Literarishe bleter · 1929-08-02 · 31 (2.8.1929) · p. Seite 612

4?ישעדעדי׳שע?ג?עעעד נןם. 31 (274) *׳י א ־ד 12708270 18] ק0021 ןןןן די ״װילנער מרופע,״ ״•דנײדן״ איצט ער• פאדג אין לאדז. סיזענען עוין אויסגעפירמ ״מלופ א־סה ״קירויס הימם״/ דימאײס ״דער זינגער פון זײן מרויער״ אדן איצמ גײמ לאנגעס ״אונטעי ײעדמ״. די לאדזער ײדייהע פרעסע איז סול בימ לדיב־געזאנגען פאר דער מױפע. ־— נאך לאדז פארמ די װילנער מרופע אדיף אײניקע גאכט־ •הפידן אין גאליציע, װו םיװעלן צוגעגרײם װעין צ*פ נײעס פעזאן 2 נײע פיעפעס. ןןןן *מוין אדיגוסמ, און עפ איז גאך דערײײל :י־ממ קדאר/ ײאפ פיײעמ זיין מימ דעם יידײמן מעאמער אין ײאיימע. ײער אדן װו אדן װאס ודעמ מען •הפילן. ןןןן דידיא פאמאצקא ד״אמ די ײאך גאסמראלירנד אין פינסק. ןןס אין ארגענמיגע יספילן איצמ 3 מעאמעי־ן אין אײנעפ מרעמ אדיך א. סאמבעי-ג אין א סאײ ימײדנארמיקן רעפערמואר. לעצמנס פירט ער אד<ה ״קידדיב ד״ימס׳' (לדימ דער אינסצעניזירדנג א־ן רעזימי פון דר. מ. וױיבערמ), ןןןן די באקאנמיע יידי״מע ארםיסמן מריס עליאה, דדעלכע ד׳אמ דעס לעצמן סעזאן גע־מפילם סימ גרדיס ערפאלג בײ מאריס שײארץ אין גױ״יאי-ק, איז געקומען קײן בערלין, װו זי האם בדעדז ארויכצומרעמן מימ א קאנצערמ. מ. עליאס װעמ פאי־ברענגען עמלעבע דדאבן אין אדיכיאגד און דעי־נאך רדעמ זי קומען קײן פדילן. ןןןן אין פאריז עקזיפמירמ זינמ א יאר א גע• זעלימאפמ ״פיײנמ פון ״די״מער מוזיק״, וועלבע האמ איגאניז״רמ א רײ קאנצערמן. די געזעל• *דאפמ טרעמ איצמ צו צו *מאפן אן איקעסמ;ר אדן באר און דערקלערמ א קאנקורס מימ 4 *יע־ מ*עס צו 1000 פראנק פאר 4 קאמפןיזיציעס. ווח דער מאסקײער מלדבהימעי ״דײמער מעאמער האמ פארעכדיקמ ז״נע גאסגדמפילן אין דער פראײינץ: קיעײ, פאלמאײע, ראבמאדו, אדעס, ני׳ קאלאיעײ׳ דויניצע. דעם 1־מן אויגוסמ באקומען די איביכמז אדרלויב, אזיף א הזד׳מ״צײמ. גאך דעס ײעמ דער מעאמער געבן גאסמ־מפילן איז האמעל און אין ײימעבסק. אין די עריממע מעג אקמאבעי*, הײבמ זיך אן דער מעמאער־םעזאן אין מאסקײע מימ דעי נײער פיעפע ״דער געריבמ גײמ"1 ןןןן די אמעריקאגער ײדײמע אימיסמן, ײעלבע האבן געײײלמ אין פװלן, זענען אײעקגעפארן צוריק אדן נײממ ארויהגעמרעטן אין עיגעץ :ײממ. אפימי איב״ראיאר, ײען דער ״קויס״ פדגס ארמיםמן־פאר״ן ײעמ זיך עגדערן׳ ײע- אונזעי מעאמעי קאנען געניסן פדן דעם אכלע־ ריקאנער מעאמער. ןןןן אין די צײמונגן ײ״זמ מען אן, אז די פלאקאמן פדנם מאסקײער ײדייבן קאמער־מעאמעי, ײעלכער האמ איצמ געמאבמ א מורנע איבער או־ קיאינע זעכען געדרוקמ אין אדקראינייב אדער אוי4ס רוסי־מ. ײ ד י *מ איז דא נאר איין *מורה ״ײדיימער מדובה־מעאמעי״. דאס זעיבע איז גע־ ײען אדיך אין אויסלאנד, וװ דער מעאמער האמ פאראיארן גאסמראדירפ. קײן ײדי־מ װאים איז נ אין ערגעץ נײמט געײען. *אבױמהײדיע? ןןןן אויף זײן צוריקײעגס פון אמעריקע, האצ זיבבל געהאלמן פאיס־־אגן אין פא־־יז און אין ןןןן דעי פעראגאגיימעי ראמ און *מוד־קאכימעמ בײ דער קלע־ממ׳מעלעי ײדייצע'• פאי־קכ־־מול א.