Literarishe bleter · 1929-08-02 · 31 (2.8.1929) · p. [Seite]

זזגקסםזגר '#רג^נג פרײז 60 גר$שן פרײםיק 2 א/יעןסט 1929 ידםס־או״פוע ף■—ףייץ^ךףךף-אײזוסםרידגמ *₪₪^* ^ו■■ װאעשדיפבן פאד יליםעראבזוד _ טעאםעדאוןקונםט פאריל^ כ.קדעצקין.װאו־שע פ ר ץ ה י ר ש ב ײ ן / ןן זן ד *ס ע ל י ק ד י ■ ח מ ה — דאמ ײד״טע פאיק איז אינטערנאציאנאי. ער, װי פיי אנדערע, האט ניעט נעעפירט, װי ׳שװער דאס אכיאייקע רוסיאנד האט ארו־פנעיײנט איר שװערן •עטעטפי אויף דער יידיעער פסיכאיאגיע. ער איז דעכואיט געװען די צענטראיע פ־גור א־ן רער רוםיעער ייטעדאטור זײנע װערק זענע| נענאננען פון האנט צו האנט. אויך זי־נס א בוך, צי א דראטע, האט פיען אויס־ נעקוקט די אויג;. פון מײנע װעדק איז אים זײער יב־טארק געפעין נעװען די ״אײנזאטע װעיטך, װאס וענען צו יענער צײט ארויס אין רוסיע און װו עס װערט ארויסנעבראכט דעס כוענט׳ענס עינט און ה־יפראזיקײט. — דו האםט מערקװירדיק אונטערנעכאפט כוײנע געפיין — האט ער אויף ז״נע טיפע טענער גערעדט, — דער מענטיט א־ז א ־עטיק קאריקאטור; א צונויפגעדרײטער קנויי, װאס װאינערט זיך אין ז״ן אײנענער צואה נ־־עטא פאר אים ק״ן װענ. ער װייסט ני־עט װו־אויס און װו־איי;. ער האט רעכואיט אנגע־טריבן די ״יפװאדצע כ־אסקעס״, װו ער האט פארגעישטעיט רי צע׳םפאיטנקײמ פון מענטיצנס ניעכוה; װו ער האט מיט די ׳עוידעריעכסטע פארבן נעמאין דעס עינט, װאס יינט אהינטער דעם מענטיענם באװוסטז״ן. — רוסיאנד האט באיעאפן א נרו־סע ייטע׳־אטור, א נרויסע מוזיק; איצטער יעאפט זי א גדויסע מאיערײ. און דאס איז, װ״י רוםיאנד איז איײן א נעניאיע פאדזעענייט. דארט, װו עס פוייט, פרוכפערט זיך — האט ער פייאזאפירט. דארט, װו עם פוייט, פרוכפערן זיך װערעם אויך און עד, װי א םך פון זײן דור, האבן נעזען ד■ װערעם, װי זײ קנויין זיך ארוים פון אונזער א״גענעם זײן און ׳פפר״טן זיך פאד אונזעדע פיס. עם אױ פאראן א מאמענט, װען דער יעבעדיקער מענטיע דעד־ זעט איץ פארנרעסערט. פענאםענאר; װען דאס נעװ״נרעכע דער־ ׳טײנט אין איע קאיירן פון רעננבוינן. דאס טרעפט אין צ״ט פון א ׳טװערער קראנקײט, װען די היץ דערגרײכט די העכםטע עטופע, פארן קריזיס, אײדעד מען פאיט ארײן אין אומבאװוסטזײן און אײ־ דער מען הײבט זיך אן באדן אין קאלטן ׳צװײם. דעד יאויע האט זיך נעישפרײט איבערן רוסי׳ען יעבן. אפטי־ מיםטייע זענען דעמאיט געװען נאר ׳צװארצמאהניקעם, װאם האבן נעזען אין דער רעאקציע די נאויה פאר רוסיאנך די ׳טטימוננ פון די רעװאיוציאנערן איז אויך ני׳טש נעװען צופיי באיױכטן פון דער זון. אײנאונצװאנציק יאר פון דעמאיט אן. אײנאונצװאנציק הארבסטן האט געװיס די נעװא געקייבן די אײז׳טטיקער, װאם זענען צו איר נעקומען פון צםון, פון די