Literarishe bleter · 1929-06-05 · 27 (5.6.1929) · p. Seite 521

7'סזנרצר'שזנ 1201773 נזס. 27 (270' זײס 521 איך האב פאריצטאנען, אז כזיט באויזן יטװ״נן װעא א*ך דא נײעט אויםקוטען, האב איך זיך אנגענונוען טיט בװט און נעפרוװט זיך אפצװויצאען. — כיאיז בײר אבער נייעש נעלוננען, און איך האב נעטוזט. נעבעך, ענטפערן בייט א ז״ער ערנסטער טינע: .— כיװעא אודבאדיננט װערן א רעאליסט. םיאיז אבער אבםא־ אוט אוטטענלעד כיבי;, װי םיזעט זיך אויס, א נעבוירענער ראטאנ־ טייעער פאנטאזירער ם״םיינט טיר אבער. אז טיט דעי־ צײט וועא א־ד אפיםר טוזן װערן א טיםטיקער, טעטאפיזייןער, אדער נאר א פר״ם־נעבאקענער װײפ־איך-װאס. ־עטאאט װעט יםוין קײנער נייםט װאנן ארויםצוזאנן פר״ און פראנק ז״נע ז״עד נערעכטע ט״נוננען. טען װעט פיםוט טורא האבן צו דיםקרעדיטירן זיך טען װעט טאבן אן אניםטעא, אז טען באנד״פט די טיפע טיפק״ט פון דער אויסער־ נעװ״נאעך־אינד־װידועאער קונסט. יעדער א״נער װעט װעאן באװ״זז רעם ציוייטן, ווי פיין ער פאריםט״ט דעם טיםטיים־טעטאפיזי״םן װ״ם־א־ך־װאם רער קויטעז האט זיך גוט צונעהערט צו ט״נע װערטעך אזוי וװ א קויטעז קעז עס טוז אויך די אנרערע העארז פוז ט״נע ביא־ רער האין פיאד״טיק נע״םװיגז איר האב ז־ך רערביאט א־ן א זי־ גער״עער ׳־אנע כיהאב דערפיי׳ט אז איצט קעז איד יםוין ׳םוויינז. ט״נע א״פנעטאאטע העאר; װעאז יםוין טן־הםתם איצט נייםט װאנן טיך צו באי״רויקז טיט זײערע אװםפאריםוננען. ביהאי איער געהאט א טעות ביהאב דערפיאט, אז רי ביאדער ראטראביזז טיד טיט דויבדרינננריקע באיקז. ז״ערע קאאירטע פאעהי ז״ערע איכט און יםאטנם האבל אננעהויבן ארײנצורריננען אין טיר ויאם אטאא טיפעך װאם אטאי5 ׳םטארקעך םיא־ז ט־ר נעװארן אוט־ באקװעם צו זיצן או״* דער באקװעטער װײכער קאזעט און רויבערן ט״נע געיםטאקע חנעװריק־אויםגעבוינענע ראנהיא־פ״פ ׳4אנג האט עם אבער נייםט אננעהאאטן. איך האב דערהערט א יםטיאז טורטא. און םיא־ז טיר פר״אעכער נעװארז אויפן הארצן. א נרופע א״בט-פארנרינטע בייטער האבן עפעס יםטיא רערצייאט די אנרערע ביארעך ביהאב פאר״םטאנען. אז טען פארש״דיקט־ טיך דער ״םטיאער טורטא איז איבעדנענאננעז איז װאם־אטאא א ד״ט־ אעבערן יםטועם. אוז איר קאק :־ערהערײ הייאיע ר־בורים■ — םידאבט זיד אינז אז טיר זענעז נייזזט א־ננאנצו נערעבט בייר טי־םז אר״ז איז נאר פרעטדע נאו אונז זאבז א״נם װאאטן טיר אבער יא געװאאט װים!: קאנםטו נ״םט זאגז, צואיב װאם