Literarishe bleter · 1929-10-17 · 42 (17.10.1929) · p. Seite 829

זײס 829?'ססר$ר'שס ב7ססזזר נום. 42 (285) * באגדיםונג םון יעלזב פיכםאן אזוי האט טיצקעװיטש פארר^זט וױאנע אין םעפטעטבער (!181. ליבער נחמן. איד בין אביסל פא־־קילט און ליגנדיק אין בעט איבערגערײענט דעב בערגעלס*ךנומער, ײעלבן ביהאב אקאי־יצצ דעײזאיטן, אין לײענענדיק די דיבהארציקע באגריסרנגען, — פרן רועלבע א. מ. פוקס און אײעי־ע האבן אויח סיר געמאבט דעט טיפסטן אײנדײק. — ה>>ט זיך מיר פאר־ רראלט זיך אביסל דוייברעדן מיט אײך ארן א*יך אםדאנלןען חאר דעש פיעבטיקן ױם־טוב־גומער, ווערבן בערגערסאן איז אזוי ורעיט! ״ױם־טובדיקײט״ —־ יא, איר זענט געי־עבט! איך האב עס אריך *סטענדיק געפילט יעדעש מאל. ורען איך האב גזדײענט א נײ זייטל פרן בערגעלסאנס א רועי־ק. ארנטער זײן אגגיגטרענגט אריג ײעי־ט די ױעיט. װי ט״ייעריק ער זאל זי נײטט מא־^ן, אנגעטײנקען מיט ױס־ט־בדיקײט עס איז די נײע פארב, דעד גײער אריסדי־רק, וראס מאבט ארצ־ דינג ױס־טרבדיק. עס איז, ווי רוען מע צעאקעיט דעס באדן אריפסנײ. מע זעט דעמאלט, װי רייך רי עי־ד איז מיט זאסטן. מיט באהארטענע בחות. אזוינע ררי בערגעלסאן בארעבטיקן די װעלט אפילו דעמאלט, װען זײ זע־ נען זיך מתברון זי צר לעסטערן. אלןידינג, רראב ררעיט אנטפלעקט דרי־ך זײ, איז *טרין ממילא דורך דעם אויך געאבפעיט איך װײס נײטט בערגערסאנס אדיעס. איך װאלט אײך זײער דאנק־ באר געררען, װען איר גיט איט אייער מיין הארציקסטן גרוס. אריב איך װעל דא געפינען זיינע נײערע ביבער, וועל איך ורעגן איס *טי׳ייבן. עס איז א גענוס צר •טרײבן װעגן אזוינע, װי בע־ג*,דסאן1 אײער יעהב פ'ב - או תי־אביב, ד.2 סעפטעמבע,־. אויפז פאלעסטינער פראנט ביבליאסעק מארק ראק&װסקי שוין דערשינען: 9 עליאז פינבערט 9 (אונטער דער הערשאםט םוו פריםישן ליי3) םין םראנצױזיש: מארה ראהןןװסקי מיט א םןררעדע םון אנרי בארבים פרײז 75 3; אנו יואס אנרי :א־יים יגרייכט װעגן די יגידדעױנגען שונם ׳■ךי״1ן ״דאס איז א ס״ן בוך, וואס ב־ןיזט א,•• •״••;- כ;י-ן ,ן.-״- יונג אין אײ גויל און אין אירע צירן .,עליאן שינבעיס ־אידינס אנעיעענוננ. וואס ייאסס שא־ אנגעזעענע סי״ניןי מיס נזאלאנט און דיערהויביענע געוויסנס. זייניע •גילדעױנגען •:וניצן אונז אויס די יבוריס סון די ״דייצע זעלנעי אוישן סיעססינעי ־ראנס אי־ע־ דעי־ גאיעי ווערמ. סונלןס װי א־ע װעינופולע ווע־־, אזוי באוו״זס אונז אויך דאס דאזיקע װעיק בודס, דויך ביאלערייסע בידדער, די ס־א־ גישע או.ן א״נסאניקע ענ־עבקייצ פון סענסיד־ענע אוסגדיקן..." רי2 ו>1י\\־.)31א ,ה\\ר,32'וו.^\ ,"זי1!1^ץ8,, .2()(סק5 ד• קאװנער יסול אין װעלכער נ״צקעװיט׳ע האוס נעקנעלט נאנצע דרי• יאר *>, איז געװען א״נע סון די ער׳שטע ׳שולן אין ליטע, אין װערכער יידן האבן אנגעהויבן יעיקן זייערע קינדער נאך אין יאר 3ו)אן האט זיך נעמאלדן אין ׳שול דער ״בן דת טישה װאלס, א טעדיקער״ און נעבעטן, אז ניען זאל אויפנעטען זיין ױננל. די קאװ־ נער ׳שול איז דעכוארט נאך אננעםירט נעװארן דורך די פראנצײש־ קאנער נלהיב רער פרעפעקט פון דער ישול, װעלכער האט נ״שט נע■ װוםט, װאכ צו טון אין אזא פאל האט זיך טפעציער נעװענדט צוט װילנער אונױוערפיטעט נאך אנװ״זוננען, די וױלגער אונװוערסי־ טעטם-ניאכט האט תיכך באפוירן ארייננעיוען דעם יידײשן ױננל אין ׳שול און דעדביי גע־שריבן: .