Literarishe bleter · 1929-10-04 · 40 (4.10.1929) · p. [Seite]

זסקסםער '$רגאגג פרײז 60 גר 4 אק£א3ער 1929 40?טסדאױפמנ ך-—ףןץ^ףףך—איקוסםרידםע װאעשדיפםפאד דיםעדאטזד _ טעאםגןךאוןקונםט פארהאג נ^קקעעקי^װארש^ ם. 77יינדיי77/7י?גע וואס די האנפעדענץ פאד דעם יידישן װיםנשאפטלעכןאינםטיטוטהאטאויפצוטון ארנאגיזאציעב און יחידיב א־בער ארע עקן װעלט. װע; מיר ניבן א ברעטער איבער די קארעספאנדענץ טיט װירנע און פון װיינע <פון אנהײב ו>12>1 ביזן 15 סעפטעטבער זענען פון רעב װירנער פעקרעטאר־אט ארוים איבער 6000 ברױו און אנדערע פאםט-זאנן), זעען בויר בארי, װאם פאדא ברײטע אױפקרער-ארבעט עם איז דורכ־ נעפירט געװארן פאר דעב הײנטיקן יאר ארײ;. אײנצײט־ק טיט רער נרויםער קאכופאניע אין אםעריקע, װאס האט ארויםנערופן הונדערטער ארטיקרען און נאטיצן אין דער פדעםע און צונעצוינן צוב א־נסטיטוט גאר נײע קרײזן, איז די ארבעט פאר דעם ײװ״ א נעפירט נעװארן, װו ׳עטארקער און װו ׳עװאבער, בוביעטעברעך אויף בײדע הארב-קוירן אין דער ארטער און אין דער נײער װעאט. די קאנפערענץ װעט דארפן אפיעאצן די םערות און די חםרונות פון דער ביזאהעריקער ארבעט און אויסנעפינען םיט װאפ ז־ ראזט זיך פאדבעסער;. זי װעט דאפ קענען טון, װ״ל זי װעט אויםהערן פריער באריכטן ניעט נאר װענן דער װירנער ארבעט. נאד אויך װענן ארע אנדערע רענדער אין פונקט;. ר• באערוםן, ײאם די קאנפערענץ ײעט דארפן אננעםען. נײען אין צװײ ריכטונגען: 1) ארנאניזאציע און ב•) װיםנ׳טאפטרעכע טעטיקייט עם איז נעװען א נרויםעד רעפעקט כיז היינט, װאם ד■ װיםנ- ׳םאפטרעכע און ארנאניזאציאנערע ארבעט זענען נעאענן סור-כא-םוץ א־ן די זערביקע הענט עם איז געװען פריער פאר ארץ א קרױודע פאר די ראז־קע װיםנעאפטרער: עס איז אויםנעקוםע;, אז זײ רארפן םװתר זײן אייץ זייערע אײגענע װיםנ׳םאפטרעכע א־נטע- רעפ;, בדי צו בויען א וויםנשאפטרעכע אינםטיטוציע פאר די אײ- ניקרעך; אבער פאדפאר;, אזו־ האט זיך דאם נעםאכט, װײר די צאר נרויבער אין דעם אינםטיטוט איז צוב אנה״ב נעװען ז״ער א קר״נע, און אפירו סיםפאטיקער האבן םער װי א גוט װארט ני׳םט נעײארט אפנעבן. הײנט איז יטוין אבעד אנדעריט. רי אידעע פון דעב א־נםטיטומ איז ארײנגעדרוננען אין ברייטע קרײז;, דער ײווי״א האט באװיזן נייטט נאר זײן נײטיקײט, נאר אויך זײן רעבנם- פעיקײט, און םםירא איז נעקוםען די צײט, װען מען םענ און םען םוז דורכפ־רן א נרענעץ צײי׳טן דעם נעביט פון דער ארנאניזאציע און דעם געביט פון װיםניעאפט. פאראן צװי׳טן די פרײנד פון אינ■ סטיטוט נענונ געניטע כרר־טוע־ וואם םוזן אנצטער אונטער- ׳טטערן א פרײצי■ און נעםען הערםן צו ׳בירעפן די םאסע רי פראנע איז װי אזו־ די זאך זאר