Literarishe bleter · 1929-10-25 · 43 (25.10.1929) · p. Seite 841

ןײס 841' י'ם$17ר'?17 ב7דס7ר;<ס. 43 '295) 7 ה א נ י ג / װ ז* ד יש ע בישוף־לאנד פון ליבע דעד בײעד ר א ס א ן פ ו ן ם א ק ס ב ר א ד פאריצ־• א־ז אדײננעריטן א־ן דע־ כ־אסע, און בארד האב; ז־ך דערהערט עעיעכע זאר־;. קר-ס״א־= :אװ־ אױ צו צו דעב פענכטעד, כד־ די כ־אסע צו בארו־ק;, אז עד א־ז געקוכוען צו אן או־סנאי־ך כ־־טן ד־רעקטאר, אבער ווען ער האט דעדזען די פ־נ־ דעריסאסע- נע ארבעטער אי־פן ברוק, — א־ז ער ב־־ס פענםטער אװעקנעפארן א פארחריסטער װאס ט־ט א־ס א־ז װ־־ט־ער נע־סע;, װ־יסט עד נ־־סט װען ער האט זיך ״ספעטער נעפ־נען א־ן נערינט אלס אן אנגעקראנטער אין װערן טאבן אן א־יערקעדענ־״ס, אז ער האט ד־ אדבעטער נעהעצט צו אגרעס־װע אדױסטרעטוננע;, אז ער האט עס גענעבן דעס ס־ננאר ד־ אי־בעטער זי־ זארן עפנען א ־ס־סער־• א־ײ דער פאר־צ־־, א־ז דער א־־נצ־קער עדות, װאס האט דאס א־ץ ״נעהע־ט״ א־ז געװען דעד קונסט-קר־ט־קער, ז־ין אטאר־קער חב•־ נעסטערט־אג, װאס האט יסו־ן פון ראנג נעפ־רט א יסנאה צו קר־ס- טאפן. אין דעס פא־גאסענעס ב־וט — כא״סולד־קמ טען א־צט א־ס, קר־סטאפ;. דאס א־ז גע־וען דער א־בערברוך ב־■ קר־סטא־־ נאװ־• דע- טארט האט ז־ד אנגעהו־בן דעי־ באדנ-אדאפ או־־־ זיין װענ אבער ד־ טענצערין סא־אננע דונרעס, ד־ ר־־צנ־־קע ני־אן- קאקאטע, רופט א־ס װ־דעד צוס רעב;, צו פרו־ע;, צו דעד ־סו־ס פון ־יבע. א פי־אבטפו־ און פוםט בא־סעפעני־ס א־ז די דונ־עס ז־ יסטאטט גאר פון בער־־ן, פון א ר־־בער ײד״סעי פא- כ־יר־ע, און א־ן אטער־קע א־ז ז־ או־פנעטראטן ט־ט גרו־ס רעק־א- כ־ע א־ס ־א־ואנ״סע טענצערין פ־ר־ פ־רי, זי האט יעד;, װאס האט נאד נעװא־ט הע־;, דערצ־ירט, אז ז־ א־ז ד־ טאבטער פון א ־א- װאנ״סעד פד־נצעס־ן און א פראנצו־ז״סן נענערא־-פרעזידענט פ־ן אונאס, און יספעטער צוליב ״פא־־ט״סע א־נטריגעס״ א־ז ז־ אדאפ- ט־רט נעװארן פון א רײך ענגר־״ס ק־נדערראז פארפא־ק. און פ־נדא- נעט טאקע א־ר פראנצו־זייס-עננרייסעד נאטע;, סאראננע פרװוט פאננען קר־סטאפן א־ן א־ר ר־בע-נעין סאראננע א־ז יס־ין, און א־ר ר־בע א־ז ״ה־פעדטאדערן און יאפ־- נ־רכ). ז־ װ־־זט קריסטאפן דאס בוך, װאס ז• ר־־ענט, סיא־ז דע־ באריפיטער ״אוריסעם״ פון רזיטעביס דזיגגײפ, זי רי״עגט ברױז די פיקאנטע יסטערן אין דעס בוך; א־רער א פי־־נט האט א־ר אנגע- װ־זן ד־ נוטערן פון ד־ זײט־רעך, און נאד בלו־ז אט ד־ ברעט־עך זענען או־פנע־סנ־ט;, — װײטער א־נטעי־עס־רט זי נ״סט כו־יד