Literarishe bleter · 1929-06-14 · 24 (14.6.1929) · p. Seite 474

ל'םטר$ר'שע בלסםער גזם. 24 (267) זײם 474 ' א ר כ טזנ^טזנר און קונסט ןןןן אין דעמראיצ איז אין עדכער פון 42 י. נע־דטארבן דער יאקאנמער ײדי׳צער?װיזופילער און מוזירןער װאל;*?װמשקי. געיוירן *ין גראד- נע, האמ ער אין דער ױגנט אנגעהויבן זיין קאריערע אלס?ויל2יעי, זינגער און קאכז=א־ זיטאר. ער איז אדיך דעי פארפאסער פדן ״ליאוו* קע מאדאדיעץ״. מיצ 5 יאי צוריק איז ער געקומען קײן אמעריקע, דעס דעצצן סעזאן גע״ספילט אין דעטרזייס. פאר זיין סויט האב דער פאריסטארבענער געבעמן, מיזאד אים בא־ האדטן אין;ױ־יארק ארופ זייז דאנגייאריקן פי־יינט, דעס כעאטעי־־מוזיקער 9רץ סאנדדער. ןןןן די װילנער טר׳־פע *כפיין מיט א •צטײגנ־ דיקן עי־פאדג אין קראקע. דאס הויבט־ערפאדג האבן ״קידו־ד־ה׳צס״ און ״בײנאבט אויפן אדצן מארק״. פאר דער צײט האט די טרופע געמאבט אײניקע. יאזובן אין די דערבײאיקע *סטעט.— איצט ווערט דויך דער טי׳ופע אויפגעפירט יעוו־ יעינאװכ ״דער עיקר״ ן,ןן כיאיז צוריקגעקומען קײן װאריטע נאך אירע ערפאדגריײבע גאסטי־אדן אין דאדז די יאוװסטע ײדי־דע •דוייטפילערין לידיא 6א־ טאצקא ןןןן די ײדי*=ע ארטיסטי-טע װעלט גרײט זיך *סטארק צוס 11־טן יערדעכי דדד״גאטז־צוזאמענ־ פאר פונס איטיסטן־פאריי• אין פוידן, וואס קומט״פאי דעם 25־טן ױני ה. י ןןןן די קונםט־אויס־סטעדונג פונפ מאיעי פ פרידמאן, וואם האט געזאדמ געעפנט ווערן איצט, איז אפגעדײגט געװארן אויף האיבפט. ןןא אין א גע׳טפיעך מיט א פרעסע־בארטטייער האט דער דירעקטאר פון דעס אוקראינימן ײד. מלובה־טעאטער, י. גוז׳טינאװכקי, א־בערגעגעבן װעגן דעם רעפערטואר פונם טעאטער אויפן קו־ מענדיקן פעזאן: פרץ היריטבײנס א גײע פיעסע ״אויפן לעצטן יאריד״ (פון לעבן און קאכף פון די ײדייטע איבעױואנדערעי אין יאטנפאי־ יאכד), א קאמעדיע פון ל. רדזניק, ב. אי׳צאנ־ סקיס ״בלוט״ א. א. לעצטנס האט דעי טעאמעי אויפגעפירט א. קליטניראװם '״היר*כ לעקערט״ ןרעזיטי נאױויד, מוזיק — מ. מילנער). ןןןן סיאיז גע־טלאסן געװןןרן רי קונסט־אויפ־ *טטעלונג פון מ׳טה אפעלבוים אין לאדז. די אויס־ *טטעלוגג האט געהאט גרויס ערפאלג. ןןןן דער מאםקװער ײדי־טעי מלובה־טעאטע־ האט גאסטראלירמ לעצמנס אין פאיטאװע און איצט — אין ראסטאװ א. ד. ןןןן די העברעײטע ״הבימה״ אין איץ־י׳טראד האט איצט אויפגעפירט קאלדעראנס ״בתר דוד״ (די קרוין פון דוד). רעז׳טי — א. דיקי. — די אויפפירונג איז גוט אויפגענומען געװא-ן — די טיופע איז ארויסגעפארן אויף גאסט־ *טפילן אין היפה. ןןןן נאך ״מאטקע גנב״ איז א. סאמבעיג ארוים־ געטראטן אין בועגאס־אײרעס אין מאליעיס ״דער קארגער״. די סירטיקע ײדי־טע פיעםע לויבט *טטאדק סאמבעדגן איז דער ראלע.; י ל נ ח ם ן ם רעד ןןןן אונטער דער רעדאקציע פון מארקוס גרע־ העפ (״ט. מארקוס) איז ארויס אין נױ־יארק אן ענגלייטע ״אנטאלאגיע פון רעװאלוציאנערער פאעזיע״. אין דײר זײער־יטײן ארויסגעגעבע־ נעד אנטאלאגיע גײען ארײן ענגלי־טע יידער פון אלטע און נײע פאעטן און אויך אייערזע־ צוננען פון פאריטײדענע *טפראבן. פון ײדייט זענען איבעיזעצט געװארן ױפף באוױטאװערס ״רעװאלוציאן״, א ליד פון דוד עדעליטטאצ, ״די פאן״ פון *ט. פרוג, תפיסה־לידער פון ה. לײװיק, ,הויליעט, הוליעט בײזע ווינטן״ פון אביהם רײזעץ, מאי־יס יאזענפעלדס ״איז ׳טאע״, יהוא־טס ״נביא״ און נהופ ױדס א נײ ליד ״ארבעטער״. דער רעדאקטאר פון דײר אנטאלאגיע, ־ט. מארקוס, האט אמאל אין קאנאדע ארויסגעגעבן אן אנאר־ םיסטײטע