Literarishe bleter · 1929-08-25 · 34 (25.8.1929) · p. Seite 672

,ל'םער$ררשע בלסםסר גזם. 34 (177) זײס 672 7 צ ו ו ו א ך פ ו ן ו ו א ך סע־עסעד און קונסט ןןןן די אויםזיכטן אוו^ א ײדישן כןינסמ־ לערי״ען עעאטעד אין מארשע זענען דערזוײל גאגץ שװאכע. סיאיז גישטא קײן פרייע פאס;״ דיקע טעאטער־געכײדע. און פאר די, װאס מ'ק$ן יא נאקומען, יאדארף מען יאצזןלן גרעשערע סומעס, װאס אונזערע איצטיקע ײדישע מעא־ טער־דירעקציעס זענען נישט בבח. — א שײנעב סך־הבל ה>וט מען געמאסט פון דעפ ײדישן טעא־ טער אין פוידן! ןןןן אין ״סקאלא־טעאטער אין לוארשע האין אנגעהויין צו גאסטראלירן די אמאליקע ״אזא־ זעל״״ארטיסטן אלא לילית און װ. גאדיק אין א פראגראס ״האפליא, מיר לעבן!" אין 12 יילדער. עס זענען אנאנסירט ילויז 10 גאסט־ ראלן ״פאדן אפפארן קײן אויסלאנד״.;ןןן סיאיז עוריקגעקומען פון רומעניע דעי באװוכטער ײדישער אלםיסט הערץ;ראסיארט. אין ױכלעניע איז הערץ גראסיארט מיט גרויס ערפאלג אויפגעטראטן אין רעציטאציע־אװנטן. פאר די עטלעבע חדשים האט ער דארט געגעבן איבער ס<> קאנצעיטן אין פארשײדענע שטעט און שט**ט ,ןןן דאס בילדונגס־סיניסטעדױפ פון אוקראי־ נע האט באשטימט 45 טויזנט רובל אויף צו רעמאנטירן די געיײדע פון דעם ײדישן מלוכה־ טעאטעי אין נארקאװ. רי נינע אין כעאטעי װעט אייערגעיוימ װערן לויט דער נײסטער טעבניק, דער רעמאנט װעט זײן פארענדיקט צוב אנפאנג פון נײעם טעאשעד־פעזאן. װי באװוסט, װעט דאס טעאטער אויפפירן צום עפענונג פון סעז*ן פרץ הירשבײנס גײע פיעסע ״דער לעצ־ טער יאריד״, פונם לעבן פון די ײדישע איבעײ וואנדערער אין יאטנפאיבאנד. ןןןן אין דער יאדזער ײדישער פרעסע װערן אנאנסײצ די לעצטע פ^דשטעלונגען פון דער ״װילנער טרו־ע״ אין לאדז. ןןןן אין אנבװער&ן געפינען זיך איצט די באקאנטע ארטיסטן פון דער ווילנער טרופע אלעקסאנדער אזרא און זײן פרוי סאניא עלמית. זײ דערװארםן נ#ך אײניקע ארמיסטן, װאס דארפן בקרוב אנקוצזען פון ניו־יארק און זיי פירן גל״בצײטיק אזנשערהאנדלונגען מימ אײ־ ניקע ײדייצע טעאטער־קינסמלער פון א״ראפע. זײער ציל איז צונויפצושטעלן א קונסט־מרופע פאר די גרויסע שטעט פון אײראפע. די קינפם־ לער האבן געבראבט מיט זיך נײע פיעסן און דעקאראציעס. זײן גרײטן זיך צו א פיעסע, װאס״ װי זײ פארזיבערן, וועט מאבן אן עפאבע אין דעם ײדישן טעאטעײװעזן, אזוי זוי דער ״דיבוק״. ןןןן די באקאנטע ײדישע ארטיפמין לידיא פאטאצקא איז אויפגעטראטז מיט א יאזונדערן ערפאלג אין ביאליסטאק. ןןןן דעם 2*2־םן אויגוסט סאי־ם די העביעישע ״הבימה״ ארויס אויף גאסטראלן קײן אײר*פע. די ערשטע גאסטשפילן װעלן פארקומען אין רויס. מ ײ ז י? נ ח ס ן אויסגעװײלם געװארן א קאמיטעמ צוצוגרײטן א ײדישע ״פען״־װעלט־קאגפערענץ, אין קאמי־ טעט זענען אויסגעקליבן געװארן: שאול טשער־ ניבאװסקי, קלײנמאן, זלאמאפאלסקי, יעקב בהן, י. העפטמאן, בן־צױן בץ, משה סהן (ליטע) און ל. גאלדבערג. ןוןן דער באװוסטער אמעריקאנער זשורנאל ״די צוקונפט״ איז פון איצש אן צו באקומען אין פא־קויף אין אײראפע פאר א ביליקן פרײז. דער קאאב. ״ביבע־" האט אויף זיך גענומען די פאישפרײםוגג פונם זשורנאל אין אײראפע ןןןן אין צוזאמעגהאגג מיט דעפ 70־טן גע־ בוירגטאג פון קגוט האמסון און פיט די אײ טיקלען׳ װאס װערן פארעפנטלעבט אין דער פיע־ סע פון גאי־ דעי־ װעלט וועגן דעם גרויסן נאר־ װעגישן ־אמאניסט, האט זיך פאי־שטארקט דער איבטע־עב צו האמסוכש װע׳־ק.—אין קלעצקין־ פארלאג װעט בקױב דעישײנען ״הונגעי״ און א מאנאגראפיע ולעגן קנוט האפפון. ןוןן אין קלעצקין־פאריאג װערט פאיעגדיקט צופ נײעס שול־יאר דער צװײטע־ טײל פון פאלק הײלפעי־ינכ לערנבוך פון העברעיש אין ײדישע שולן ״הספר״. דער ערשצער טײל איז אויפגענומען געװארן דורך די ײדישע שולן סיט גי־ויס עזפדידנקײש. ןןןן פישל שניאויסאן האט פארענדיקט א גיעסע־ע דעיצײלונג ״ײדישע נקמה״, װאס װעט דע־שײכען אין קלעצקין־פא־לאג. ןןןן דער באקאנטע־ יידייצער שײפטשטעלער, דעי־ איבערזעצער פון תלמוד אויף ײדיש, ד״ר ״. מ. זאלקיגד האט לעצטנס באזובט פאריז אין שײסות מיטן ארדיפגעבן דעם 3־מן באנד ״תלמוד בבלי״ אויף ײדיש.;ןןן דאס באקאנטע רופישע ווערק ״דער שטי־ לעי־ דאן״ פוןימאי־ק שאלאבאװ וועי־ט איבעײ געזעצט און דע־שײנט אין קלעצקין־שארלאג. ןןןן דער ״אינטערנאציאנארער ארבעטעײפאי•־ לאג האט אי־ויסגעגעבן אין דײטש א בוך ״דער קריגי/ אין װערסן סזענען ארײן די איבעטן פון י־ינגעלנאץ, פאן דעיי אײ־ינג. מעהרינג, רען, קיש, גלעזער, האזענקלעװער, יאלאן, סינקלער, יארביס, ג־אף, טוראלסקי, פראנק, רעמארק, דעם אי־ײנפיר האט אנגעשריבן דער באקאנטער ןןןן רעמארקס בוך ״אויפן מערב־פראנט קײן נײעס״ װערט איצט יאארבעט אין א רעדנדיקן פילס אין ענגליש און אין דײב״ ןןןן אינגיבן דערשײנט אין דואי־שע, אין דער ביבליאטעק פון מאיק י־אקאװפקי, א באנד פאע־ מעס פון דעם ױנגן דיבטער קלמן ליס ״װאלי־ נע־ שליאבן״. דער דיבטער גרײט אויך צו א יאנד לידע־ ״אזנזעד *פזל״. ןוןן אין אמעריקע איז דערשינען א 4־בענדיק װערק ״הערצל מעמאריאל־בוך״ (הערצל אנ־ דענקונגס״בוך). דאס װערק איז פראבטפול אי־ויסגעגעבן, עס אנטהאלט 81 ארטיקלען און אפהאנדלונגען פון פארשײדענע באקאנטע פעײ זענלעבקײטן װעגן לעין און שאפן פון טעאדאר הערצל.?יסעדז^פזד אק ק??