Literarishe bleter · 1929-09-13 · 37 (13.9.1929) · p. Seite 730

?'ססר$ר'שס ב?סססר נ 01. 37 (280) אנירער אויי רער אײיעיפראר, או; טייאכיאר, אזוי בר־.־אר, אזױ אוכופר־כינותריה, אז ער נופא רןדינט פאר זײ כױרא ״דער נאנצער עפיזאר א־ז געװע; א זייטיהער נײצט ה״ן װיבטיקעד נאר דעד נערעכטעד פון יענעד זי־ט פא־האנז א•; דדא־ נעריי — ער האט זיך געדענקט... אז איך בי; נאכרעט נעקוטע; ארייפ, האט אונטער דער פרוינט, פו; אדופ האדצ;, נאך ארץ עפעפ ײזיעטדאטט אדוי־ צו־ הארז צו, או; עט האפ 1 א: נע־עטדאכ אכדעם. אז או; נ א*א£ דיטן פניב :עז ' זאראו ט־פן;עטר״פיט פונפ װרביװ ׳טײן קאנו ײד האט נ*ך ביז איצט א באזונדער א־ך ד־ט האב פעז. יוײנעז : אײנענע : ד״נע דט אין אײנגעהע זיד הנאד;דיקע נײצוקודע פון די גענזב יעבן דעב געפר האב דער ן א קװאי וױ פרן די־ דיט געװײן. פין זעצן אי; צ פער האט ןד קעד געבקריעפעט, ד; האט דיד : געױאאט א; אויפהעי־ רייב; אייז זיך ארץ, װאפ איך י• יאג, רייכ; או; אנטפיעק; רי פרוכט... אין יענעם פארנאכט פץ איך צע- יראפטעט טיט נאקעטע פריםט; גערענ; אויפ איינעפ פ־; הי יטע־ נאך ני־פט פאקאנטער ־יקע רי־כצן, או; יטטואטע;, ,יואפ טר־יפרט, או; אייי; האפ איך נעװארט אז טיין כאיפע־יי זאא זיי; נאך טיפער ־עטארקער, װ■ ניייך אט הער גרויםער י '.ןיין, .יט װעיפ; א־ך פאגיי־ט אדו־ב טי־; אװעקנעגאננענע יו נט. איז אן או; פאר זיד א יעטיק נייע, נייעט-דורפנערעפטע יוננט ״פון נאך יענעפ נעװיי; האפ; ז־ך פיי טיר איױנטרען אנ- געהויפי ר־ ר־־רן — יעט״רע, נאר נאננדיקע און טיפע, יעוין יטיט דעפ אר••;. װאפ זיי זענען ״קריינרעכע״ זיי קענע; ארייפרוד-; געלעפטע־ או; חוזק, טעז קא; זיי פאר קיינעפ נייעט אוו־פפיענ- גע; אייפ; טויר, פונקט װי דער פאי אי; רער דראגעריי אװ דערי־ יע- -א" טע; קיינעפ יעפ; זיך נ־״עט האב;״ — א.־; אפ־בר װייטער: ״א־ך האפ זיך נייעט געװאיטי אויפפאפ; פון יעיאפ אי; האפ נייעט נעװאיט או־פהער; צ■ יערייעז טיינע פארעיאפענע אויני האפ; זיד ױ; עפ; נענעפז זייער יעטאי כדי צו פאװ״ז; ז־יער א־יפ- נעװאפטקייט, אוז האפז ט־ט אוטציפרידנה״ט רערזעז פאר ז־ך דעפ טאז, ווי ער יעט״ט פאר טיר איז נאכט-העכוד טיט זי ן אויפ- געק״יעבד־קטז אוז פעט-װערנדיקז פינז-אוי-פערציק-יעריק• פויך, ־עי יױיד א״־ ױעאכן טי■; פאיק א־ז נעפאי;, האט ז ך ט ר א•; עריעטז פאריעיאפענעפ אויננפי־ק, געדאכט. װי עפע_ זי ער א; א־טנעיוטעפ־ייע, א־רעריקע אוז דקיהאפטע זאך — טיר הארן זיך ״יטארק נעװאיט אז דיז־ טאז זאי א נעפ טוז דעפ פןין-;״. נע פ״רע יעטארקע העניז איז טיט זייז נאנצער קראפט איפ א יעי״־ער טו; ערגעץ א; א זייט״. זז, ״פרינדקייט״ — ״װעיט-או־פ װעיט-א״;״ו. אט ראפ איז א פא־א״נציטער פו; יענע פריער ״׳•׳•;טייע, נא־ נאגנדיקיו טיפע האי־רעננטע ניעטה-פודות, .