Literarishe bleter · 1929-06-21 · 25 (21.6.1929) · p. Seite 476

?'סערוסרישע ב?עטער בזם, 25 (268) ז"ט 476^ ב ח ם ן מ ײ ז י? דאטעװעט, בל־זמן ם׳איז נישט שפעט ♦ (צז דפם 1!--םן צזז^זםפבפצר פזבם })רם'ססן--פז)ר"ן א'ן ם1'לן) באר; װאר׳סע, זאר; ז״ דארט נ״שט ׳םפירן, ארם פיאטעסט קי1;; רי האנדלוננע; פו; דעס ארטיסטן-פארײז אץ זואר׳בעי. ראם א׳ז דער רערװ״ר׳קער רעזויטאט פון אינלער הינעי־ האפעדדיקער א״די געזאגט, פאריטיק... יויט איע נרוםן און באריכטן איז אץ פוירן דא א טעניעכ- ק״ט אץ ארט פאר עטרעכע נוטע יידי׳צע טרופעם, װערבע קאגע; חריםיב אץ װאכ; ׳םפירן אין א״ן ׳םטאט. עס א־ז דא אויך א; ארט פאר עטיעבע בעםערע װאנרערנריקע טרופעם. אבער פיי רי א.ץ ם״ יענע טוץ רעב; אץ ארבעטן ב״ נ א ר ט א ר ע באדינגוננע;. עם טוז גע׳םאפן װער; פעפטע מרופעם, ײיט א פעםטץ רעפערטואד, גוט א״ננערעזיםיםירטע אץ טיט רייטי׳צער אוים׳צטאטוננ. טיר אבעד האבן נע׳םאפן די סאטע אוטנארטאיסטע באדינ- נונגע; פאר דער טעאטער-אדבעט. עם איז זייער נריכנ צו יםפיי; א•; װאריםע, יט־םי, א פיעסע א ו>,י)-וו8 טאי ב״ געפאקטע ה״זער. אץ עם איז גאנ׳ז טעגיעך, אז א; אויפפירוננ זאר קויב צ׳־צ־ע; א; עוים פאד א ,־. פאר״םטערוננע;. די ב״דע זאכן האב; טיר רעם יעצט; םעזא; נעזען בא׳ם״נפעריעך אץ װאדיםע. דאס זעיבע, אץ א; אנדער פדאפארץ. איז אץ ראדז, ײירנע, רעטבערג, קדאקע, ביאריםטאק, יוברין א. א. װ. טען קא; טיט א נוטער טרופע, ביי א נוטער רעז׳םץ ביי נוטע אקטיאר; צו- צ־ע; א; עורם, צעװארעטען איב, װער; פאפױער אץ בי• א ,,כאפ־ ראפ״-פאריםטערונג ברעכט טע; ני״ך רעם קאפ אץ טע; האקט אונטער רי טעגרעכק״ט פאר א צװייטער, בעסערער טרופע צויםפיק אץ דעב זעדבן ארט. טע; נארט, הייםט עם, אפ ני׳צט דעב עורב- נויב, נאר זיך אץ טע; ברעננט ׳צאד; דעב ״די׳ם; טעאטעך טען פאד׳םפירט יםטארק טיט אזא טץ ״יםפירן״ יידי׳ם טעאטעך ראם איז אזא פיצוטע און פאריםטענדרעכע זאך, װאם ארע טעאטער- אונטערנעטעד א,ץ ארטיםטן פאד׳םט״ע; עפ אויםנעצייכנט, אבעך רי׳דעך נייען ז״ .אויך אט דעב פאי׳ם;, ׳םעדרעכן און פארברעכע־ ר־ים; װעג. דער װענ, װאם פירט און האט דעדפ־דט צוב אפנרונט. אונזער פוירייםע פראװינץ, װאם א־ז אזוי נער; צו האב; ביי זיך א יידי׳צע טרופע, האט אננעװויד; איננאנצ; דעם צוטרוי צו די יידייםע טעאטער-טרופעס טיט ד• נאנץ-געהויבענע נעטע;. ר״ענט די װאכנברעטער פץ פדאװינץ, װעט א־ר זע;, װי טינעטט ׳םוין איצט אוי■־ די ארע טעאטער-פאר׳םטערוננע;. טע; :א־אײ רא