Literarishe bleter · 1929-10-04 · 40 (4.10.1929) · p. Seite 792

£?רב2ר8ר'?2 בלטבסר נוס. 40 (285) זײם 791 * ו ו א ד סעןןםזנר אזן קזנסם ןןןן די ״וױלנער טרופע,' הייבט אן דעם 0־טן ןו־טזןבער זנו ־טפילן אין ביאליבטז*?, װו ז״ האבן בדעה נו אינעטן אויף א נ״ער אויפ־ פירונג. ןןןן רי טענ הויבן זיך אן אין עאפינםעי־ טעאטער גאכט־ט־ילן פון די באקאנטע ״דייבע ארטיפטן בעלא בעלערינע און ח״ם •טניאור. ןןןן דעם 11־טן אקטא־ער קומען פאד די לעצ־ טע עקזאמענס אין דער דראמאטיעער סטודיע אונטער דער אנפירונג פון ד״ר מ. וו״בערט. א״נ־טר״בונגען: זונטיק, דינםטיק, דאנער־טטיק פון 7 ביז 9 אויף נאװאליפקי 08, 2־םע<־ •טטאק. ןןןן װי מיר הערן, װערן געמאבט אין װיל־ נע אדע הבנות, אז סזאל אנהויבן צו טפידן דארט א קינסטלער״טער דראמאט״טער טעאטעי אונטער דער אנפירונג פון יאנאס טורקאוו. ןןןן דער ״אזאזעל״, וואס האט גע־טפילט מיט גרוים ערפאלג אין וואדיטע, הייבט אן זיינע גאסט־טפילן אין רומעניע — בוקארע־טט, דעם 10־טן אקטאבער. אין דער טרופע גייען אר״ן: אלא לילית, װ. גאדיק, ד. לעדערםאן, מ. פא־ טא־טינסקי, נ. סיבירצעווא, זוצאנאוויטיט, א. הארדט. םוזיקאלי־טער ל״טעי — הענעך קאן. — םיוואלט געװען א יו׳טד, דעד ״אזאזעל״ זאל צוציען צו דער איבעט דעם דיבטער יעקב •טטערנבערג, וואס קאן זייער פיל געבן א יידי־ *טעד רעװי. ןןןן די טורנע פון אידא קאמינסקא תייבט זיך אן דעם 7־טן אין פלאצק, דערנאך װלאצ־ לאװעק (8־9), קאלי־ט (11־12). ןןןן דעם 20־מן אקטאבער װערט געעפנט אין וואר׳טע די אויט־טטעלונג פון פ. פרידמאנס בילדער און צייבנונגען. אויף דער אויפיטטע־ לונג װעלן באװיזן װעדן איבער 70 בילדער און 130 צ-יבנונגען, װאס •טטעלן פאי די עטאפן פון ז״ן קינםטלע־״טן •טאפן די לעצטע יארן. די אויפ׳טטעלונג װעיט א״נגעארדנט דורך דעי ״די־טער קונסט־געזעד׳טאפט (קרולעװםקע 51). ןןןן נאך אסעריקע — רומעניע! װי מיט״לט אונז מיט פון בוקארע־טט. האט דאם קונסט־ מיניסטעריום אין רומעגיע אױיסגעגעבן א פארארדנונג ני׳טט צו פראלאנגירן קיינעם פון די ייד״טע אקטיארן פון פוילן דעם ווייטער• דיקן אויפנהאלט אין דוסעניע צוליב דער האנדלונג פון ייד״טן ארטיסטן־פאריין לגבי יידישע ארטיםטן פון רומעניע... דער דארטי־ קעד דומעג״טעד ארטיסטן־פינדיקאט האט צו־ גע׳טטעלט א מעמאראנדום קעגן דעם יידי׳טן אדטיםטן־פאר״ן אין פוילן און בייגעל״גט די איבערזעצונג פון בריװ פונם ארטיפטן־פאריין״. ״יטדאגסטו מ י י ן ייד, יטלאג איך ד י י ן ״ד!" ענדיקט זיך רער בריײ פון בוקארעיטט. ןןןן זיגמונמ טורקאװ, ײעלבער געפינט ויך איצט אין בערלין, איז א״נגעלאדן אלס א פראקטיקאנט אין דער באװוסטער ר״ט׳טעד פילם־אונטערנעמונג ״אופא״ צו דעפ באקאנטן רעזיטיפעד סטריז׳טעװסקי. ר זנ ד. ב ח ם ן עייזי? פ ו ץ ו ו א ו צ י די יעגיקע פערזאנען׳ װעלבע װעלן באוױיזן באיצײגיקונגעי, אז זיי דארפן עס פאר ליטערא־ רייעע ארבעס. ןןןן עסלעבע און דרײםיק יטילער פון פאר־ שײדענע קלאשן פון דער באקאנטער ״שול־קולט״ יטול אין װילנע ד״אט יאזוכט דעס קאאפ. ״ביםער״ און ״לימערארישע ילעטער״ אין יא־ גלײטוננ פון זייערע לערער. די *טילער האין באזובט די פויזנעד אויס״צטעלונג. ןןןן אוימ א סימינג, זואס כאיז פארגעקזמען ארשע, ארגאניזירצ דורבן ״בונד״, קעגן ארויסט־עטונגען פון ״היינמ״ קעגן די לן׳ איז אויך אנגענומען געװא־ן א זאלוציע קעגן שלום אש: ״די מאסן־ ,ג דריקט אוים איר פארייטערונג און עמפעיונג, װאס *טלום אש׳ וועמען עס האט אױיסגעי־וקט און גרויב געכ־׳אבט די יידײטע בזאטע, האט זיך אין איצטיקן אהריוהפולן מא־ טענט געיטטעלט (!) אין לאגעי־ פון דער ײדי־ *טער •צװאיצעי מאה און פון די דיעצער קעגן דער ײדײצ־װעלטלעבע־ *טול״. *מלום איצ״ ײי באקאנט, איז ארויסגעטראטן קעגן די ,׳בונד״■ פײ־־עי פאי זײעי *טטעלונג צו די אי־ץ־ײטראל־ פאגראמען. א ןןןן פאלקכ־אונױועיסיטעט ״קולצור ־ ליגע״ א־־גאניזירט אויך כובות אן אויספלוג קײן װילגע און װילנער אורגעגנט. די אנטײלנעמער פון אויפפלוג װעלן בײזײן אויף דער קאנ־ פע־ענץ פונם ײוו״א אין ווילנע ןןןן אין פאילאג ״טורעם״, װאריטע, דערשײ־ נען פ$לננדיקע ביכער: ״יטאפענהויער אלס דיב־ טער״ פון פרידריך נימ״טע, יידי״ט נ. אײבעיטיץ און ״דער פדאנטער פון געפילן״ פון סטעפאן צװײג, ײדי״ג ה. בראקאזש. . ןן]ן דער ײדײטער ארבעטער קולטור־פאר״ן אין אגטװערפן האט אנגעהויבן אדו׳סצזגעין א װאנט־צײטונג, װעלבע האט אי־ויסגערופן א אינטערעס בײ די ארבעטער־״טיכמן אין אנט־ װערפן. די צײטונג ״טפיגלמ א5 ד*ס קולטורעדע און עקאנאמײטע לעבן פון פארוואגלםן ײדי״טן איבעטער און עמיגראנט אין אנטװערפן. ןןןן די געבײדע פון דער סינאגאגע און דער יודאיסטי״טער איגסטיטוט אין װאר״טע אויף ג-־אכאצקע איז שוין אויפגעבוימ אין עטלעבע *טטאק. איצט קוממ ער״טט די ארבעט אינעװײ־ ניק, װ*ם װעט גאך דויערן איבער א יאר. דערװײל איז *טוין ארײנגעבראקמ אן 800 טויז. נילדן. די איגעװײניקסטע אײנריכטוגג װעמ קאכטן נאך א 700 טויז. גילדן. — האט סען אויף אזא מין אופן ני״צמ געקאנט אין װאי־״טע אויפבויען א ײדי״טן טעאטער־־־ ןןןן דער יאקאנטער ײדײטער קינסטלער סאנע בץ איז געקומען ק״ן ריגע, װו ער האמ אוים־ גע״טמעלט זײגע בילדער. ןןןן די רעגירונג האט פארמאבט דעם ביכער־ פארלאג ״•טו״טנת״ אין תל־אביב, פאר עפדרוקן דעם סאמירי״טן אלבום פון ײדײטן קינסמלער נהום גוטמאן. װו סיװערט אויף א בײסנדיקן אופן פארגע״טטעלט דאס אידילישע צוזאמענ־ לעבן פון די ענגלענדער מימ רי אראבער.?'