Literarishe bleter · 1929-07-12 · 28 (12.7.1929) · p. Seite 548

?-ם^ר^ריש^ ב?םם0ר נ*3. 28 (271) . /ייס 548 כ> נ ע ד ב י ק ע ד / ד< 8 7? ז); זן ײדישע קולטוד־אדבעט אין קובא רי״וד פ■; יידײע, זיך רעכענענד-ק דערטיײ, ןן$כ די דןףה״2 רער זענען ײד״ע-יכפדעכנדע. טיר טוז; טודה זיי;, אז זײער דוייניק צ״יט וזערט נעװידנזעט פאר ד• יירייעע ריטוריכ, אזוי, אז ד• יעירער קאנעז גייכט דורכנײו ק־ין פור; קורכ, װאפ זאא זײ נעב; א דער-װײניקער; פאגרי,,־ יכר- הפחות פדן די װיכטיקערע תקופות פון דער ײדייעער נעיציכטע א״ די יעענערע יעטעי; פו; רער ריאפייעער ••רייע-רעברעייעער ריטע- _, ,״.ך_ =אך״ £־עך ^.,״,״״,ךדןןך ןן.,.; ערטער; א■; ראװאנא די פאאקם-״פוא נ״פ ״דיע; צענטעד איז די אײנציקע, װעי- כע קאז :עפ; אירע יעירער א גוטע אינעטײנע או; ײדייט-נאציאנארע דע-־צױננ. זײער פאיכט איז אויפצװו״ר; א טעטיקן עיטעח־קא- טיטעט, און זע;. אז רי אערער פו; דער יטואע זאא; אויפפירד; פו; זיך א פעראנאנייכ; .־אט. א■; װעאכ; דער עאטעח־קאדיטעט זאי ז״; פאיטראט; רירך א פאדיטטײע״כאפט ה״נט צו טאנ פאיכט״ט רי יעואע פי; פינ;י קאאפ;. א•; װערפע עפ אעדנעז קרוב צװ״ הונ־ערט קינרע־ ״ננרעך און ד״דאעך. דע•־ פעיפאנאא פאיכט״ט פון א 1 ןקופאנער)י אײ; העפיע״״ע אפ; פו; א פיז זז פי' איו ירעקטאר, א״; רערעי צװ״ רערערינפ או; א״; ײדייעער אעדער ד• יעוא איז ו; ז פיז נאכדיטאנ די אאנעד״נע צאא *עעה;, װאפ װערן נעװידדעט דורך דער װאך פאר ״דייע און העפרע־יע אי; אאע קאאפ;, זענעז ו>י_־. עפ ראר־5 פאדערקט ווער;, אז רי יעואע איז ז״ער פיא פופ- פירידט געװאר; ד• ער־עטע צײט פון ״האיאפ״, און אז ה״נט-צו- טאג וועיט זי אויפניעהאאט; בדעט אויםיעאיפאעך פון ר• רזיעואייע- קאדיטע-נעאטער, װעאכע דער ״די״עעד צענטער פאקודט. כיז אקטאפער סװ(>1, אזוי אאננ, װי רי יעוא איז נעױע; אי; ד• הענט פו; די פפרדי״עע ייח, װעאכע האכ; נייעט נעװאאט אר״נ- *טריכן דעב ריבױד פון ײד״צ אין דער יעורע, א״ז אזיסנעהארטן נע־ ײארן — פדיער דורנן ״האיאכ־• ארן *עפעטער פרן דעכ דזיעראייט־ קאנויטע פאד קובא - א זונטיק קינדער־אוידיט$ייע. לוערבע נעצ״אט פיז ןןא יעיאער ױננאעך או; דײדאעך, או; איז נעווע; א״נ- נעט״אט אי; צװ״ נרופעפ איר כאראקטער איז נעװען א ר״;- רערציער־יעער ד• אעקציעם פאענ; פארקודע; א•; א פארפ פו; פאר- אעזוננעז אין פאדפ־נדונג דיט יעדועפ; איכער ״רייעער איטעראטי־ או; ײדייעער נע״עיבטע ר• אוידיטאריע, צוזאדע; דיט; קינדער-קאופ, ״עאכער האט זיך יעפעטער נעעפנט — או; עקזיפטירט :אך פיז ה״נט-צו-טאג— זיך פארנעדענדיק דיט האנט-ארפעט און נידנאפטייק - האב; דורכ- געפירט פו; צ״ט-צי-צ״ט פאריעיידענע קינדעי-אװנטי דיט א יעיי- :עפ א־נהאאט. איפ רעזואטאט האט זיך פ״ רי יעיאער אנטװיקאט א ־עטארקער אינטערעפ צופ נעדרוקט; ־יד״ע; װארט, או; א פא- ־ייטנדע צאא פו; ז״ זענע; נעװאר; רענואערע אעזער א•; ביפאיא- טעק או; אפטע פאזוכער פו; די קואטורעאע אונטערנעדזננע;. 