נאך דערטאנע; דעב קראני,; ״פאט־ריע״- טאטענט אץ דעב ״ד־׳צ; טעאטעך װאפ ״םפירט אזא נרויםע רארע אץ רעב נ״ע׳טיקן-נידעריקן טצב פון דעב יידי׳צן טעאטעך טרופעם קאנען ני׳םט צונו־פנעיםטערט װעוץ װי סיראדױ צו ז״;, עם קאנע;;״םט א״נגעיאד; װערן די אדער יענע ארטיםטייםע קרעפטן אץ דער אדעד יענער טרופע, ײייר... ט׳םפהה-אנגערעננהייט;. נייע; טרו- פעפ אונטעד, װער; טרופעס צעפאק, קאנע; קיץ טרופעס נייםט קאטפרעטירט װע׳־; טיט פאסנדיקע ארטיםטי׳םע כחות טחטת... אט זעעז ט־ך װי עם רעבט אץ עם.יםפירט אויך ב״ זייעד- ׳םװערע באדיננוננע; א פראנער נרופע פון דעב רוסי׳צ; ק־נסטרעריים; טעאטעך אץ עס איז פארא; ב״ זיי א צוזאטעננע׳םפ־רטקייט, עם א־ז דא א; אנסאטבך א רעזיםי און א דרך אץ ׳םפיך און טע; האט דערפאר ערפאאנ. ב״ אונז קענע; צװיי בעכערע ארטיםטן אדעד א־ט־םטינס אץ א־ץ טירופע נייםט יםפיאן. יעדער אױ א נאפארעא; פאי זיך. יעדעד איז א הד־בדרא. איז זיך נענאנגען א ׳םטיץ, נע־ פאד; נאך טיט עטרעכע אקטיאר; קיין רוטעניע און איז דארט נע- זואד; די װ י ר נ ע ד טרזפע. װעטען האט עד אפנענארט? פדיעד פון ־ארץ — זיך אריץ אץ אויך דעב יידייצן טעאטער אין ארגעט״;. דעד עורב נראד האט ז־ך בארד נעכאפט דארט, אץ בארד הופס געװע;, אז עס א־ז ניים־ט־ דאפ... טע; קא; צ־ע; אץ ציע; אט די ב״׳םפיר; א; א יצ־עור און ר־ טענ קוטט-פאר אץ װאריםע ךער ת-טע־ דערעגאטץ-צ.־- זאכ־ענפאר פונב ״ד״םי ארט־סטץ-פאר־ץ אץ פו־ר;. א׳ץ נ־־םט נא־ פ,ץ פויר;, נאר א־־ך פ,ץ א יםטיק ״דייםער א־יראפע, װ״ר רער ״ד־- יםער ארט־בטן-פאר־ץ אץ פוירן האט אזא ארע־ אנדערע ים־״כות אץ ה״ם־עה א,ייך אױ- דעב י־ד״םץ טעאטער־רעב; אץ דוטענ־ע, רעטלאנך פאדיז, אנטװערפי א. א. װ. הגב ראם י־ר״םע טעאטעד ר־־רט בכרי ז־־ע־ יםטא־ק או־ױ רעזים־-טאננך אבער אונזע־ע ארט־פטן-עזזאטענפאר; װער; ב״ אונז צ־-נוט־ א־־םגעדעזים־ס־רט, אץ רו־טי דער פעסטעד דעזים־ נ־־ט זיך אדורך ד־ צוזאטענפאר-אױפפ־רוננ רו־ט א באיםט־טט; ״םאברא;: פ־־עררעכע עפענונג, באנר־םוננע;, פור־אננעױאדענע באד־כטץ, ה־־םע רעבאטץ, א פא־ א־נצ־דענט;, אץ רםוך — װע; ארע זענע; ט־ך או־םנע״םעפט, — פאי־טיקע רעזאך־צ־עם א,ץ... ראם ״ד״םע טעא- טיער-װערטר פ־־ט ז־ך װ״טער ז־ץ קראגעד־ק, צעפארנדיק אץ רעגראד־דט רעב;. די יאגע אבע־ א־ז צו-ערנסט, צו-דדאענדיק, צו־קאטאםטרא- פאך טע; זאר אי־ך אוי־ דעב א־צט־ק; צוזאטענפאר גיץ או־ך דעב א־־סגעט־ראטענעב װעג פ,ץ ד־ פר־ערר־קע צוזאטענפאר; אץ נ״םט א־״גט־אכטץ ז־ך ט־־פער אץ ערנסטע־ אץ רער א־צט־קער יםװע- ׳־ע־ ם־ט־אצ־ע אץ רי בא־־כטן װערן פ־נורירן א ,־ז ארע־ טער ״׳ם־טענד־- קע״ טידופעם, װערכע האב; געיםפ־רט ט־עאטער אץ ה״נט־יק; םעזא;. אבער דאם װעט זי־ן ברויז א פ־קצ־ע פא־ ז־ך אר־ץ. עם א־ז א יםפ־ר פא•־; ט־י־וור אזא טץ טעאטער-יצפירןן א־־םער אפיםי א־ץ װ־רנעד ט׳־ופע א•; װאר״םע, װאם האט ב״ ד־ אוטטענט־־םרעבע באה־נגוננע; נעאדבעט־ טעד-װ״ניקער נאדטאך נעזעס; ,אץ נעהאקטע ײזנד;!) אויר- א־ץ א־ט אץ דאך באװ־ז; אװפצופ־ד; ט־ט איינע און די זערבע אדט־פט־יםע כהות א־ץ פ־עםע אץ א צװ־־טע אץ א דר־טע, — האב; די ארע איבעריקע י־ד־יצע ט־רופעם אץ טרופקערעך נערעבט אץ א ׳צטענד־ק; ״ו־פעו-ויחנו״, וװ געטאנט, דארט נ״םט נענעכט־קט, ה״נט דא אץ טארגן דארט האט א ט־רופע ז־ך ה־ינט נאר״ם געטאכט־ אץ א; אפערעטע, אץ טאדנ; ט־טאטאר אננעיםראג; אץ ד־ הױכקי־ט; אז־ם פון א ר״װ־קם ״ג־רב״. ,האט־ א ט־רופע צוגע״םפ־רט־ א צ״ט־ ״ר״זערע פץ יאפא;״ א־ן גר־־ך ז־ך פא׳־טאסטץ א,־־,■־ א גדאנאװםק־-פאר־םטערונג. אונ- זע־ע בעםע׳־ע אקטיאר; זענע; אװעק פון פוירן (טארעװכק־, םאט- בע־ג, פאטאצקאן, ז־ך א׳־וטגעװארנערט־ אץ הדי-הויםך-יםטעטרעך פץ דע־ פ־אװ־נץ וז־גט׳־נט טורקאװ, א־דא קאטינםקא, ־אנאם טור־ רא־ו א א. , םתב נעװע; אויםער; טעאטעד ןנראםבא׳־ט, הנה בדאז, קיא־א םעגאראװיט־־ם) אדע׳־ ז־ך;עראזט אוי־ הפקר קיץ רוטענ־ע, רעטראנד א,ץ אזוי ,־וי־טעך עס האב; רעב רעצט; ־א׳־ נעפ־־װט קוטע; צו אונז געםט פ.ץ אטע׳־־קע. עס זענע; געװע; דע״װ־יר ר־ עריםט־ע ״םװארב;. טע; האט נעקענט־ ײא׳־ט; יםפעטעד א״ז נאך אץ נאך היםובע א׳־ט־יס־ טי״םע געםט, װאם װארטץ אפים־ א״ננעבי־אכט• טער אדרנוננ א.ץ אפניעפ־״םט אונזע־ טיעאטיע׳־-סב־בה, זענע; אבער געיםאפ; געװאר; אזערבע באד־ננונגע; אץ באצ־וננע;, װאס האב; א׳־טטענרעך נע־ טאבט, ם זאר ז־ץ א נייעד צויםטיראב פוז אטער־קאנער אדט־־םטץ. א־ך װיר דא נ־־םט־ אדו־פר־ינ; ־־ גאנצע ־םורד או־פן ארט־־סט;- פארי־;, אבע־ א־נגאנצ; דיץ א־ז ער נ״םט• פון ז־נ־ רנבי די ״פ׳־עטד״-געקוטענע ארט־־םטץ. אט־ ־אב; ט־ד אץ ״פא־װעדטם״ אזא ט־ז קאטענאר״ם ב־־װר פץ ־עב פא׳־װארטער פ׳ץ אקט־אח־פא׳־־ץ אץ נױ-יאדקי: ״ױ־ט ד־ כא־אנדרונגע;, װערכע דע׳־ ארט־םט־ן-פאר״■ אץ פו־ח האט־ צ־נעט־־רט א־נזערע ״םו־״םפ־רער יעצטן ־אך קאנע; ט־ר נ״םט־ נעטע; א רירעהט; אנט־־י אץ תערפ; צונר־־טן אזעריע ר״- זעב היץ ־וא׳־״םע. פארקעדט, ט־ר זענען נעצװוננע; צו ברויכו א־נ- זע־ א־־נפױם א־ײ אונזעי־ע ״םו־״םפ־רעך אז או־ב ז״ װיעק דו־ב-