יאדאנא-אזערן און זיך מיטן אײז מיט אײנאונצװאנציק *אר צוריק, אין ׳צפעטן הארבסט, בין איך נעיעטאנען בײם ברענ נעווא אין פעטערבורג און זיך צונע־ הערט צום נערוייע פון רי אײז־ און יענײ־יעטיקעד, װאם האבן ז־ך אין ענניעאפט אײנס אין אנדערן נעריבן אין פאמעיעך זיך באװי״גט אראפ־װאסער צום פיני׳סן ים־אױסגוס. א ׳טנײדנדיקער װי״ט האט נידעריק בײ דער ערד אויו־ ז״ן בויך ז־ך נעױ־קיט און מיטגע־זי״פט מיט זיך פארפוייטע ביעטעך סיאױ געװען א טונקעיער פאינאבט, די זון האט זיך יטוין פאר טענ ני׳טמ באװיזן. די נעװא האט ײך נעקייבן יטטעין אויו־ א װינטער יאננ. דאס איז נעװען מײן עריטטער באזיך אין פעטערבורנ. אין רוסיאנד האבן דעמאיט ביוױ רי ׳טטערן נעיױכטן וױ אין צײט פון א פויעד יקױ־המה, װען די זון װערט אינגאנצן פארדעקט, און די ״טטערן באװײזן ז־ך אין מיטן טאג. מענטיטן פון יענער צײט האבן זיך אפט נעװענדט צו רי יטט־ער;, א נאקטו־ן־פעריאך די ייטעראטור איז געװארן מ־סטי״ט, פוי מיט װיזיעס ראזיק־פארנאכטיקע. ארוים־ צערייםן זיך פון די דעמאיטיקע הױפט־יטטימונגען פון דער רוסייטער ייטעראטור איז געװען יטװעך אײן מאקסים נארקי האט נעהאט די זון איבערן קאפ, די א־בער־קע יטר״בער האבן נעיעבט, מיט די ״טטערן איבערן קאפ. יענער ׳טפעט־הארבסט ב״ם ברענ פין דער נעײא, דער מארינסקער פאיאץ מיט זײן ביאטײקן ברוין און ד■ רו־ ם״טע ייריק, — דאם האט זיך אײנגעיטניטן אין מײן זכרון. אין יענעם האדבסט האב א־ך אנגעיטריבן מײנע ״װאנדערער־טרוימען״. מיין דעמאיטיקער באזוך אין פעטערבורנ האט אויך מיטגעהאיפן, אז איך זאי זיך ׳טטעין אונטער א פויער יקוי-חמה, אויח א ׳טורה יארן, ב־ז איך האב איננאנצן פאריאזן רוסיאנך אין יענער צ״ט, ז״ענדיק אין פעטערבורנ, האט מיך יעאנ־ד אנדרעיעײ אײננעיאדן צו זיך איך בין צו איה נעקומען ארום האיבן טאנ און זיך פארהאיטן ביז פארנאכט, ער האט דעמאיט פייאזא- פ־רט א סך איך האב אים קײנמאי ני׳טט געזען א־ן א מצב פון ׳טכרות. פארקערט, יענעם טאנ אױ ער נעװען צו־ניכטעך עס האט זיך מיר גארנייטט נעניױבט, אז דאס איז דער א״נענער מענטיט, ײאם װעגן זײן יטכרות גײען ממיט יעגענרעס ארום. אזא מצב פיעגט אנקומען אײץ אים, װי א ׳טטורמװינט, און ער פיענט אינ־ נאנצן אר״נפאין אין ר׳טות םון איקאהאי. יענעם טאג איז ער גע־ זעםן ב״ם םאמאװאר, געטרונקען טײ מיט נעפרעניטע קאחטן. זײן יטװארצע בארך זײן ׳טװארץ-סאמעמן רעקי, זײן מאט־ביאםער פנים, אויגן טונקעיע און אומעטיקע, און — טײ טרינקט ער מיט גע־ פרעניטע קאריטן. איך בין איט נעװען זיבן אין צװאנציק יאך ער— זיבן און דרײסיק. ער האט יטטאדק געװאיט, איך זאי רעדן און דער■ צײין, װײי אויױ םיר האט ער געקוקט, װי אויף א״נעם, װאס קומט פון אויסיאנך