7<_-ו>1 האט יעו•; רער ״דייעער צענטער ■— דר אואיפ, דא; פאר־עטייער פון דזיעואייע- — פארדאנט א פאד״טנד נדויפע פיפאיאטעק י־8(! ײדייעע, י־ן ״דייעע קינדער-איטערא- קינדער או; דעײואקפענע, או; ןע: פויאייעע פאר ד• אעצטע צװ״ יאר זענע; אפער צונעקודע; ז״ער װ״- ניק פיכעד צואיב דאנגא אי; נעאמ-דיטאע;. עפ ײאאט נעװע; דערי- פער דער װי ױיערדיק, אז פין רי ״רייעע איטעדאט;, וװ ז״ זאא; זיך נייעט נעפינע;, זאא יעדער א״נער אר״ניעיק; אוױ־ רעפ אררעפ פון פענטרא-איזראעאיטא, אאיעטא ךך״ א; עקזעדפאאר פרן ז״נע נ״עפטע װערק, װעאכע זענע; אעצטנפ פובאיקירט נעוואר; אויפ; קואטורעא; נעביט זענע; — דורך דער קואטור-קאדיםיע ב״פי ״דייכ; צענטער — דורבנעפירט נעװאר; ז״ער פיא אונטעדנעדונ- נע;, װי, איטערארייכע נעריכט; איפעד ״פאינעאדא;״ פון נאדבערנ: ״דערי״, ״אונזעד נאויפ;״ או; ״דאטקע ננפ״ פו; יעאום איכי; ״נאך אאעדע;״ פון פערנעאפא;; ״א טויט״ פון ז. ׳עניאור; ״נארא״ פו; איבפע;,׳ ״אונזער פרוי״ פון ז. פענאאאװיט׳ט א. א. ײ. א נרעםע־ע _״, א-״, יגויייק. פרן ני :י־ל איז אי־נע־ וע**ט איבעיגעד״דקט, מיט אײניקע י־קעי ״באג״. דעל •גי־ײבעיי פרנש אר־ דע= קו־אכע־ :י־עס ײדי־דז י-:, רע־ אידבאי־ײט:־ קי״; א*ז :אך הע• ײײכעי י״צוב אין קופא. ע־ צ״רט בע־ך זעלזב טויזנט פערזא;, פין װערבע איבער א העיפט;עפינען ז־ך צעיבפיײט איבעי ־י •צטעטרעך און ראטפען (קאונטריבן פ־; ־י איבע־־יהע פי:? ־ראװינצן אין קובא, אי; :אד א הערפט נע־ פינט זיך אי• האװא:א. און :אך װײט ני״בט פארפעבטיקט און;ע־ :ינ באדני־אזיק, - אי; דאך איז ז״עי פיר א״פנעטון נעױא־ן אויפן עב ־ועט לדיננעז י־עגעגדארייצ פאין רעזער ױען ער ױעט זיך ־עיװיב/ א־ :אר א־ן װען די אײנװאנדערוננ :אך קובא איז בא־טטאנען פון אײ:צרנע טענטיצן, ־י אײנגעװא:דערטע זענען גע״־י־אפ; אײ? רי הא־טע בענין פין פארק טענטראר און א גדױבע צאי־ פץ ז״ ראבן זיך דעי־נעיט טיט צעפוירטע באגאגעב, — גאך רא־ קאט זיך א־ייבנעװיזן א ־־א:נ :אך א קורטורערן ױארט, אין פאי־נאבט פרעגט טען זיך צוזאטענקרײבן א־; רעב זערבן פארק, א*־ אינטע־; פײײעז ־־טי פרענ; אפנעהאאטן װערן פארטיאגן אדער אפ־א:־ר*:געז איבער געױיבע טעטעב. פא־יבט״ט זיך, אין ױבי״צ, ״ײי ר־ טע־ק״ט זענען