האםט אונז בא״םאפ• — צי־װאם האםטו אונז באיםאפז פאר אט אזעייבע װי טיר זענעז איצטךי קאנריזו נ־יםט זאנ:. צי ראם איז א צופאך א ב״זער א־ער א גײיער וויאן פון ר״ן ז״יזץ כיטיז זי״ רױרה ז״ז, — די ר״ר האבן טיך איועקנעיםטעאט אין א ז״ער־ניי״ט באקװעטער יאגע צוא־ב ויאם האב איד ־־ אאע נעיםטאיטז באיםאפז, צואיב וואם האב איר ז״ באיםאנקעז טיט אאערא״ א״גניםאפטז• באטת. ײאם קעז איד רערוײ ענטפע־־׳.׳ א־ך האב יאננ נע־ יםװיגי, נ־יםט נעײוסט. װאם צו ענײפערז פאוצים האב איך זיך אװפנעבאפבי. װי פיז א רריטא, פאר־וי- בערט ר■ או־םגעאאיםענע פ״פ און א־וים װ• אטגיבםטן אי־־ז — רוייםיקע בויװארן י-־יו פאייז, ױני 11120. אבעך װאס טוט טען נייםט פאר דער ה״איקער קונסט? און פינקט אזוי װי דעטאאט, — דארט אין אאנדאן טיט א״ניקע יאר צוריק,— יםארך איך אן ט״נע אויערן און הער זיך אײן אויך איצט דא אין פאריז, אין דער זעאבער צ״ט דערטאן איך זיך אן ט״ן אאטן נע־ דאנק: אויב עס איז נארטאא פאר א קינסטאער צו באפן א יםטועם טיט זיינע ״םאפוננען, דארפ טען זיך אויך נייםט װונדערן, אז ראם דריידא דר״ט זיך אייער און די נע״םאפענע װערק ײענדן זיך טיט פאריםיידענע קיםױת צום טחבך —■ צי נעדענקסטו, איבער ג־ראכטעך ט״נע אטאאיקע רייךי דאם האט זיך צערערט א יםטאאעך ׳םטאאצער צום-ה־טא- קוקנד־קער קויטעז. — צי געדענקסטו די אטאאיקע צ״טן, װען דו האםט טיר אפנענעבן אזוי פיא אויפטערקזאטקייט. אן טיר האפטו זיך נייםט נערירט. כטעט די נרעסטע טייא פון ד״נע אטאאיקע ביאדער פאר־ טאנן טיין גע׳םטאאט. אטאא האסטו טיך ז״ער איב נעהאט און נע־ יםעצט. איצט אבער האסטו זיך אפנעדוקט פון טיך דו האםט טיר פאריםטעאט טיט אאטע ה״זעך פונקט װי איך ײאאט ק״נטאי' אויב דער װעאט נ־יםט נעװען. דו ײ״םט דאך זייער נוט, — כיהאב דיר ׳םוין אטאא געזאנט. — אז איד בין נ״םט ק״ן הױכ״םטאפאעך דו ײייפט דאך אז ט״ן נאטורעאע פאזיציע איז יםוין אזוינע פון רי הויכנעיםטעאטע. דו װ״םט עפ ז״ער גומ, א־ד ראר־י עס דיר נ״םט איבערחזרן, אז א־ך בין אין דער באזונדערער אאנע פון די, װאם טוזן בטיאא קוקן פון אויבןיאראפ דערפאר אפיםר קאויבט טעז ט־ד ״םטענ־ דיק אויס אאם רעם, װאם דארפ יםטעאן פארים״דענע קאאץ־ק״םװת? הער ז־ך איין. איך האב פאר״םטאנען. אז דא װעט טיר איצט נאדנ־״םט העאפ!. א׳ד פארטאג ראר ״םוין אביסא דערפארוננ אין רער ריבטונג. האב איך זיד אװעקגעזעצט אוי־ א באקװעטער זאפע, פאררויבערט טיין דאנהיא