נ. ־יץ היר-דע״ן (ק־דדנד־עי איז די גע־רײז־ •דטאד בז; ב. זזיי-ב״ז) בעג• אונז דאנקען דעפ דינמעי פאר דער ביבעי־מהנה. ײאכ ער האמ גע־ *מאנקן דער ־מרל- ןןןן כאיז דע-מ־נען אין פארדאג פון בכימין הא-ן ינערלין־ו׳״ן) די דרימע אויפיאגע פון אב־הס זאקכ מלהמה־בוך ״א־נמע־ ד• פדיגל פון מוימ״. די דעיצײדונג האמ זיך אין 1910 גע־ דריקמ אין המ־מניס אין ״הײנמ־'. אין בוך־פאיס איז עס דער׳מינען אין 1*192. ןןןן אין פארלאג א. *מקליא־, ײארימע, דערימײנצ אינגיכן א באנד דע־ציילוגגען פון דער מלהמה־ און אקופאציע־צײמ פון : בערדינבקי א.נ. ״אינדרויבן״. ןןןן די ײדיימע קולמור־געזעד־מאפמ אין :ױ־ * יא־־ק האמ דעס יזי-־־מן יוני אײנגעארדנמ אן אפ*מײד־באנקעמ פאי• דל הײם ז־מימלאײסקי, *ואכ איז אײעקגעפאי־ן קײן אײראפע. א גי־ויסע צאל הנײס פון דע- ײ. ק. ג. און פי־ינמ פון דר. ז־מיכלאײסקי זענען געקדמען זיך;עזעגענען מימן הימובז חבר־ — עכ האמ זיך אנמײיקלם זײער א לעבעדי־ קע• •ממועכ ײעגן דע- ארבעמ און די אויפגאנן פון דער קולמוי־־געזעלימאפמ אינס *ממועס האבן זיך באמײליקמ: א. אויערבאך, י. בערג, מ. געי־ מאי, י. ל. בהן, יעקב לעײין, פנהב בארײ״מא, ״מ. :יגעה ה. נאײאק, דר. *מ. עלבבעיג, דר. •מ. פאקס און דר. י. *מאצקי. די זימימלאװסקי האמ געהאלמן אן אינמערע־ כאנמע דעדע ײעגן ז״ן בליק אויף די אויפגאבן פון דע- י־די־מע־ קדלמוי־־געזעל׳מאפ״ עד האמ אויך איבעיגעגעבן זײנע א״נדױקן פון זײן לעצמעי־ רייזע איבערן לאנד. — בײס באנקעמ האבן במעמ אלע אנװעזנדיקע בײגע׳סמייעי־מ א באדײצנדיקע סומע פארן זו־ מעל ארגאניזיר־פ#נד פון דער געזעלימאפמ. דעי• פארזיצער פון באנקעמ דר. *מ. עלסבע־ג, האמ געײונ״מן הבר די־. זימימלאײסקי א הארציקן פאי־■ געזונמ און איס איי״׳דגעגעבן אין נאמען פין דעי הויפצ־פאיײאלמונג דאס ״מליחות צו אגי־ צ״ץ פאי־ דעי ײדי״צעי קולמור־געזעד״מאפמ אין איע יענדעי, װעלבע עי ײעמ באזובן. ןןןן אין דעם ״דעקםיקאן פון ײדישן כעאכער״, ײ$ס סיײערכ אי־ויסגעגעבן איז נױ־יארק (חך 81^ ״זײס 2)6 ^1■ כ ר?ישעד-#ש?ד 18ן ק??ס?