראטא; אױ אויך פא־א; א יעיטך א ראפן־ארפעטעך א פייעך א; אײזן־ארבעטעך וואכ גרויבט, אז די נרעסטע אניעיקענ״ע פאד; ־ראיעטאי־יאט איז רעד אינטעיינענט, ראס גיט איר נ״עט איבער אי; אײער פארװארט. סירוינמ זיך א״ך נייעט גאך דעס ארעטע; האט איר ארויכנעגעב; א; ״הכ״עד״. רער־ מיבט צו רײענע; רעס ראטא;, װײא — הערט װאם א טאדקסיסטײ־ ״;ער קריטיקער דעררויבט זיך נאך רער אקטאבער־רעװארוציע — װײר דער ראטא; רײענט זיך רײכט, װ״ר רעי־ ראטאן װ״רט... די א״ראפע־יעע טארקסיסט״עע קריטיקעד האבן ״עטענריק זיך איבערנענוטע; טיט רוסראנך אננעװיז;, אז דאכ איז סיאײנ־ ציקע ראנך װו ריטעראטור איז נ״עט ק״ז פארװײרוננ״ײ נ״עט קײן יעפיר אי; קארירטע שטײנדרעך, נ״עט קײ; אדטיקר פאר רײדיק־ גײערס או; היטר־נראצעדס. קוטט איך דעד טטונה איבעד ײדי- יעער איטעראטור אין אוקרא־נע, נאך דער אקטאבער־רעװארוציע. או; זאנט, אז דער די; איז נ־׳עט אזוי. איר פםקנט, אז אויב א ראטא; האט די אײנציקע טערך װאכ ער װײרט, װי רט״״יך קאי־ט;, אױ ער כיעך װ נ־י;, עפיעט״;, אזא ריטעראטור איז יעעדרעך או; אויב טײ; ראטא; האט טאקע ני׳עט קײן אנדערע טערות, האט איר אים נ״עט נעטארט ארויסגעב;. װע; איר װאאט טיט א; אטת פאריעטאנע; ריטעראטוך ײארט איר נאנצע זײט; פון ״ארום נרענד םטריט״ ארײננע״עטערט א־ו $ נ ד י ג י? ב $•) דעד פאל פאדיס פילניאה #פענעל■ ךךי?; זגי ם$קס'ם ע^דקי) ״קראסנא־ע דערעװא״ (״דער רויטער בוים״), אי; װערכער ער ׳עירדערט אטתדיק־נעטרײ ראס רעבן פו; דעד רוסי״עע־ פדאװיגץ. אט ר־ נאװערע, װאס האט נעזארט דעדיטײנע; א•; ״קראסנאיא נאװ״, איז נעי־ואר; צוער״עט יעטאיק צענזורירט און רסו־ נייעט דער׳עינעןז נאפדעם, װי זי אױ דורך דער ״נעזער״עאפט פאי־ קי־רטורע- רע באצױננע; טיט אױסראנד״ אװעקנעיע־קט נעזזארן, א־ז די אינ־ קריטינ־רטע נאװערע דעד״ע־נע;. אין ״פעטדאפאא־ס-פארראנ״, װערכעד ניט איבעריקנכ ארו־ם פאר׳עײדענע רוסי״עע יערײבער. די צ״טוננ ״פאסרעדניא נאװאסטי אץ פאי־ױ. װערכע װערט רעדאקטירט פון אטאייק; קארעטן־פירער אץ טיניסטער טיריוקאװ, ראט נאטיײעך נעפינען אץ דעם ״רויטן בוים״ א דאקוטענטאר״ען װערט. אויט טיאױקאװס ארגא;, באװ־יזט די נאװערע די איט- פעיקײט פון דעך סאװעט-רענירוננ אײנצופראנצ; באטת דעב סאציאריזם. אט דער יעטויס אױ נענוג נעװע;, אז א טיטרטעסיקעד ז׳עור- נאריםט מיטן נאטען װארין זאר אין רער ״רימעראטידנא־א גאזע- אץ דער טאסקװער ״איזװעםטיא״ האט איר פארעפנטירעכט א; ארטיקך װערכער איז פץ א סך אננענזטעז נעװאר;, זז־ א;ע- טעסיקטע קריטיק איבער באריס פימיאק, אץ דער אטתן אבער איז דער ארטיקך אויב טע; פאריעטײט איס נאר ריכט־ק. א דיס- קרעטע פארטײדיקוננ פון פימיאק;. דער פאר פימיאק א־נטערעס־רט נ־יעט נאר ברויז דוסיאנד— ער אױ אויך טהוץ די נרענעצ; א־בערנע״עריט;. נאך א סך אנ- דערע איז אט רער פאר א םיפטטאס פאר דער גײסט־קער און פאקטייעער ראנע, װאם עס העריעט איצט אץ רוםראנך אץ א־בער װערכן איך װארט זיך געװארט טיט אײך אויםטענה;. װאם פארא פארברעך אױ פירניאק באנאננע;׳ בארים פירניאק, אײנער פ.ץ ד־ באראקטעריסט״עםטע ׳עריפט״עטערער פו; נײעם רוסראנך האט אננעיעריב; ױ גאװערין *) יאוװםצער פראנצויזיירער ראדיקאדער •דריפטילטערער. פאי־ ב־אנם עםדעםע יאר אין יאםנפארבאנד. איויםגעגעבן בעת דעם קרינ. צו־ :אמען מים ראםען ראדאן, א פאציפיםםייםע צײט׳םריפם. פירער פו; די פראנצויזייםע ראדיקאדע זזריפם׳םםעדער