א־; דעס בירי אונטער דעס װאיט ״ר־בע״ פא־יסט־־ט סאיאנגע — ״סעקס״. בײ א־ר א־ז ד־ ר־בע אן ר־ר״ס-דאטאנט״סעד אװוערטוד, אן ד• אלע ״פא־ערטערטע אקצעסא־יעסי צ־ רער ר־בע. קר־סטא•־ געפעהט א־ר, און דאס גענונט יסו־;, אז ז־ זאל א־ן דע־ עד״סטער נאבט פון ז־־ער באנעננוננ קוטען צו א־ס א־ן ז־־ן קאב־נע און ז־ך א־ס אפגעבן א־נגאנצן סיאיז נעווען א ה־־סע עראט־יסע נאבט, נ״סט טעי, און יסו־ן צוטאי־ננס פירט ער ז־ך נ־דעי־נעיס־ראג;. ער א־ז באזינט־ נעװאי־; פון א פרוי, ײאס א־ז ג־ר־ק נאך א נײע ר־בע-אײאנטוד — או־ך אטאר א־ז ער באז־גט נעײארן, א־ן זײן עדיסטער ר־בע-נאבט אבע־ ײ־ אוטפאי־נרײכרעך א־ז נעװען ־ענע דעי־יס־טערוננ פון דע•־ נרו־- סע־ ריבע, װאס האט איא ייאיע נע״ספ־רט דעינאך א־ן ז־־ן יעבן• ־אס ־עצט א־בע־נעיעבטע א־ז א ר־בע פון רע־צטן ־אננ, נ״ן, עכ א־ז גאר ק־־ן ר־בע נ־יסט. סיהאט ט־ט אט דיעב נ־ו־סן נאינ״סט צו טון, און פאי יא־־ן זאך האט עי ט־רא, — סאיאננע זאי א־ס נ״סט דעדטאנען ז־־ן אוטגר־קרעבע הענא; ז־ זאי נ״סט א־ויסרופן ־ענע װונדערבא־ע נע־סטאהט פון יע־ טונקיקײט פון זײן זכרו;, װאס ער ה־ט װי ז־־ן הײרנקסטע א־בערהעבוננ, א״ װאס א־ז פא־בונדן ט־ט ד־ גר־קהעבסטע א־ן יסענסטע ־אי־ן פ־ן זײן דעיקענען יי פרו־. װי אנדעריס, וו־ אוטפאי־גרײבהעך א־ז ד־ הי־נט־קע י־בע ט־ט דער אטאריקעד נאך יסט־יטי פאד ז־־נע או־גן דאס :עבט־קע ב־ר־ יװ־ כא- דער װעג, װאם טאקס בראד האט אדורכנעטאכט פון זײן ״טיכא-בראהע״ איבער זײן װערק ״ראובני, דער ײדייסער פ־ריסט״ ב־ז דעס ״כיסןך-ראנד פון ריבע״, א־ז א ד־כטער״סער פרװו צו פאר- טיפן ז־ך אין אלע ד־טענסיעס פון אונזער רעבן און פון רער טענט״ס- לעכער ניסטה, די, װאס האבן געטײנט, אז בראד א־ז אװעק פון זי־נע הע- ראייסע נעיסטארטן צו דעס נרו־ס-װערט״סן טיר־ע פון זײנע הערהן אין בוד ״די פרוי, נאך װעריער ט־ד בענקע;״, האבן נעהאט א גרויםן טעות, בראד א־ז פאדבונדן ט־ט דעס גרויסן פדאברעס: ־ידייסע פ ם י כ י ק, איין אין זיין נײעס ראטאן ״כיסוף־ראנד פי־ן ר־בע״, קערט ער זיך אוס צו אט דעס פראבלעס, װי צוס אורקװאל פון ז״ן טיפער דיכטערייסער יסאפונג. אויך ״כ׳טוף-ראנד פון ריבע״ א־ז דאם, װאם װערט א־ן א״- ראפע נערופן א גאראנטער ראטא;, אבער דער װאס װעט א־ן דעס בוך זוכן א פונק כאטיס פון יענע פאדװײרוננם-ראטאנע;, פון ד־ סריפיננ-רעקפ|וד;, װאס פאדפר״צן דעס ײערט-ב־כעד-טאדק, װעט ז־ך ״סטארק אנטו״סן, בראד איז דער פיראזאפ״ססטעד דיכטעי צװ־יסן ד־ ה״נ- ט־קע דײטיטע