Literarishe bleter · 1929-10-11 · 41 (11.10.1929) · p. Seite 812

?יס!1ר8ר'ש2 11103173 013. 41 (284) זײס 812 * ו ו א ד סע$םער א?ן ןןןן אין קאמינםקי־מעאםער קומען איצם פאר די גאסם״גפילן פזן די נאקאנםע יידי״םע ארםיכםן נעלא בעלערינא און חײם יםניאוו/ װאס זענען גוט באקאנם דעם היגן עוים פון זײערע אויפמריםן אין דער ״װילנער םרופע״ צוריק מיט אן 9־8 יאר. סיװערם אויפגעפירט ז. ליבינס ״קינדער פארגעסן נײםם״. אין דער פיעסע געמט אויך אנמײל באריס אויערבאך ןןןן א גרופ^ באקאנםע װאריםעװער ײדײםע לימעראמן און זיםורנאליסמן האמ זיך געװענדם מים אן אויספירלעכן בריוו צום סארװאלםער פון דער יידײסער ארטיסםן־ױגיאן אין גױ* יארק, ר. גוסקין, אז ער זאל בײ זײן ארגאגי־ זאציע דורבפירן אן אײגמאליקע גרעסערע *כםי־ צע פאר דער אדמנה נאך דעם פאר?וםארבענעם באקאנמן ארטיסמ ב. אבעלמאן, דער ארמיסמין םרוי צפורה אבערמאן. די װענדוגג *גםיגמ זיך אויך דערויף, װאס דער פאריםםארבענער איז געװען סים י$רן צוריק א מיםגליד אין דער גיו־יארקער ארמיסםן־ױניאן און אויך די פרוי אבעלמאן האם אמאל געיםפילט אין נױ־יארק. ןןןן נעדי קעסמאן האם פארענדיקם אירע גאסםידפילן אין ארגענםינע. ןןןן אין בוענאס־אײרעס מרעם איצם אויף רודןזלף זאסלאװסקי. ןןןן גרוים ערפאלג ה$מ איצט אין בוענאס־ אי רעס די ײדייםע סובערעטין אסתר פערלמאן. ןןןן דער ײדייגער מאריאנעםן־טעאםער האם פארענדיקמ זײנע גאסטידפילן אין פאריז און איז אפגעפאין קײן לאנדאן. ןןןן אויסער די אפערעםן־םרופע פון קןזמפא־ געידז׳ װאס ״ספילם א״ז פאלי־דראמאםיק־םע־ אםער אין פאריז, גאספראלירפ איצם אין לאג־ קרי־םעאםער א ײדײםע םעאטער־םרופע פון סעם בערגמאן. צװייםן אנדערע מרעמ דארט אויף דער באקאנפער קאמיקער פ. קאנאפאװ. ןןןן אין ריגע איז פארשלאםם געײארן דער באקאנמער ײדישער ארמיסט?זלמה קומנער. ער האם געזאלמ קומען קײן לאדז און צוזאמען מימן ארםיסם ױםף סםרוגאםש ארגאניזירן א יידייםע טרופע. ןןןן אין לאדז גאסמראלין װערא קאניעװסקא און פויל בר״ממאן. פון לאדז פארן ז״ אפ קײן װין. ןןןן די ױנגע םענצערין מרימל דײסעס טרעט ארויס אין א ר״?זטעמ אין פוילן מימ גרוים ערפאלג. ןןןן א. סאמבערג מים א טרופע פארט איצט ארום איבער די ײדישע קאלאניעס אין ארגענ־ טינע. ד עז. נ ח ם ן עייזי? א ד צ ד א. קאנאק, געהאלםן א רעפעראמ איבער דער העברעײנזער ליטעראמור. ןןןן ז. װײנפער ארבעם איצמ אויף א בוך ״אונזער האי און גוטס' — פארטרעטן פון ײדי״כע ״סרײבער, װאס ײעט דער״סײגען אין קלעצקיךפארלאג. אין בוך װעלן ארײן עמלעבע און פערציק פארטרעםן פון די איצםיקע ײדי־ ״םע ״םרײבער פון אמעריקע און פוילן, פון די עלטערע ביז די סאמע יונגסטע. ןןןן אין דער ביבליאטעק ״ײדי״כע ״סרײבער״, װאס דער״םײנט אין קיעװ, װעט ארויס א בוך לידער און פאעמען פון א״כר ״גװארצמאן, װעל־ בער איז אוסגעקומען צוריק מים 10 יאר.