געװען געקוטען פון רוסראנד און זענען נע־ :*: ־*ב־פיצידט אי־ ױ־ו׳ו ױעל ־ע־ עטיגי־אציע-טט־אב האט זיך גענוטען פא־ג־עבע־* ־אט עױ טיט זיד נעב-־אבט א גרויבע ט״ר װננעי׳״ט פיז י־יטע אול פ־יי־ ־־ ױנגעלײט. קיטענדיק אין קובא, אטת. גע־ ענעיניע א־ן פעטטן גאויבן, — זענען נע־ ע־ אייננעױאנדעײטער ײדײצער טאבע און רײ■ <***<* רי אנפי־ע־ פיז נא־ איז *אר :ע״צאפזזנע א ראנק ר• כײ פון :יי־ז פי^יני״. קאכייטע פאר קוכא - ב־איז נע־ פון ,־.181 כיכער פו; ע הר״־־ב. טור, ד.חי_• העכרעי״-ע *ן אונטער ־אט יעפעױע־ געב־טז זײז נאטעל אײ־ בענטרא העברעא. ־י אײפנאבע פון דעב צענטע־ איז געױע־ צו *עאפן א ו ־?־*״ײ י״נקא, ױו יעדע־ץי זאי^ זיד י־אנעז טיעפן טיט זײנע נאענטע ׳־״::• אײ רבר־ב איז גי״:צ.. נעבז רעב א״נױא:דערע־ א טענ־ דובדײט צי עיי^עינעז ר־ דז־־אי■ פיז י׳א:־. ביי צי פא־י־ײבטעיל ז״* י־אט־ פא־ ־ע־ י־יאי-טעייעבץר עדזיבטענץ לט־ צענטער האט א י־א־י״־נדע צאא טיטנאירער פיז װעאכיז ק-דאי• זי־־ *\•*•• ן*•*^•••**•*•■■*• *••*״<י***־-י*^ן***י-**• װזזיי^ע ־אט דיפי־װ *־*^טידײ^ײ אונײעדנעײיניע• האי־ גײ- ״ק:ײ א י״ע־-זא־ אי־ א יל^ײנע ביבריאטעק. װערכע א־ז באיבדא־ ־*** ײ״־ **1**י־זוײע צע:הױ*ל יײין• ־־־־־ דא־״ל איז ייא״י״ײאנעז פיז טיטגאידעד טיט פא־־יבײ- ־ײװי אײט״יײגעז אי־ ריבטונגעז ־א־■ איז געװעז ל־י װיבוזיקבטע ב—■ פײ־**ייב טע־ ־אר• ני״צמ געהאנט ׳5אננ אננייז געטיינזאב ײ־ט ־ע־ א־רעט א־• דעי צע־טע־ ־יאט זײ העדיבעד נעיצפאאטז אײ־ א י־נדײ*•• פ^ינר. ייעיבע־ האט דירכגעפירט א *־ײ ד־אטאי־י- ״־ײ אײנרײ א־• א־־ע־ע אינטעי־נעטױנעז אוז טיט הי; איגאנײי־יט ־עב דיױטור-פא־יי*. אי־ א דעבטע ־בעי ײאט נײי־ינ־עט דעב ײדי״צ״ צענטעי. ויעטעז י ױיננע־. :־א־ א װי־ צי פא־״: —♦•*־ ^••^*:: ••** •■**^וךי*,- ייאי- א ־א־ר דע־ ־אזייע•־ פארײניקונג האט רער ײדי״טער צענ־ ״ןי די טעגױעבקײט אנצרפידז א פאי־צװיינײע טעטייײט פון טע־ —•-״:י״זער ױרידייכעח כאציארער א•; ריי״דורעאער הייי־ ••_••*; איכע־ זטקכ יאר װ• עפ עקזיכטי־ט איז ראױאדא א יירי״-יע האירפ-•״״* ז• איז נענרינרעט נעװאח פיל רער רקדרי״זעי־ ־איאניע ״״•־ה-אהיפ ' אוניזעח נאדעז . טעאדאר הערצא-״זואע״, א״ ייע־ױ פאזיפט פיז כפ־די״-יע איז איעכנז״צע קינדיער אייפער דאציאנא־-העכי־עײעע איט״־יכ. יטאיםט ז* א״ז א קיי־ם פו; א קוכא- נע־ ״פאכייר-פהוא״ א•; ניט איריע ״יאער ר* ״עכט אד״נציטירעט; אי; דיעכ רענירונגפ-א־נרטיטוט (היי-בקוא). אי; אקטאכע־;•102 . איז ר■ ״_ױר אי־יפער א״ ד.״ןת =ן. ״_״״; צענטער, װעאיער קאט רעםא־די־ט רי פ־אנ־אכ אריינפירנדיק דעכ