פייפ און ׳םװ״גנדיק צונעהערט זיך צו דעם, װאם דער הויכנעיםטעאטער קויטען האט טיר איצט צו זאנן. — אין נאטען פון רי אאע העאדן, װאם רו האםט באיםאפן אוי? דיינע אייײנטן, פרענ איד דיך צי ט״נםטו ני״םמ, אז דו בא־ האנדאסט אונז נייםט ײי געהעריק. נ״םט אזװ ווי םיפאםט זיך פאר העאדן. פאיװאס יאי״ענקםטו אונז נ־יםט טיט א װירדיקן יםטאאץ, איטפאזאנטן אויסזען? פארװאס פארפוצםטו נייםט די װענט פון ד״- נע אויסנעטאאטע ה״זעך פארײאס זענען די נרװם־יםטעט״םע הינטער-נעםי׳עד אזוי יםטוצ־ק, פאיבאאטיקט. ני״םט נעפיאםטערט? די טענט״םן א״ננעהויקערטע, אז יםום גראציע. ר״נע ארבעטער — װ• איטנעאוטפערטע בערן. װאם װעט עס דיר יםאדן אויםציפיאםטעדן ד״נע געטאאטע באאטעס, אנטוז אייפא יםענער רי טענט״םן? דו פארבסט דאך רויט די איפן פון ד״נע אויםנעטאאטע דאטען, רו יםט־רםט אינטער זייערע אוינז, באדעקסט טיט דאז די באקן. פאר- ײאם קארנםטו ד״נע אנדערע העאדז אייסא פוץ?... איך בין נעזעםן ״םטיא און ׳םײ״ננדיק נערויכערט, םיא־ז ט־ר אין דעם טאטענט נעװען ״םװער צו טיראכטן. די אאע ק״םױת האבן אננעחויבן צו יםװעבן פאר ט״נע אוינן, ײי ביאדעך װי איױונט;, באדעקט טיט פאי״ם״דיענע יםטריכן און פארב־קע פאעקן. דעם פאאפא־ דיקן קויטעז האב איך ׳םוין נ־״םט נעזען, באויז נעהערט זיינע קיאץ־ קיםױת, װעאבע זענען ארורך פאר ט״נע אוינן, װי א אעבעדיק־בא־ װענאעכער קאאיידאםקאפ. ר. ס 7 א זז צ א?7״'/ פ יא ד י ז סשוגעים קינםטלעד און קינםטלעד משוגעים פםיכיאטרייםע ה״א-אנ״םטאאטן און דאקטוירים די איצטיקע אויס־ ״םטעאונג האט העכער סח״ ,נוטערן״. א טייא פון ז״ איז צוגעיםיקט געױארן ד־רך די ד״ט״םע הייא־אנ״םטאאט;. די באזוכעך ײאם טיינען, אז זיי װעאן דארט טרעפן א טא־ אערייםן ערב־רב, א קא״םטאר אדער דעם ״םרעק פון טטורפדיקן ״םאפן, און בבאא, ״״םטארקע איבעראעבונגען״, װעאן טםתטא ז״ן אנטוי׳םט. אויטן ער׳םטן איינדרוק ׳םטעאט טיט זיך די אוים׳םטעאוננ פאר עפעם ״םוי; דאס צײייטע טאא, ווי אין פאריז װערט א״ננעארדנט א ביארער־אויפ״םטעאוננ םון טיםונעים. אפנים, אז די דאזיקע אוים־ ״םטעאונג נייט ״םוין אריין אין גדר פון דעם קינסטאערי״םן ״סעזאן״. רי ביאדער הויבן אפיאו אז זיך פארקויפן נ״םט ערנער װי ביאדער פון א סך ״נארטאאע״ טאאעך די ראזיקע אויס״םטעאוננעז װערן אר־ נאניזירט דורך רי דאקטוירים־פםיכיאטארן צואיב א ײױאטעטיקז צװעק, און עקספאנאמן װערן גענוטען פון די קאאעקצ־ע־ ביי די