Literarishe bleter · 1929-10-04 · 40 (4.10.1929) · p. Seite 787

זײס 787 7'ססר$ר'שס בלסססר 1זם. 41 (84.) * פאענט דען דערי״ג; א £אד ־?!ר, — ױאכ וױכט־קעד ד• פ״עררעכ- ק־־ט א־ז נעװען. אא־ו דעי ־ארז פרענט דען א־כ צור״נ;. און איע פאעגן א־כ באטדאכטן. װ־ כיען כאכ־דאכס עפעכ א זעאטענעפ אנסיק א״ באװונדע■־;: - אך, דאדא וזעררעכעי־ קאפ או; דער קאפ האט ב־עעת-כ־ע־עה נעטדאכט: װאכ װאא; זי־ פא; ד־ר׳ װא- רוב כ־אכע; ז־' ד־ר ק־־; ־וב־אעוכ — א־־ך ראככ־אא, כ־־ב באנ- קעט אככוד ר־ אויכאענד־־צע אקט־אר;, האט ער בא־ב־־נט דעכ או־בנאז ט־ט ז־י; װיישן קאפ און װען כיהאט ז־ך נאך דער יעודה אננעהו־ב; אז א־טפראװ־ז־רטע קאנצערט-אפט־־אוננ, א־; א־־נ־רע אקט־אר; זענע; ארו־כגעטדאט; ט־ט נע־עטאקאאזע קופאעט; א־; דערצ־־אוננע;, האט דער װעטערא; טאננוכ עדװארד נעראטעװעט ד־ ב־ט־אצ־ע. און ד־ או־סאענד־יטע נעבט, װאכ זענע; נעזעכ; פא־- ־עעטטע, צעטוטאטע פון די כ־זא־צט־קע פרארוקצ־עכ, האכן כא- נ־־כטעיט אפאאד־רט דעב עטער־ט פו; ־־ד־־ט; אקט־א־ז־קאוב, װאכ האט ט־־כטערהאפט רעקאאטירט א״ה די־ט־ע ־ע־אערכ א איד• או; װעז טע; האט א־ב;ע־י־קט ד־ האנט אז; נ־אטור־רט ט־ט־; דעי־פאאנ. האט ער ט־ט פאטאב געענטפערט: — זא פארטי־אג; קא; נאר דער װער ט־ט אראאו־ זאנענ- טאר נע־עפ־אט האשן (זזס־סך קוס־) ני־טט נעפאא; פו; טוט, נאר װי־ט־ער געאאפ; און אוטעטוב אננע־צפארט. געװע; אץ רעדאקצ־עכ, ב־י נעזעא׳טאפטאעכע טוער פו;*צייט-צו-צ־־ט פאענט ז־ך אפיאו באװייזן ערנעץ א נאט־צא ט־- א װענדוננ צוב אקטיארן-קאוב, נאד כיא־ו נעבאיב; אז א; ענטעפי אץ אאע האבן ג־ך א; דעב פארגעכ;. אטאא א־ז אפ־או א; אננעזעענעד פד־־נט פו; '־ר־־ע; טעא- טער נעקוטעז א־נטערװענ־ר; װענן דעב אץ קאוב ער א־ז אבער אװעק ט־ט נאדנ־יטט. — טע; האט א־ב נעגעב; צו פאדיכט־ץ, אז עס איז אוטטענאעך צו פ־־ער; א ־ובא פץ א ־־ר־־ע; אקט־א־ װאכ קען קיי י־די׳ט נ״טט און א־ז דר־־פערטר פץ ז־ץ ב־נע-טעט־ק־יט אפנעװע; או־־־ פרעטיע ב־נעכ. װענן דער אטתער כ־בה האט טע; נעיטװ־ג;. טע; האט זיך נע־עעטט ט־ט א צ־־ט צור־ק האט רער קאוב א־־ננעארדנט א פ־־עראעכ; קבאת-פנ־ב פאי אז אויםאענד־־עער טרופע. װאכ א־ז אהערנעקוטע; אויף נאכט־טפ־אן אץ האט. װי ־ג־טענדיק אוי־- װזעאכע פ־־עראעכ- ק־־ט;, או־ך פארבעט; עדװארד;, בעת א ־עטהה, ארעד װע; דער קאוכ פאענט ארו־םטרעטז פאר דער עפנטאעכק־־ט־, פרענט טע; ו־ך צאצקעז ט־ט א־ב: — אט דאם א־ז אונזע־ עאטכטער ט־טגא־ר, אונזער װעטעראן, אאט אזוי פ־א אץ אזו־ פ־א. ־ — ־עדעכ טאא יא. $? פ ס ר ' } / פ )) ר דעד ײדישעד מאדיאנעטן-טעאטעד קרדב־:- יא־יפן ־דטאי־ע געײיבצ ױעי־ן די כזא״יאנעצן אדײן. זײ זענען אריסגעפײט ילי״ פיי• טעם אדן לזן. ע: איז א פאי־געביגן אריז ז״ צר קדקן. ז־י זענען ײדי־טלער אין א״בזעי• איז אריםד-רק׳ א־ן א־ע תכרערת. ארן דע- עיקי — זײ -עין ארי־ דע- ק-״:ע- יינע. זײ צא־-ען צרם טאקט, זרגי ניארד ארן יא:- קאטלע- דא:ן זיי אפילר אריבפי-ן א •*ײנעש, ,״פײע-די-ן״ גיאנין אין ״אלעוי•?", ארן ע: קרנרט איריב א געלונגען :רפי- די טע-םטן זענען אפיצי■ צי־־אנגע פאי אזא טעאטערל — זא:ן אין 7 בײדע- ארן אין ״ יילדעי איעי נידרב קי״ן לאנגװ״ליקע. זי־ זענען אנגעיט-יין דיט פיל :אטי־־יע ארן רריץ. ארן ע: הע-ט זיך גאנץ אנ־ גענעש. ע: ׳,ק-א־ט". דע- פ-ררר צרייעצרקע-ן זיך צר די א-טע פא-טען ארן בלאבן פרן .אה־טר-ר׳צ״ א טא-יאנעטן־?2י- האט זיך א״נגעגעין. דאך באדע-קט זיך בא־ד, אז אן ענגע-ע- קאנטאקט בײטן ערלש יטאפט זיך ־,־ ד♦ אנדע-ע •טפי-ן. :״: הײנט־צײטי-ן אכזע־יראנע- ״ביזנע:", ארן בײט נאך איצט אקטוע-ן וריציקן ״מגיד״. אײך ,.טאדיקאט״ וועט. באזרנדע־ט :אטי-ע. אפירר צר דע- א-טיקע-. דא-ט, ררר דא: טעאטע־ נ;עט יט־י-ן. אין ארגעמײן ײגט פי- יידי״טלעבע- הן אין דעש *טפיל פרן דע: נזא-יאנעטן־טעאטע- פא-אן דע- אײגנא־טיקע- ײדי״טעי ״קנײטיט ארן װיץ. זרני :זאוד ארן יא:־ קאט-עי האבן דע־רי־ גערײגט דעט ט-א־ ארן אררעקגעגעין א :ך נזי. זײ האבן :•ט- פאידינט א ײ״טר־נד. מען דא-ך נאך דע־צײלן א :רד פרן ״הינטעי די קר-':ן" — אז די פא—טײדענע קרדרה פרן די מא-יא:עטקע: קרמען אריך פ־ן דענזזע-בן ־א—, ררא: האט זיך אײנגעיט״א-ט דיײיע- דעט פא-הא:ג ארן ״ייעדט א־זי:' פזן די פופע:. ארן אריך דא: כ׳אבן זײ גא- נײטקיטהדיק ארן *טײן, די צררײ הב-יט זרני מארד א״ יאד קאט-ע- ײא: זענען א-ץ ארן ״מאדיקאט״ האט זיך געג-ינדעט אין ניז־יא-ק אין יא- אין אנהריב איז עס גע־רען אן ענין פא- דע- ריטעיא-ײטע- ״קיבעצא— ניע״ אין :יר־יא-ק. ררר דע- א״פטר איז געפעלן. *טפעטע- איז געקרמען דער ב-ייטעיע- טעאטע-־ער-:. ארן -עצטנ: האט *טרין אפילו דא: טעא־ טץרל געמאבג• א טר-נע איבע- די ג-ע:ע-ע ײדי׳טע יטטעט אין אמע-יקע איך מײן, אז דא: זעיבע ײעט זײן מיט דע: ״מאדיקאט״ אין פרילן, ור*־ ר״ין ע- פא-ט בא-ד גא:ג—א-ירן. אין ארנזעי -יטע-אטן־הײט אין רראי־ *טע, אויך ג—אמאצקע 18, ײעט ע- אײדאי געפינען א רראיעמען אינטע־ -ע: ארן באצירנג. *ט&עטע- ײעלן אריך מטתמא אנהריבן קומען די *טטענ־ דיקע ״דײטע טעאטע-־באזובע- דע־נאך ײעלן זרני מארד ארן יאבי קאטלע- זיך קאנען איריטלאזן — מיט ע-פא-ג — ארי־ א טי-נע מיט זײע- טעאטעי- אריך איבע- דעי פרילייטעי פ-אײינץ. מיר האין איצט געהאט אין פא-יז גאכט־״טפילן