װעיכ. ״טעז קא; יא־ י־״־עק ־י״.;ט ארויפ־־עננעו או־פז טויי״, ״װיי״ ז״ האנעי אדויפר־פז ויייעכײער אול הוזק״ ייוי ײאפ איז טאטענט; פו; אינער- יעפז רעױאי״ פוז ׳זזטו־ט״נזז עקפפיאז ר״פ; זיך ארויפ פו; ד■ זעי״עע תפיפות נוי יאװע פו; א פ״ער-יעפ״ענדיק; ײויקאז, טיט אזא קדאפט אװ טיט אזא פריטיטױו-תטיטותדיקער אוטפאריעעטט- י״ײ װעיבע נאר אזא קינפטיער, װי פעדנעיפא;, האט דע־ ־ה א־ויפצורופ; י״ענענדיק ד• רערצ״יוננעז ״פיינדק״ט״, ,־. וערטער״, דער פא־יטאז״. ״דער יברז״ און א ראטאז״, האט טען דעט א״נ- ־־•ק. אז אי״ צאטעז י־ײ דער טיענטיעיעכער ניעטה פי'.אצ; פא־ אינזערע א״נז אוי טיר זעעז. ווי אינטערז בה פװ פערנ<יפאנפ פע- ריז־ יעטיאטעז איז ׳עטורט״עז איטפעט, פוז איע פאװפאר־נפרע ~דיר*יה פוז דיזר ני״ניײדילזרטר יײיריה. א ״ײידענדיין ׳טריב-גע׳ינ־ר י*ײ פארחפיבהעע ניענדיטרעכע נעדאנרעז איז געפירן״ װערכע רײבן ײי־ בײז אזא וױ^דעד רראפנז צוב אויי־עירי־אד. אז זײעך ז קע^פער־ יד־זז הר־דוה י-י־אצן און ראזן אין אינז איבעי א באדגע *בוירעי- לעיד אמקאאננ. י־־ײ װאב פאר א דערצײ^ינג דעז זאי׳ זיד י״ ילערנעי ־־אועל יי״־יז צו־־ידז אפילו ײיז דעד אייכיזסעער אין דעד אזױגע. וײײנזיר' אײ־אדיריזי״־ער••, אוכדעײיב ײרעפט ריעז דעב זערבז אייהגעהארטע- יײ־ אײגזאױזייי איז אײגנבאדיײיןז היגבטאער. דעב יןרעפטיהן כא■ ״ער פ־ז דעב ..אוטעטוב־־ איז פוז דעב .,אאצדינק־־. או; דעב זיננעי־ פין דעב טענטיביעכן הינטערבאװוסטזײז. עפעב א ..ציױיט:,/;י׳עט קײז נדיר א״ז :ייבט קײן װננע־דא;, גא־ עפעב א ״דיטערער״. א בד״ט פגיב דיט באק;, װאב *בטײעז אב, װי פיז צװ״ א־נטעי־נעאײגטע דוערי״צע ניס, א פאד עזיהאעכע װאנצעב. א;ע״עוירז בערדר א ״קט״ן״ -- דאכ א־ז ע~ :אטע קאה־. אט דאב איז בע־געיזבאנב יצטײגער בקיצײ־ן א פא־טי־עט, אײנפאך, פיט־ט גארנייבט ״איטעדאדי״־•׳, וואאט דען זאכ;, ^קײב אין ״אב זעכען בײ בעייגעי־באנען יציין בדײטע-ע ״.,•יי*דערונגעז; ער טעד אין ־ער פא־־טיעט א־ז :ייבט װ״ניקעד עקבפ־עב־װ און פור נ־יט אעבן ציייב ־עב ״אז בערא ־י *טײאיצע פאיקנ״טיטט א־רע קירצזיכטיקע אײגן, װ־ צי ..