Literarishe bleter · 1929-10-17 · 42 (17.10.1929) · p. [Seite]

זזנקסםזזר '#רג$נג ברײז 60 גר 7/ $קם$בטר 1929 42 ל־ביעראר ־שע ן-—ףןץיףףךן— )?*?וסםדידםגנ ₪*₪^ װאכנעלדיפמפאד מעאמקדאוץקונםט פארמאג נגקקעעקין.ומרשע ד ד. זי. ד ז ד י / ב ע י? ' ן אברי בערגסאן ־בז זײן 70=םן גגבױר];זאע־י׳) ־* פראיזטייעע צװעיןן און *זפיאו די באנריפ;, דיט װערכע דיר זוב; אויפצודרוי,ן יאכ אעבן — זענען נאר קאײדער, װאכ פאררעקן ד־;אקעטע אוריעפרינגאעכקײמ פון דער אודדיטאבארער איבעררעבוננ. רי װיסניבאפט פא־דאנט אזויפיר אײנצא־הענטנײע;. — ז• פ־רט אונז אכער ני׳טט צו צוכ אבסאאוטן. צוס דהות פון די זאבן אאײן. נייעט דורך א פאריעטאנדדעכ־קער פארשוננ רערגר־־כן כ־־ר רעכ עריפטן װיםן, נאר דורך יענער אײננאדט־קער א־־נ־עטערונג. װאפ װערט באצײכנט דיטן װארט אינטואיצ־ע. א־ן זײן פארטראנ ״ד־ פ־ראזאפ־־עע א־נט־א־צ־ע-, װערכן בערנפאן האט נעהארטן או־פן אינטערנאצ־אנאקן קאננרעפ פאר פ־ראזאפ־ע א־ן בארראנ־ע א־נכ ־אר 111*1, יעט־צט ער ז־־ן פ־רא■ זאפ־ע או־ך אן א־נע־רעכן קוק, װערכע־ װערט פון א־כ באצ־־כנט — א־נן א־ינקראננ ד־ט דער ראדאנט־ק — ארפ אינטוא־צ־ע; ער אונטעי־יפטרײכט איער א־־סדר־קרעך, אז ז• ־עט״ט העכער פון ־ערן באו־ז-פאר־פטאנדדעםיקן טאט און האנדר, ד ה. פון ־עדן ־אצ־א- נאר־זכ און אינטעאעקטואר־זכ. ד־ א־נמיאי־צ־ע — נעבו־רן פונכ אינםט־נקט־ — א־ז פאד א־כ דער יפר־םר צוכ אבפאלוטן,• אן א־נע־- אעכע באאכאכטוננ, אכער ני־עט־ — ײי כ־י רעקארט - - א פאר־ ׳כטאנדדעכ־קער אנאר־ז פונכ כאאכאכט;, נאר עפעכ גאנ־ן װעזנכ־ פאר־פײדן, פרי־ פ.־ן יעדער קר־ט־־כער צענר־רערוננ, א־ן דער־בער — דוט־קער און זעאבסטז־בערער א־ן רי פאאנן. רורך א־נט־ואיצ־ע און א־־נפירוננ כאנעדען ד־ר א־ן—און או־כערהארכ פ־ן אונז — דעכ קאנקרעט;, א־נדיװידוער;, אבכארוט װ־רקאעכן, א־־נה״טירעכן, ׳עטענדיק-װערנד־ק;, ארם ־עעפערייע ז־ך ארו־פװײזנד־קן זי־ן און נעיעע;, װאס פאררו־דרעכט, פאראו־סעררעכט, דעכאנ־- זירט און פטאביאיזירט די באנריפרעך ־ אנאר־ט־יעע דערקענטנ־יט. נאר דורך אזא א־נט־א־צ־ע רער־ גר־־כן ט־ר צוכ אככארוטן. אכער רער טיפסטער דהות כײ אזא פארזינקען דעקט זיך ני־עט אויז אי־כ א דענקען — װ־ כ־י דעקאדט — ארער ארכ װיאן — װ־ כ״ ׳עאפענהו־ער, — נאר אאכ דו־ער ־ערער נרויפער פ־ראזא־ז יצאפמ א כאגרי־, װאכ כאצ״כנט ׳כטענדיק ראפ אײננטידרעכםטע פון ז״ן אײכטונג, װי כיאיז בײ פראטאנען די א־דעע, ב״ ׳כפ־נאזא — ד־ םוככטאניל, כ״ קאנט — ראס טראנםצענדענטארע א פר־אר־, אזו־ ב־י כערנכאנען ״דורע רעעא־•—דער ״רעאערער דו־ער״. רער אויפדרוק באנעדט ראכ רעצטע און אור־יטפריננרעכפטע פון אונזער באװופטזײן, א