ד ןןןן כיאיז געקוסען ע״ן א״רא־ע דער באורוב־ =עי ״דיעוער דיכצער, דער רעדאקבאי פון ״אויפקוס״ ז. ײײנפע־. דער דיבמע־ האמ זיך אפגע״ממעלס אויף עמלעבע כעג אין פאריז״ ײו ע־ האמ געהאלמן א רעפעראמ איבע־ דעס ײדי־מן קולמור־דעבן אין אמעריקע. די מעג קוממ ז. װײנפע־ קײן פוילן. ןןןן ז. מלמד קוממ די צעג צופאין םון נױ־ יא-ק, װו עי־ האמ פארביאכמ אין די עניניס פון קאאפ. ״ביבער״, םא־לאג ב. קלעצקין און סןן ס־איז שוין פארענדיקמ אין זאץ דע־ ד־י־ מער באנד זכי־דנדת פון אבי־ס רײזען ״עפיזאדן פון מײן לעבן״. ןןןן א גיװיכעי עולס איז געקומעז אין קא■ מינסקי־סעאמעי־ צוס א״נציקן רעפעיאמ, ײאס פיץ היר־מבײן האמ געהאלמן אין ײאישע א.ד.מ. ״דע־ ײדײמע- איכע-װאנדע־ער אין יאמנפא־• באנד״, א״גגעא־דנמ דרדך דעס ײארשאװע־ ײדישן לימע־אמן־פאיײן. אין מ־מך פון צװײ *מעה האמ פיץ היר־מבײן פאנאנדעיגעװיקלצ דאס פיאנלעס סון ײדישעי איבעיװאגדעיונג א״ן פאישידענע צ״מן א״ן פאישידענע לענדער און זיך גענוי אפגעשסעיצ אויף דער איצמיקער א ־ בערװאנדערונג אין ראמנפאיבאנד און געמאלן בילדעי פון פיײד און לײד פון דעס ײדי־מן אי־ בערװאנדעיער לעין. דעי גרויסער עולס האמ דעס אינמעיעסאנמן דעפעיאמ אויסגעהעימ מימ גרויס אויפמעיקזאמקיימ. ןןןן פאי דעס *פפאר פון גױ־י>)רק, האמ דר. מאקס װײנר״ך איבעיגעגעבן פאר א מ״מאיבע־ מעי פלן ״פאיײערמס״ ײעגן זײגע אויפמוען למובה רעס ײײ״א א״ן אמעריקע. די געלמ־זאמלונג פאר דעס אינכמימוג״ איז געײען עיפאיגיײך :עמענדיק אין באמראבמ, אז ײעכן״דעכ אינכמימומ ײײסן :אי א בא״מרענקמע צאל מענמ־מן. — א צװײמעי ײיבמיקער אויפמו איז געװען דאס, װאס עס איז געלונגען אנצו־ קניפן פאיבינדונגען אין צו מאבן פאפולער די אידעע סון אינסמיפומ צװײמן ב־ײמע קרײזן־ אזעלבע ײדי״מע געלעימע, ײי פיאפ. דז״מ. אלעק־ כאנדעי קאהומ פון יעיד, ד־ עזעלא, לואי מאן פון ״מיקאג*, פיאפ. ײסיאל דאװידסאן און אנדע־ רע׳ האבן זיך זײד פאיאיכמעיעסירמ מימ דעס אינסמימומ. באזונרעי ײיבמיק איז. װאס מען האמ אויך פאיאינמעיעסירמ אין די א— בעמן פונס ײדי״מן אנ״ממאלמ פארשידענע יידי״מע און ני״מט־ײדײמע געיעיכע, ײאס פאינעמן זיך ױ 2100 גײען ארי זילבעיצײײג), זלמן דאקציע י פיאפ עד־ ײיכנשאפט, ײ *בעי נײממ־ײדי מימ ־רגן. ן דראמאמו ון ארמיסמן או יעס פ ביאגדאפ בימעמ, פי>ופ. ״ן ״מיקאגא איניײעל סאפיר פו ײאיד אכדערע. און י. מאמאס, ײ. א יכמ, בא־ , ײי באוײ בלעמער״ האבך ״לימ. 181 די : ״ײעל־ ירע לעזער; קעמע צווישן א אן אמ *מטימט יקט א גרויסע ן ה*מ פארענדי *ורסא פי״צל *מניו 1111 דעד. 2 ח ם ן ס כע ביבער ל״ען איך און ײעלבע ביבער קויף איך״ אויף אמ דער אנקעמע זענען אנגעקומן א 150 ענמםעין. פון קומענדיקן נומער אן ײעדן קומען סך־תבלען פון דער אנקעמע. עס זעגען דא זײער איגטערעסאנמע אויספירן. דעיצײדוכג ״ײדי״מע נקסה . ןןןן לבבוד דעס דערשײנען פון דעא קעגיגס בדך ״ש־״בעי און ײערק״ האמ דער ײדי״מער זשורנאליסמן־פאר״ין אין לאנדאן אײנגעארדנמ אן אװגט פאר םיטגלידער און סרײנט.