Literarishe bleter · 1929-09-13 · 37 (13.9.1929) · p. Seite 712

1 ד ב ע ר 2 ע? ס ־*./ / ״ד?'/ פ ע נ ע <ך (א קאםיםל עןי/ יע נײעס ראם>}]) בפעציעי פאר ״איטער. ב?עטער•• דיק-ה״פע ב״טאנ;, װען ארוטיעפאנענדיק ב״ זיך אין •ער״ב-ציטעי קוקט ער אריבער איבער די ביייקע בריקן און דיקטירט כדטה דעפ קאםיר םוחרייפע און לטדנות-גוטפריינטי׳פע ברױו, דיקטירט פאטע- רעך,נעהיט טיט א ׳טװערער העברע ־טער שפדאך פון ״חובת-הרבבות״ און פינב רטב״טם ״טורה נבוכים״ א.ין טיט ראננע הפםקות, ווי אויםי״פנדיק ארטע װערטער פון די קברים, אזוי זעט אויס ז״ן פנים, בעת ער, דער פינר-און-זעבציק-יע- ~־קער,הערמ פרוצריננ אויױ צו דיקטיר;,קזטט אר״ן אין נאענטן;רויפן ציטער — אין ״פטאראװעי• — און זאנט דארט צו ז״ן זיבן- יאריקן טעזונעק, פענעקן: — איך בעט דיך: דערצ״א טיר, װאם איז טיט דיר אװינס די גדורה... װאפ איז דיר אזוי פר״אעך? װאם טופעסטו אזוי? װאם טאנצטו אזױ , אדרבא, זאנ טיר אוים דעם ׳טכא — איך װיא אויך ז״ן פד״רעךן פענעק — פאדצוינן פון פנהם — הייסט נאך גאר א נעהוי- בענעם ז״ער א װאזיםנעם און ז״ער א רייטייםן ז״דן, נאר• אריין איז ער אן אויסװור•', א ״װאם אין רער קארט״, א פאר׳ט״טע װיר- דע זאך טיט אוטרויקע הענמ. טיט טיאוםע תנועות און פיט א חזירי׳ם טויר — אזוי האט נייעט א״נטאר נעזאנט אויױ אים זיין איינענע פרוטע טאטע, װאם דערציירט ארעטען, אז זי האט אים פיינט ער- נער, װי א ׳עטיף-קינד (איצט איז זי יטוין עטרעכע חד׳עים ני׳עטא אין דער ה״ם); ״זעט נאר, האט זי אויױ אים נעזאגט, חזיר׳םע ריפן האט ער... א װ״טיק איז טיר — איך האב אין טראנן זיך פארקוקט אויױ רעזער דעם ט׳טרת, זויי איז צו טיר... קוקט; רעזער דעם מ׳ערתעס ריפן...״ פענעקם צונעמענישן: — װעראדעק. — װע׳םקראב. — ארי-טרדכי (דער ׳טמאט-ט׳טונענער). פענעק, אז ער דערזעמ רעבן זיך דעם טאטן מיט די םארבראכן- אויפגעצויגענע פרעננדיקע הענט, ברייבט ער יטטיין זייער צעי׳וטרט צװישן די פיר איבערנעקערטע ׳עטירן און פום-בענקערעך, אײױ װער- כע ער איז נאר-װאפ דא, אין זוטערדיק-קירן, אביםר ט־נקערעם עם-ציטער, ארוטנעפארן ר״טנדיק — טיט פירדערדיקן ניאק״ן און װיאקען, ט־ט יצטורטייכע נע׳ער״ען נעדוקט דאם נעדןכ פון אי־ן ׳נזטור אויפן אגדעד;. אין דער עריכטער רנע כאפט אים אן א גרויס דחטנות צום מאטנם פארקרוטטן הארב-יט־בתדיקן, הארב-װאכעדיקן פנים, צו זיינע טרוקן-װיינענדיקע אוינן, װאס װייסן ני׳טנ . װי נוט איז צו טופען, טאנצן און איבערקערן װערטן פון נרוים פדיײ׳. ער איז גרייט א כאפ נעבן דעם ארטן טאטן פאר די הענמ און טיט װירין ׳טפרוננע;, טיט נװארטן איפ דאם נעבן צו פירן. א װיירע הארט ער אראפנעראזט די אוינן און קאן זיך דערויױ ני׳טט בא׳ער פן, װייר אין עס-ציטער איז ׳עוין דא, חוץ אים מיטן טאטן, נאך •־. טענט־ט — אין עם-ציטער איז טיט גריננע ׳עיך-און-זאק;, מיס איבערנעפראכ טענע הענט אויױ דער ארויםגערוקטער ברוםט ארייננעקוטען יהו׳עע פר״דעם. י. א געערטערט רעםארנדיק טענט׳טר, באװאקסן מיט װ״ם-נראע — ..