םער$םזר אזן קז?סזר ןןןן דוד פינםקיס נײ װערק ״אלעקפאנדער און דיאגענעכ״ (װעלט ־ גע״טיבטע־ מראגעדיע אין פינף אקטן און צװײאונצװאנציק בילדער), װאכ תאט געמאבט בעת דער פןןדלעזונג פאר די י״די״טע ׳ט־ײבער אין נױ־יארר איז נדיקט אין די ז װערק פון צי״טי :א״טצייט *טאי־: און ״די פא־ז וי לונגען). א גױיכן י־ו״טם, װעיט איצט געזעצט אין פאר־ לאג ב. קלעצקין. לוימ די מײגונגען פון די ײדײטע ״טרײבעי אין אכעריקע׳ איז עס א װערק ןןןן אין קלעצקין־פארלאג איז פא־ זאץ און די בעג דעי־״טײנט א נײ ז •טניאוי ״*טקיאװעי ײה״, װאי עפאפעיע פון לײבע האי־ב״ (0י1 דערצ דאכ װעי־ק װע־ט געד־דקט אויך װי א כ־עציע־ לע ״פאײועי־טכ״־אויכגאבע אין 3000 עקז.— די דע־צײלונגען׳ װעלבע האבן זיך לבתהילה געד־וקט אין ״פא־װע־טכ״, ״מאמענט׳', האבן ״טטאיק אויהגענומען בײ די לעזער. פא־ דעס בוך זענען די :אװעלן כפעציעל באאריעט דורך ד-- די'-״י ' ׳ -— ׳א ןןןן א ״״טידעי־ע־ הטא״ אויף דוד יערגעלכאן: אוי״ל דעם באנקעט׳ װאכ איז אײנגעא־דנט גע־ װא־ן לבבוד דעם קינםטלע־ אין בערלין׳ האט עי־ זיך צעקו״טט (א, היסל עפן זיך!) מיט ױנה י־אזענפערד. ראכ אײרט אײנער א קעלער מיט־ צוטײלן אין ״עמעכ״, און דער ,׳עמעכ״ ״טעמט זיך ני״טט צו ד־וקן עכ. אין אט נאך א ״״טװע־ ־ע בא״טולדיקונג': יעיגעלסאן האצ ןןפגעדױקט א קאפיט־ פין זיין נײעם ־אמאן אין די ״־״־ מיט, איז אפגעדרוקט אין בא־קאװער ״•טטע־ן״ א פארע־דנג צי בערגעלכאנען: ״מײ־ ווארטן ארין־ א דעױךעױנג!" ןןןן סא־גאגגענע װאך איז אין ,׳וילגע גע־ ־ע־ע־ *טמתה יטניידער, װע־בעי־ האט אין מ״ט־ פין איבע־ 20 יאר מיטגעארבעט אין פיל העב־ עטלעבע יא־ האט דער פאריטטארבענער געװוינט אין װילנע, װו ער איז געװען א לערער אין דע־ ײדי״טער ־עאל־גימנאזיע און הומאניכטי־ ״טעי גימנאזיע און אין דעם ײדי״טן און העב־ ־עייטן לע״״ער־כעמינא־ ןןןן צוריקװעגם פון דער פויזגער אויכ״טטע־ ־ונג ה*ט דער אויכפ־וג פון דער ײדײטע־ הומאניכטי־טע־ גימנאזיע אין לדבלין באזובט דעם קאאפ. ״ביבע־" און די רעדאקציע ״ליטע־ בלעטער״. װו זײ האבן זיך באקאנט מיט די פא־״טײדענע ײדי״טע אזיהגאבעכ. ןןןן רתל פײגענבערג איז אפגעפ*־ן פוץ פוי־ן, װו זי ה*ט די לעצטע עטלעבע יאר געװוינצ. ןןןן ג. פלעבאנאװכ יאװוכט בוך ״גרונט־ פ־ינציפן פונם מא־קכיזם״ דעי״טײנמ אינגיבן אין װאר״טע, אין פא־לאג פון *ט. בארנ״טטײן. ןןןן װי ם׳װערט מיטגעטײלט. האט דער ביל־ דונגם־קאמיכא־יאט אין סאכקװע ארויסגעגעבן א פארא-דנונג נײטט ארויכצוגעבן צום לײענען די ורערק פרן ׳דלרפ א׳ד. ל־בא װעלן ביבליא־ טעקן ארויםגעבן די װערק פון ״טלופ א״ט נאר