אויפגעבוימ װערן ארנא־ ניזאטאריש, און דאם װעמ די קאנפערענץ דארפן גוט באקרערן. דער ׳טר״בער פון די ׳טורות שטעצמ זיך ראפ פאר אזוי. אז עס דער פדא־עקט פון דער טאג-ארדנוננ, װאכ א־ז געװען אפ- געדרוקט אין די ״ריטערארייעע ברעטער״״ נ 36 װעט װייזן יערן אײנעם, אז אויף דער פאר׳טטייענר־קער קאנפעדענץ פאר דעם ײװי״א װערן באהאנדרמ װערן די װיכטיקפטע פראגעס פון זײן טעטיקײט. םיר זענען דעריבעד זיכער, אז רי קאנפערענץ װעט ארויםרופן דעם נרעםטן אינטערעפ צװ״טן די טויזנטער פרײנד פון אינסטיטוט און אז ארע װערן אדויפקוקן אויך די בא׳טרום;. םיר זענען אויך זיכער, אז ארע פארבעטענע א־נםטיטוצ־עפ (ראנד- ארנאניזאציעס, נעזערשאפטן ״פרײנר״) װערן צו׳טיקן זײערע דע- רענאט;. װיכטיקע טוער פון רעם אינםמיטוט — פראפעפאר יםםעון דובנאװ, א. ט׳טעריקאװער, '. יעפרויקין, י. רע׳טטיטינפקי — האבן שוין צוגעזאנט, אז זײ װערן קוםען. פון פוירן איז יעוין אויך פאראן א ר״ צוזאנן. עם װעט אויך בײזיין דעד פארטדעטעד פון רער אםע- ריקאנער םעקציע —נ. אײזנער נאך 4 יאד ארבעט פאד רעם ״די׳ען װיסנשאפטרעכן אינ- סטיטוט איז ראיטית נעקוםען די צייט אונטעדצופירן א נעװיםן פך-הכצ. די אנטײיקרוננ איז אװעק אביםר או״ז אנרערע װענן, א־ידער םען האט זיך פארנעשטערט רכתחירה דער םאטעריערער באזים פאר אזא אינםטיטוציע אױ נאך ארץ נייטט באװארנט. פון דער אנדערער ז״ט איז אבער רערנרײכט נעװארן אויך פאריעײ- דענע פערדער םער, אײרער םען האט זיך געקענט ריכט;. םינך נרוים בענד שריפטן זענען פארעפנטלעכט נעװארן, דערצו א יאר- נאנג ״פנקם״, דאם ערשטע ביבריאגראפי׳טע יארבוך, פארשײדענע ארגאניזיר-ברא׳טור;, 27 נוםערן ״ידיעות״. ארע אפטײרוננען פון דעם אינםטיטוט (דער ארבװו, די עטנאגראפ״טע קאםיםיע, דעד טעאטער-םוזײ א. נ. פון אסתר רהר קאםינבקי אא״װן האבן אנ- געקריבן אוצרות םאטעריארן. רער בוי-קאםיטעט האט א״נגעקויפט א נרויםן פראץ אוי־' א בנין פאר דעם אינםטיטוט; דער פראץ אױ כאצאאט אינגאנצ;, און װען די שורות װעח דערנײן צום רייענער, װעק ׳טוין זיין אננענעבן אין װימער םאניםטראט אויך באיצטעטי- קוננ די פרענער װעגן איבערבויען דאם הויז, ײאם נעפינט זיך א־צמ אויר דעם אינפטיטוטפ פראץ. אויץ אזא אופן ײעט רער ײװ״א צום אנהײב פון קוםענדיקן יאר שוין פארםאנן אן אײגענע הײם— נייעט קײן איבעריקם נרויםע, םך הכצ א צװאנצ־ק ציםער;, אבער פארט אן אײנענע היים, װערכע װעט אויך זײן פארבונדן םיט א פ״ערזיכערן םאגאזין פאר ארע זאפרוננען און םאטעריארן. די דאזיקע רעזורטאטן זענען דערנרײכט נעװארן פא־י״ט״ט זיך נישט דורך דער צענטרארע פון דעם אינםטיטוט ארײן, נאר אין דער ערשטער ר״ דורך דער אנגעיטטרעננטער ארבעט פון םאםן