דער דינטעי דוד האפ״סטײן װענדט זיך צו ײדי״גע ״םרייבער אנטײדצונעמען אין נומער מימ זברו־ נור״ װידמלנגען א. א. װ. ןןןן דעד בריסקעד װאיעװאדע האט געי-מר^בן א רײ סומען פון פינסקער ״סטאם־ראנױבודז״סעט, װאס זעכען געװען בא״גטימט פאד ײדי״סע קול־ טורעלע אינסטיםוציעס, צװ. אנד. איז גע״םםרזובן געװארן די סומע פון 3000 זל., װ*ס די ״די־ ״בע ראטמענער האבן אויסגעװירקט פארן ײד. װיסנ״ם. אינסטיטוט אין װידנע. ןןןן די מענדעדע-פרעמיע פון דעם פאיקאמ־ בילד אין אוקראינע פאר די בעסטע ײדישע װיסנ״צאפטדעבע און קינסטלערי״עע מערק, איז בא־בטימט געװארן ארויסצוגעבן פאר הײ־יאר מ. אלבערטאנען פאר ״בירא־בידז״סאן״ און חײפ גילדין פאר זײן באנד דערצײלונגען ״ברונעמס״. בײדע *םריפט״םטעדער האבן באקומען צו 500 רובל. ןןןן אין ״צענטרפארלאג״, מאסקװע, דער״סײנט אינגיבן דער ער״גםער באנד ״װיפנ״סאפטלעבע יארביכער״, אויסגאיע פון דער אלרוסל. װיפנ״ס. געזעד״באפם פאר ״בםודירן די ײדי״בע ״ספראך, ליםעראםור און גע״ביבםע. אינם באנד גײען אר״ן פ*לג;דיקע אדטיקלען און מאםעריאלן: גע״ציבשע: ט. הײליקמאן — די ײדן אין אנ־ הדיב רוסײםער אונטערטאניסאפט. מ. א. לוריע — מאטעריאליסםי״םע פראגן צו דער עװאלוציע פין דעד ײדי״גער רעליגיע. ארבעםער־באװעגזנג: א. קירז״סניץ — ״בונד״ און רסדא״פ ערב דעם צװײטן פארטײ־צוזאמענפאר. ״ס. אײנזאפט — דעד עקאנאמײםער קאמף פון די האלצארבעמער ביזן 1005 יאר. אבע לעװ — די ײדײםע אר־ בעטער־באװעגונג אין מינסק ביזן יאר״ 1900. מאיר הער — א. ליבערמאן, פ. אקסעלרןןד און ל. מארםאײ װעגן דעד ״ײדךפראגע״. לימערא־ טור און שפראך: י. דאברושין — צװײ גרונט־ אויסגאבן פון ׳סלום־עליבמם ״קלײנע מענמשע־ לעך מיט קלײנע השגות״. שלום־עליכמס ברימ צו דער רעדאקציע פון ״פרײנד״ (מימ י. נו־ סינאװס ארײנפיר און ש. ניעפאמנישמשים אנ־ מערקונגען). א. גורשטײן — א נ״ער װענד־ פונקט אין דעד מענדעלע־פארשונג. א. זארעצקי — צו מעטזאדאלאגיע פון גראמאםיק. מאטער־ יאלן און דאקומענטן: צ. פ. — אן אויפרוף פון דער ״אגדת הםציאליםתים העברים״. ש. ניעפאמגיאשטשי און ש. אײגזאפט — מיםמזז- לוגגען װעגן דער דרום־מערבדיקער קאנפערענץ פונם ״בונד״ אין 1925 יער. פ ו ן ו ו?יטער$ס7ר אץ ק/??