*טדע־י״-ראא,•, אי• קראצט זיך *טטארק אין איר *טװאיצן צ־גענעב בא־־ק, הײבט ראכ ני״טט אז *טרעכט גײען אירע גע״טעפטן אין קאייטא״... זײן בא־יטאן: א־ ״ער — דע• זיטװאװע טיט ד־ קיי־גע *טװאיצע אײנעי־עך איז דיט; ענע־ג־׳ט: אײדױטאפטי־עך א־זיבגעײקטן אזנטעיד״ר״. איך האב ־עב א״נ־־וק, אז בעײנעאבא; איז אײנעי פו; ־ענע פ״״־קינבטי־ע־״טע נאטי־־:, װאב ראנען זיך ביטיב־איפ: נייטט אייז־ יטריבז א־: י־ אנגענידענע ריטעדא־ייטע אויבדיוקב־פארטעז; ע־ זעט אויב דיט א ביװ; זיך בין ז״ אפצוטר״באע:. א־־ץ. װאב עי יענעב טא־. װאר י־אזט ־עב דעיצײאעו־ די פירע פיייהײט פוז אײגענע װעי־טע־ א,־; אין ז״ז א״נענעב נאדעז אאץ, װאב אין יעי־ בביבה א־ן אץ ־ע־ כ*טדה פד זײל י־עי־ד קודט פא־. עי דײדט אײב אפיאי יעב ־יאיאנ. ײאר איז איא דעבטיק רייטא פא־ פביבײ• יאגי״טעי *טיי׳־ע״ינג; א״ב ער באנ־צט איב אדאי,. דאבט ע־ ער נאנץ א״גנא־טיר ע־ פאדדע־צײאעי־ײיטט א־ב אזדי צ־ זאװ ד־ דאבט עב אזי־ אז דעז װ״בט ני*טי*, װע־ עב רעדט אױ צו ײעדי*, דע: יע־ט, נא דעז רעדט. א־ן ציזאדע: ד־ט זײז א״כנאיטיק: דעד- צײיע־ײטן טאן באקודט זיך א דא־נע *טטא־־קעד אין יטאפנענדעי יד טיט עב, גי׳״ב אי־ צייייב צװײ ביבית■ רו־־ב־בא דאט ציוײטנב איז זיין גאגצע־ צינאנג פיא דע־ א פב*־ —*־ ־ע־ באאבאבדיננ פד דעױ פיזיאגנאד״טע-־ באײעגי־עברײט/ נא־ ע־ ציט א־״ב ראב א״בע־אערע פי■ ־י איניערייעבע פביב״טע פי־ א ילע־פע־י־עך נעיטפענבט ד־ ־ײעל יעב דענטיטל װײר ד־י־ באילאגייטע *ט א■ א ירײבל אי־• דעד ע־געי־באז פײ־• איל דעני־*. אי *טע־ י־יטע־אטי־ אכע־ אפירו אי; זײ;ע פביכאי־אגייטע •טירדע־יגגעז גופא ראט בע־געי־בא: אן א״געועב ציגאנג ע־ איז נ״טט קײ: פאידעבע א״ך נייטט דיט קײן נא־טיר עױ קרײבט נייטט צי קײן ב־טואציעב• ע־ עי״בפע־ידענטי־ט נייטט דיט זײנע ־ערד:. װי דאב נעיטעט ב״ ־ער פאטענײיי־טע־ יייטעדא־ייט־פביבאייאגי״״ער *טורע בער־ געי־בא* ־אט ־*.לב יה צד באב זײ: העיי א״־• ־•י־ ״היצירע־ *טעה״; אין ו״ײרװא־ פיי *טײבענדיילז זעערי״טז רי־ײײ. בעה אריז דייטט זיד פאנאנ־ע־ איז א פי־אנטעי פײ *טט״ננד־י־ע אץ פארנד הע בויא י־־עב. אױ ײעדט ־י־בז איד״עפט פינב *טײ־אב אדיבערג״״טרײדע־־יט איבע־ ד־ בדענז בעדנעי־בא־ פא־דאגט א יװזיגדער: י־י ארו־בצי• געפיר: און גע־אנקעז־אװױאױעב״. װי פדוי־ װארט זיד א״בנע־ יע װ-נפ-בהי־ה יפפיװ;;; זיד בבדי אי ׳<״ פא-יבי-ייץרז. <• פאר- איז א ..קאפאהאפבז־פפיבאיאנ״: ע־ ע״יבנפ נ״צט אוז פארכ נ״עט ה״ן נעפיר;,;א־ עי נ־אבט ז״ אױפ א,; •פי״העדט ז״