אנטיבט״וננ, װאכ װערט דורכנעדרוננען ד־ט יעדן דאדענט כאזונדער; א ׳פטענריקע פאדענדערוננ, װאם קען נ־יעט װערן אפנער״גט א־ן פעכט־אוד־ װ־ קײן ־עוכ אנדער פיראזא־ פון אונזער צ״ט א־ז אנר־ כעדנפאן באר־דט־ װײט או־כער ד־ אקאדעדי־כע און פ־ראזאפ־־כע פאך-קר״זן. או־םנעצײכנט־ע פ־זיקער ב־אראגן, פכ־כאראגן און פ־- קא- ־כטער טארערניסעי״צע פון אײן זײט; קינסטרער, די זיאילאנן דעד סינדיקאריזס פרן פח אין טעארעטיקער טאריקן פ.יז זענען באגײפטעדט איע זײט, — זײ אנדערער דעכ א סאבט אי; איז דענקער בערנסאן רעם פ*־ דעס אײנררוק, אז זײן כויהאט רעבין פון פראנקרײך. ג״םטיקן ראזאפ־ע א־ז דער קואידינאצ־ע-פונקט פון ארע כאנ״ונגכ־כאיעטדע־ בונגען פון דער ה״נטצײטיקער פ־ראזאפ־ע א־ן פראנקר״ך. זײן רערע האט או־ך געפונען אודצאר־קע אנהענגעד א־ן ענגראנד און אדעריקע, װו דער פראנדאטיזכ און אדאניזכ האכן צונענר״ט דעכ באדן פאר איר; או־ך א־ן ד״טיעראנד, רעכ קראס״טן ראנר פון דעד נ״ער פ־ראזאפ־ע, האבן ז״נע א־דעארן דעדנרײכט־ א כאר״טנ־ דיקע פיראזאפ־יכע װירקזאדקײט. װײר ארע ריאכן פאדנעפ־רט, אז בערגפאן זאגט אן רי נײע דעטאפ־ז־־כע א־בעררעבוננ פון אונזער תקופה און א־ז דער אננעזעענכטער רעפרעזענטאנט פון רער דא־ דערנער רעבנפפיראזאפ־ע. ד־ פראנצויז״פע קאטערער-פ־ראזאפן רענװיע, דע־בירא;, ראװעפאן, ראיכער־ע און בוט־רו האכן געהאט אפירו אויך בערגםאנען א נעװיםן אײנפרום, ער א־ז אכער נ־יפט ז״ער אודבאדיננטער יט־רער זי־נע געדאנקען זענען אין א געװיכער הינזיכט ענרעך צו ׳צעריננם און נאך דער קרובה׳כאפט האט ז״ן פ־ראזאפיע דיט שאפענהו־ערם. אבעד חוץ די ארע ענרעכק״טן האט בערנםאנם םיסטעם דורכנעדאכט א דורכו־פ באיכטענד־קע, א־יננ־ טידרעכע אנטװיקרוננ. דעד אור-פענאדען, פון װערכן בעדנפאן קודט, א־ז דאם רעב;. און דאס רעבן א־ז באװענרעכקײט, כסדרדיקע פארענדערוננ, יפטרעבן. ״דאם רעארע, ראם דורכגערעבטע, דאם קאנקרעטע דער־ קענט כ־ען רורכרעכ, װײר עס אױ פארענדעררעכק״ט״, װאם א־ז רעבן — דאם הערמ דען אויפן אודד־טרבארן אופן אין דעכ א״- גענעם א־ך. דארטן זענען ד־ר אדנאענטםטן צו די קװארן פון רעבן, אויך ײיפיר ז״ זענען אונז א־בערהויפט צונענגרעך ײ־רן ד־ר אבער װירקרעך אי״פפאר׳םן דאם רעבן און ז״ן אודד־טרבארקײט, דוזן דיר דאן צוריק א בריק טון אונטער דער נאנצער באארבעטוננ: ד־ יםפראך, געװ״נהייטן און װיפניעאפט — װאם האבן אוי־ א־ם נע־ װירקט. די רוידרעכע איינארדנוננ, די א״נפאפוננ א־ן ײעדטער, * * .) אנרי יערגסאן איז געכוירן געװארן דעם 18־בן אקטאיער 1858 אין פאײז אין א יידי־בער פאמיריע. זיין פאבער, װעלנעי איז גע־ װען א סוזיקער, יבבאמב פון װאיבע, און זיין מובער םזן ענגדאנד.