עזד ןןןן אין װארשעװער לימעראטן־פארײן איז ״לעיעדיקי,. געשעענישן אויף נעשעענישן. סען לאזב שוין אין קאן ״װאגיקע״ ארגומענטן. פי־אםעםבן מים רעזאלוציעס און העצע־נאטיצן אדן אי־םיקלען אין דעי־ גאנצער ײדישעל פרע־ כע אײנעי אויפן אנדעי־ך אײנע שםעמפלען די אגדערע, אז זײ האין פארלוירן דעס גלײבגע־ װיכט. ןןןן אין יעילין איז געשם$רבן דער באקאנ־ הער םוער און העירעישער שײפטשםעלער ישראל בעלקינד, װאס האט אין ארץ־ישראל ארויגעגעבן א ריי װערק איבער איץ־ישראל און ןןןן אויף אײ:״י פזן זײנע לעצטע זיצונגעז האט דער ראטפאלקאם פון או. כ. ס. ר. יאשטע־ םיקט די רעארגאניזאציע פון דער קאטעדרע פאר יידישער קולםור בײ דעי אלאוקיאינישער װיכנשאפטלעכער אקאדעמיע אין א מיסנשאפם־ יעך־אויכפא־שע־ישן אינסטיטוט. דעי־ אינסטי־ םוט װעט האבן זעקס אפטײלונגען: 1) א היס־ םא־ישע, 2) א פילאלאגישע, 3) א ליםעדארי־ שע, 4) א סאציאל־עקאנאסישע, 5) אן עםנא־ ג־אפישע און 6) א פעדאגאגישע. א חוץ דעם זענען באשםעםיקם געװאין אלכ כפעציעלע אנ־ שטאלטן בײם אינכטיטום די ביבליאגראפישע צענטראלע, די אקאדעמישע ביבליאטעק, דער יי־עטע־ארבױו און דער פאלקלאר־א־כיװ. דער בדדזש״עט פונס אינכטיטוט איז אין פאי־גלײך מיםן פאי־יקז, פארגרעסערט געװארן אין פיר מאל און. דערגרײבם א סומע העבער 14X1 םויזנם רובל. עס זענען שםארק פארברײ־ טע־ם געװארן די שםאםן, דער אינסםיםום האם אויך באקומען א גײיסע דרײ־שטאקיקע גע־ בײדע, װעלבע איז שוין איבעיגעגאנגען אין זײן רשות. א חדץ דער אדעםער פיליע, װעם אין לזיף פונם גײעס יאר ארגאניזײ־ט װעדן א בארקאװער פיליע פונס אינטיטוט. ןןןן אין דעס בודזשעם־פראיעקט פון גראדגער קתלה איז ארײנגעשםעלט 0000 גילדן פאר דעי ג-אדגעי ײדיש״ער קהלה־ביבריאטעק און 500 גילדן פאי דעס ײד. װיפ. אינפטיסוט. ןןןן אין ריװערא (ארגענםינע) דערשײנם זייצ א האי חדשיס א ,,צװײײעבנםלעבער גע־ זעלשאפםלעך ־ פיאגרעסיװער א־גאן ״אונזער װאיט״, װאס װעיט רעדאקםירם דורך א קאלעג־ יע. — אין רױוערא עקזיסטירט אויך א ״יידי־ שער קורםור־צעכטר״, װאס פירט אן א פײנע קולטור־ארבעט״ איגאגיזירט דעפעראטן, פאר־ מאגם א דיאמאטישן קרײז, אידנם אײן רעצײ טאציע־אװנמן א. א. װ. — איצט װערן גע־ פירם אן אקציע צו פארשםאי־קן די ײדישע שול אין רױוערא. ןןןן עס איז איצט געװארן 25 יאר זינם ס׳איז נעשטאי־ין דקר באקאנםער העכי־עישער שייפט־ שםעלער און ךער פארשער פון דער אלט־ײדישער ליםעראםור, אלעזר שולמאן. אין ריגער ״פרי־ סארגן״ איז צו דער געלעגגהײט א8געדרוקם אן איםיקל פון מ. קיםאי מעגן שולםאנען. ןןןן אין װארשעװער לימעראטן־פארײן האם דער באקאנמער העברעישער שריפמשםעלער ד״ר