כ״זד ןןןן אין צוזאמענהאנג מיט ז״נע לעצטע פא־ ליטײכע ארויכטי׳עטונגען, איז שלופ אש פאר״ צײנגט געװא־ן אויף דער ״שװארצער ליסטע״ אין סאװיעטן־פא־באנד. שדום אשס װעיק װעלן פון איצט אן אויפהע־ן צו צירקולירן צװישן די ײדישע לעזער אין ראטנ־וסלאנד. קײן פ־י־ װאטער לעןער װעט נישט קענען באקומען אין די ביבליאטעקן אשס א בוך, סײדן צוליב פאי־ שונגס־צװעקן. — צי איז דער איפור חל אויך איײ* אשס װערק אין רופי*כעי איבערזעצונג װעגן דעם טײלם נישט מיט די יט״א. — צי זענען אויך קופ־ינס װעי־ק, אדעי• בונינס, יסמע־ ליא**ס, טשיריקאווס װערקי װע־ב** זענ**ן אין ״עמיגי־אציע״. אויף דער ״שװאי־צער ליסטע״? יןון סיאיז שזין דעישינען איץ א־ץ-ײ-דא•■ דע־ צװײטיע־ ײדישער זאמליוך ״צװײ״. װי מיטי׳לט אדנז מיט, װע־ט *צוין געגרײט צופ ד־וק דע־ זאמלבוך ״דרײ״. ןוןן ה. לײײיק האט איצט פארענדיקט א גײע ןוןן דזד בעיגע־כ*)כס ״מידה הדין״ איז שוין אויסגעזעצט ארן אין צװײ װאבן דע־שײנט דאס בוך אין קלעצקין־פארלאג. וש סיאיז צדריקגעקומען פון אמעײקע דעי באקאנטע־ טוער זרובבל. אויה זײן עי־שטע־ פארלעזונג אין װארשעװער טעאטעי ״ספלעכ־ דיד״ זענען געקומען אייער 1500 הב־ים ןןןן דוד האפשטײן און איציק פעפעי גיײצן צוס דריק אל אנטאלאגיע פון דער אזקיא־ני־ שע־ דיבטונג אין י*דיש, ײאס װעט דע־שײנען אין אוקיאיגישן מלובה־פא־לאג״ ןןןן מ. אלבעייטאן, דער ױגגער ײדישער גא־ י ־דט װאס האט נ :פא־באנד. ־אט: :ט אין װעלײ א־־ יראבידזשאן״, א בוך ״ב :־עבט פא־עפנב ז % ער ן די ־סאבטעס ה־שיס א• ־עבע זיכט עטי בעט י פון דעיצײלונג? גיעסעיע קט ז פא־עגדי האט ־דעבן ־דאבטעס־ עט, װאס האט זיך געשטעלם אמיט דער ק וווו פא־ אן אויפגאבע דורבצזפירן די ױבילײ־ אויסגאבע פון משה פענדעלסאנס געזאמלטע װעיק, צד זײן >>20־טן געבו־טסטאג, װאש פאלט אייס אין 1029, טײלט סיט, דאס צום ױבילײ־ טאג װעלן דעישײנען די ע־שטע 3 בענדער פדן דער זאמלונג. און שפעטע־ װעלן דע־שײנען יעדעס יאר צו 3 ני*ע בענדע־ די גאנצע אויס־ גאבע װעט האלטן 10 בענדער אין דער דײטשע־ און העב־עישע־ יבפראך. ןןןן דע־ גאנצעד אדבױו פון פא־שטארבענעס ײדישן מוזיקעי י. ענגעל, װעלבער איז אין פארגאנג״קנעכ יאר געשט^ריז אין ארץ־ישדאל, װערט איצט איבע־געגעבן דער ײדישער קאטעד־ יע יײ דער וויסנשאפמל**כ-ר אקאדעמיע אין קיעײ. דעי ארבױו האט זיך ייז איצט געפונען אין מאסקװע. ע־ באשטײט פון איבער 300 מו־ זיקאלישע װעדק פון פאישטארבענעס, צװישן װעלבע עם געפינען זיך א סך נאך נישמ ק״ן פא־עפנטלעכטע.;חן אוגםעיז פארזיץ פון משה קלײנמאן, ־עדאקטאר פון ״העולם״, איז פאיגעקומען אין ציריך א קאנפערענץ פון די העביעישע שריפט־ שטעלעי. װאס זעגען געװען אין ציריך־ איז ר ע ד