בערעטריסטן, און דער דיכמערייסםטער דענקעד צװ״טן די פיראזאפ;, טען דאר־ ז־ך אבער נ״סט יסרעקן פא־ דעד ״׳סרעקרעכעד״ באצ־יכנונג, װ־ ״פ־ראזאפ״סעד ד־כטער״. בראד יסט־ערט ז־ך נ־־סט אװעק ״דענקען״ סתס אזוי, י— בדאד האלט דעס רײענעד א־ן דע־ העכסטער יטפאנונג פון דעס עחסטן זי־טל א;: בראד נ״ט אוטבא- טערקט א־בער פון א פיהאזאפ״סער טאקסיטע ב־ז א רײן-ק־נסט- רער״סע באיסרײבוננ, פון דער עהעגאנטער דערצײרוננס-קונסט ב־ז א דיכטער״סעד װיזיע, אז רער ר״ענעד באטערקט נ״סט, װו םיענדיקט זיך בײ בראדן דער אינטערעקטועהער ׳סדיפטיטטערעי■ און װו סיהויבט זיך אן דער רירי׳סער דיכטער-דערצײרעד אין זײן נײעס ראטאן ״כ״טװ־-ראנד פון ריבע—דעדצ״רט בראד װענן קריסטאך נאװי; דער די־טיסער טיטעך, ײאס נעפ־נט זיך צוזאטען אויױ רער פראנצויזי׳סער רוקסום-יסיך טיט רײכע רײדיק- גײער ז״ יטװיטען אויפן טיטררענדייטן יס צו די ברעגעס פון אלעק- סאנדריע. קריםטאך נאװי באהארט דא זי־ן אטתן נאטען — ער גיט זיך אן פאר א נעװ־סן אנדרע טערס־עי, ער װיר אזו־-אדוס אנט- י׳ויפן פון זיך אר״;, א־י־ דער יס־־ באקענט עד ז־ך טיט־ דעד טענצערין פאריאננע דונרעם, קריסטאױ נאװי, דער עט־רעכע און דרײס־ק-־אי־־קער בראנ- דער, ׳סטארקער טאן, דער קונסט-ה־סטאר־קער, װאס האט יסוין פאדעפנט־רעכט גרויםע ארבעטן איבער פאו״סײדענע םט־רן א־ן אד- כיטעקטור און טארערי־, צ־ט זיך ־צור־ק פון רעבן צול־ב א ־וסט־ץ- פארברעכן, װאס טען א־ז א־יעד א־ס באגאננען און װאם האט איס נעבדאכט פ־ר יאר הפ־סה-רעבן, נייסט װענן ד־ נעפטרטע יארן הינטער די נראט־עם נ־־ט עס א־ס, נאד א־ן דעס. ײאפ עד האט־ פאי־רו־רן דעס נרו־בן אין טענט״סן, דעס גמ־בן א־ן זײנע נאענטע; נאװי האט דערזען רעס נרו־זאטען ז־נ פונס ׳ס־רעכטס א־בער דעס נוטן א־נס טענט״ס;: זײן פרײנט, דעד קריט־־קער נעס- טעי־טאנ, האט־ זיך אנט־יס־ראס; פאהיס עדות צו זאגן, כד־ אוטצו- ברעננען קר־פטאף נאװ־• פאד דער טענצערין סאראננע דעדצײרט ער װעגן ז־־ן לעבן און װעגן ־ענעס יסטעטר ריבניק אין טיסעכאסיאזזאיו־י, פון זואנען סיהאט זיך אננעהויבן די טראנייסע נע״ס־כטע װען םיהאט־ אויפגעבראכן א ״סטרײק א־ן די טעקסט־ר- פאבריק;, איז ער געזעפן אין קאבינעט־ ט־ט דעס ד־רעקטאר נראס- טאן, צו װערכן ער איז געקוטען, כדי אונטעי־צוהאנדרען װענן די פאדערוננען פון די ארבעטער. פארן טו־ער פון פאבריק האט־ טען דעיװ״ר נעברעננט ׳סטרײק-ברעכער אונטער פאה־צײא״סעד ־סוץ רי ׳ס־ט־רײק-פאסט־נס האבן פארװערט דעס אדײנגאנג אין פאבר־ק.