אדם, יעת, אנויע, קינ;, טהרראי ירד״- אזוי — װארטן ז״ נעװען װערן — זאד טען װענן ז״ אנה״בן דערצ״ר;: װי װענן די אבות, װי װענן א״פדעדוו״רטע און פאר- •עארטענע, װי װענן יענע, װאפ האבן דער װערט צוגע׳כטערט דעם פארגענ־גן צו פ־ינט האבן אין ז״ דאם, ײאם דע דארױ פ״נט האבן אין זיך אר״;, — אזוי, האבן ז״;עט״נט, פא־דינען זי , טע זאר װענן ז״ אנהי־בן. ראן־... פין ריבע צ.י קיצור קוטט או־ם איבעדהיפערן עטרעכע דורות אין טצרים. אדץ-י״׳דאר, בבר, אראױיע, ׳טפאניע, ד״טיטראנד און אנהויבן פון ז״ אריין, פין א דור צוריק טיט א יאר עטרעבע-און- דר־יפ־ק — אנה״בן אט אזוי: א יטטעטי אייפן רעכטן בדעג-דניעפער, ײ״ט פון ירדן און פון דער טעדת-הטכפיה, ײ״ט אפימ פון דניעפעד, טיױ אין דער יטװאר- צעידיקער נדין-ירעטעידיקער אוקר״נע- דער ערטעדער פונם דור — טיכאר רעװין ןטיכאר נבדיארם) — איז ארט פיר-פינה און זעכציק. דעי ״נגפטער פונם דור — פענעק (טיכאר רעײ־נם טעזוניק) — איז ארט א יאד זיבן-אכט. דעם ערטכטן פונם דור רופט טען אונמער די אויגן — אין ז־ין יטטעטי אין נאענטע נדעכערע און קרענערע יטטעט — רב דיבאר: דערטיט בארוינט טען אים פאר זיין נבירייעקייט, פאר זיין רטדנות, פאד ז״ן חכטה, פאד ריימייטן ״קארנ-זיין אויױ א קאפי- קע״ ־און ״ט־רד-זיין אויױ א הונדערמער•׳, איבערהויפט: דערפאד, װאם נחטן בראםרעװער האט פארן טויט געזאגט װענן ז״ן פאטער: — ״ראזט אריין צו טיר רב נבריאר;•׳. באטיט ניריאר איז גאר ארע יארן געװען ז״נער א טתנגד און יטטא־ק נעהארטן פון רפאי בער׳טעדער. דע־ ערטעדעד פונם דור האט א װאכעדיקע באדד, א היפיטע א טינקי-נ־א — בטעט א קבצנייטע בארד — און א פנים איז ביי אים א ״טט־בד־קם, די צאדטע הויט — רוימיעך-צונעדעטפט, ווי אפגעב־ענט טיט צעגייטעי זון און פור טיט טיקדאםקאפייט-קריינע אפנעב־אבענע קנ״טיטערעך. די קנ״טיטערעך דעדגר״בן עדטערײייז ם־ז צו דע־ פעםטעד קדזטרעכעד נאז,װאפ איז נאך טער אפגעברענם א״דעד דאם פנ־ם, ז״ צעיטטדארן זיך ארום די אויגן — טונקר־ גרויע אוינן; תטיד-באנ״פטערטע, גראנציק-הוננעריקע. די קנייטיט- יעך קייכן ז־ך פ־נאנדער קוטען זיך צונויױ און ארע איניינעם קנ״טיטן ז״ או־כ א טינע פון ב־טערקייט אויױ די באקן און אויפן הייכן װינקר-יטטע־ן, א טינע, װאכ מ״נט צו זאנ;: — איך ײיים ני־טט... דאכט זיך תטיד געטון ארצדיננ, װאם די הייריקע םפר־ם ה״םן... א־ן רעב;, דאכט זיך, האט טיר אויך אפנע- נריקט... אין םיא־ז דאך עפעם נישט דאס... און נעבריבן בין א־ך נ״טט צופ־־דן... אזוי זעט אויס ז״ן פנים א גאנץ יאר (איגדערװאכן — הארב- ׳טבתדיק, אום יטבת — האלב-װאכעדיק), איבערהויפט אין זוטער-