פרן ״כיאר״יז^ט״, ״דעם ע-יטטן ײדייטן מא-יאנעטן־טעאטע-" פרן :ױ־יא-ק. די ג-ינדע- פרן דעם טעאטעד, די פעיקע ארן באקאנטע מאלער־דעקא-אטא-ן, -עציטאטא-ן ארן הומארעסקעם-טיײבעי אינאײנעם ־-- זוני כרארי ארן ־אסל רןאטלעי ופרן דאנען קומט דע- קאמבינירטע- :אמען ״כיאייקאט״ן — האבן זיך איצט א-ויםגע-אזט מיט דעם צעאטעי אויך א טו-נע אייע- ״ױראפ״, ארן באלד טאקע ײעלן זײ אניטפא-ן צר אײך קײן ײא-טע איער אײן באמערקרננ פאר אײך, ליבע ארן פעיקע פ־ײנט זרני מאוד ארן יאםל קאט-ע-: אלץ איז גרט ארן ײויל — איע- ״עדיצטעי ײדייטעי מאריאנעטן־טעאטער״׳־.' איך מרז זיך אננעמען פאר מײנע לאנד:־ לײט״ פא- יצחק ב-רינע-, מיטה י-אדערזאן ארן הענעך קאהן. איך ג-ריב. אז זײ געהעיט ךעי ע—טטער אריפטר פון א ײדײט מאריאנעטן־טעאטע-. מײ געדענקען אים נא־ דעם ״חי גייא״ ודעם ״מאדיקאט צו יאנגע יא-!). א ני״טקיטהדיק טעאטערל געררען׳ א גאנץ *טײנע- אריפטר ־- איעי ב-רינע-, ביאדע-זאן ארן קאהן צרזאמען זענען װערט דע• פ:ק. די הבמה אריפצוהאלטן אזא ײדייט מא־-יאנעטן־טעאטע- ארן ע: גאנץ *טײן אנט־ ײיקלען האבן טאקע יאײיזן או:זע-ע אמע-יקאנע- קא־עגן. ארן אויב נייטט דער ״עריעטער״ ײדײטע- מאײאנעטן־טעאטער. איז ע: דע- אײנ־ ציקער. מיט א גאנץ *טײנער פאיגאנגענהײט ארן נײטק־טהדידע פא-די::טן. * * * אין פא-יז איז געררען דע- ע-יטטע- אפיטטע- פרן ״מאדיקאט'. פזן דאכעט פא-ט דאב םעאטעי קיח לאנדאז׳ א*ן פרן לאנדאן דריך בעלגיען קיין — פרילן. אויף דע- עריטמער פא—טטעלונג אין פא-יז האט זיך פא-זאמ-ט די גאנצע ײדײטע ײטע-א-ײטע ארן קינבטלערייטע מיטפהד מים *ט-ר: א*ט ביאיט. סים צרפרידנקײם האם פלעז געײנז די פא-יטטעלרנג. איז אײעק מיט א גוטן אײנדררק, מיט דעפ געפיל, אז דע- םעאטער פאי־ דינט אריפמערקזאמקײט, אז ער קאן פא—טאפי א *טײנעם געניס אפילר א ירײםערן עולם. א=;ערעדט *טוין דעיפרן, אז די מפרנקים אויף די *טעפן נהת. פא-*טײדע:ע פאימען פרן ײדי־ט טעאטע- ײעדן פר ״מאדיקאט ארנםעריטײדט זיך פרן ארנזע- ״תד גדיא״ עלױ ה־טלרם *טרין דערמיט, ײאס בעת ״הדיא גדיא״ איז געײען א מין הײמײטע- 5אליטי*ט־געזעל*טאפטלע:ער רעײי (ײא: איז גאינײטט קײן הםרדן פאי אזא טעאטער), ײערן אין ״מאדיקאט״ םטיליזירט א־טע ײדײטע יטוי־ •ט5ידן, הרמא-עסקע:, ררא: גײען אירם פרן מריל צו מרי-. פאיאן אריך אין פ-אגראם קינדער־־טפילן, פאיאדיע:, :קעטיטן. אוי• דע- 2-עמיערע אין פא-יז זענען אריםגעפירט געײאין ״קעניג אה׳טויריט״ (״די מגילה אין ג-אטעםק אין 7 בילדער״ פרן זרני מארד), ״ביזנעם״ — אן אמעײ־ קאנער :אטירע אין 5 בילדער פרן יא:ל קאטלער און דער ״מגיד״, א פאלקס״הומארעסקע.