רעד װוילנוצן פון דער אלנעכייינער ־יארונג פאר׳שפרייט זיך איבער ארע איינװוינער פון דער איניפער־ע און דעריבער קען מען ניישט פארטאכן קיין עפנטלעכע ישול פא־ קיינעכ ני׳שט, אדרבא, כיען דארך זיך באנײען אלעטען צו פ;:־־ אייבטערן ראס אריינטרןן^; איי זיי.,**) א־ן דעם יאר־באריכט פון דער קאװנער ׳שול ײאם איר פיע־ פעקט דער נלח װיט װיישינסקי האט אין ױלי ,־.סאן ארויםגע־שיקט קיין װילנע, נעפינען םיר ישוין צװ״שן די <ױי ׳שילער, װאפ זענען אויםגערעכנט אין דער רישיטה פון ער׳שטז קלאס, אויך דעם תלטיד ״פרי׳ן װולפ, ישמואלפ זון פון קאײנע, בן דת טישה, סן יאד אױי א א װ.״״.*). ײיר האבן נאך ידיעות װענן יידי׳שע ׳שילער אין דער קאײנער שןל פון אנדערע יארן. צופ באדױערן, איז אונז איער ני׳שט באקאנט דער צוזאכוענ׳שטעל פון די תלט־דים אין דער קאײ• נער ׳שוא לוינז אנװנות פאר דער צייט, ײען נ״צקעװיטיש איז דארט געװען לערער פא־ א יידיישן ביאניאף פון טיצקעײיטישן איז אינטערעפאנט צו ברענגען נאך א פרט. כײצקעװיט׳ש האט פארװאלטעט טיט דער ׳שול-ביבא־אטעק אין קאײנע און אלס אזעלכער האט ער פאר איר אי־ננעקויפט ב־בעד און זיי נעלאזט א־ינבינדן. דער ישטענדיעקר איינבינדער פון רער ׳שול-ביבליאטעק אױ נעװען א ייר, יחיאל בן לייב דער ראזיקער ייד״שער איינביגדער, טיט ײערכן טיצקעװיטיש איז אלזא נענוג אפט נעקוטען א־ן בארירוננ, איז נעװע;, װייזט אויס, זייער א באריי- רעװדיקער און באהאײנטער אין די ׳שװארצע פינטעלעך װען עם אױ אים אויםנעקוטען צו קװיטירן אין די רעכנונגס־ביכער פון דער ׳שול די פכוטים, װאם ער האט באקוטען פאר ארבעט, האט ער זיך ניישט באננוננט, װי אנדערע בעלי־טראכות, בלוױ טיט אונטער־ התטענען זײן נאטען, נאר האט יעדעם טאר נענוי אין העברעייש און טיט א נעניטן כתב פאױשריבן, װאפ ער האט באקוטען, װי רטישר: ,לקחתי עבורי איין בינדן ע׳שרה זהי פי ןזהוביכ פויר״שו, נאוכ יהיאר טיבר בטו הר״ר ױדא ריב א־ין בינדר טקאװנא״, *) די רעין־יארן סי-י־ויןא!, 1׳ד0ש18 אדן אש־צי׳סאון דאס לערן־ יאר ׳-•2י־21י)׳י איז מיצ־עװיסיס געײען אין אורלויב. ,*) ״ס־ארניק מאטעױאיאװ דייא איססאױאי פראסװיעיגססעניא װ ראםסיאי״ (רוםייג). באנד <: פעסער־ורג, 1807, זו. 84־3אה. *.*) ארביײ פון אמאריקן װירנער בירדונגסראיאן, יאי 5סא1, באנד 0,?ז. ׳'ו8־7ו־., קאאב. ״ב י ב ע ר״, װארישע, נארעײקי 2א בער האראזןייץ װונדערל־־עכע מעשיוו—נ װונדערלעכע חםידישע מעשיות חדוח, דאבאש, ד*ר גלגיל, די לעגענדע פון דער מאדןונע םרײז 2 גילדן. פ2 זז/<1ז£/3ז\/ ,3ע)3ס$ז3^1 "ז6)/)ע5״ .:616ק5 פאר נערט אין פוירן: פ.ק.א. 13.196. צו דוד בערגעלסאנס ױבילײ סאגריסוננ פוו שלוס אש בעהמײר חבר און פרײבט מײזיר! פון די ״לימע־ארי־דע בדעםער״ בין איך געװוײ געװ*רן, אז בזעז פײערם איצט דוד בערגערטאנס צײאנציק-יאריקע מעטיקײ״ דערלויבט מיר אויך אנצו־םריסן זיך מימ די הברים און איס ווינתון, אז ער זאל זײן גרויסן מערקװירדיקן מאלענט באנוצן אײנצופלאנצן מענמ׳סנליבע און מעננמלעסקײט צװײמן זײכע דעזער. סיגי גרוס *ע א ו ב א ש סאריז.