ײדי־טע צײטונג מיטן נאמעז ״דעי־ אײנציקער״. ןןןן די םאציאל־עקאנאמי״טע קאמיסיע פון ײדםעקטאר בײ דעי־ װײםי־וסײטעי װיסנ־ •טאפט־אקאדעמיע האט צוגעגיײט א זאמלבוך מאטעריאין אונטעי־ן נאמען ״ײדן אין ווײס־ רוסלאנד״. אין זאמלב-וך װעין פובליקײט גע־ ־טײבות צו דעמאגראפיע (גע־טלעםט, עלטער, עברידיקײט), עקאנאמיק (זעלבסטעטיקע און נעלער צוזאמענ־טטעל), קולטור אוז נילדונג. דער מאמעריאי איז פאנאנדע־־געטײלט לויט יאזונ־ דערע קרײזן און י־טוביס. ןןןן די ײדי־טע קולטור־געזעל־טאפט אין נױ־ יארק לײגט זײעי פיל געװיבט אויף דער אי־ יעט צװי־טן דער ױגנט. עס װערן איצטעי אויסגעארבעט פלעגעי, װי אזוי צוצוציען דעם בעסעי־ן טײל פון דער אמעריקאנער ײדי־טער *טטודידנדיקער ױגנט צו דעד געזעל־טאפט און אירע ארבעטן. א מאסע אנפראגעס און אפליקא־ ציעס װעגן דעי א. ק. ג. קומען אן לעצטנם פיז א סך ױנגעלײט, סטודענטן און סטודענטקעם אין די אמעייקאיער קאלעדזיטעם און אוניװער־ סיטעטן, װעלבע זענען מסביש מיט די צילן און פרינציפן פון דער קולטור־געזעליטאפט. רער צױײג ״•טטודירנדיקע ױגנט״ פירמ אן די אי־ יעט צװײטן דער היגער סטודענטנ״טאפט און א דאנק דעס, האט דער ד^זיקער צװײג לעצטנס צוגעקיאגן ג*י א גרויפע צאל נײע מיטגלידעי ןןןן דעי צװײטער;ומער בױלעטין פון דער יידײטער קולטור־געזעליטאפט איז די טעג דער־ ־טינען. דער דאזיקער גומער איז הויפטזעבלעך געװידמעט די באריבטן פון דעל אלגעמײגעי איגאניזיר־איבעט און פון די *טטעט, װו די צװײגן פונקציאנירן *טוין. א תוץ דעס זענען אינם בױלעטין געדױקט ארטיקלען װעגן די פאר*טײדעבע פי־אגן און פראביעמע• װעלבע קומט אויס דעם קאמיטעט צו באנעגענען אין גאנג פון דער איבעט. ןןןן מ. גאיקיס ״נאטיצן פון מײן טאג־בוך ןזברונות)" װעין איבעיגעזעצט אין ײדײט דדדך מ. ח. ליבטעג״טטײן. ןןןן סיאיז איצצ דעייטינען דער 0י.א.11־*טפמער נומעי פון דעפ ריגעי ״פיימארגן״. ןןןן דוד בעיגעלפאן איז צוריקנעקדמען פון זײן רײזע אייער אסעריקע קײן בערלין. ןןןן קײן וואריטע איז געקומען פון אמעריקע דעי באקאגטעי ײדײטער ז־טוינאריבט דור דרוק. דער גאסט האט יעת זײן לעבן אין װא־יטע אנ־ טײל־גענומען אין דער וואר״טעװער ײדייטעי פיעםע און אויך פארעפנטלעבט א בוך ״צד דער גע־טיבטע פדן דער ײדי*טעי פרעםע״. :אך דער מלחמה איז ד. דרוק אװעקגעפאין קײן אמעיי־ קע, װו עי באטײליקט זיך אין ״מארגן־זיטור־ :אי״. דאיט האט ד. דױק אױיםגעגעבן דװײ ניעםעיע מאנאגיאפיעם: ״בכימין דיזראעלי ' אין ״עדמונד יאט׳טילד״. וש די פיײנט פונס יידײטן װיסנ־טאפטלעבן אינםטיטוט אין װאייטע האבן אײנגעאידנט אין װאי־טע א םעמינאר פאי ײדײט אונטער דער אנפיױנג פון גה פיילוצקי. דעי םעמינאי *טטיעבט אויםצובילדן זעלבםטיטטענדיקע פאריטער פון ײדייטעי פילאלאגיע. די לעקציעם קומען פאי אויף ז־טאביע 7. וי. 4. ןןןן די ײדײטע *טול אין װילנע פײערט איצט דעס 10־יאױקן ױבל פון דעס צענטיאלן ביי־ דונגס־קאםיטעט. עם װעיט געגיײט לבבוד דעם בעל־הױבל א פיעםטיקעי טורן־יוס־טוב. איע ײדי־ט־וועיטלעבע •טולן :עמען אין דעס אן אנ־ טײל. די ײדײטע ־טיל קומט אזים צו לעבן בײ די •טווע״םטע באדיננונגען, און אויב זי עקזים טירמ אין װילנע דאך און איז פאי די לעצטע יארן אויפגעװאקםן אין א גױיםן בה, איז עם א דאנק דער איבעיגעגעבענער ארבעט ב־ון .*עש צ. ב. ק. און ז י י ן פא־״בטענדענײט צוצוציען אויך זײטיקע, ני־טט ־טטיענג־פארטײאי־טע בחות. אייס די איע יידײטע ־טטעט אין פוילן אזא מין ־טולױועזן ןיײ בעסעיע יאדינגונגען), װי איז ווילנע. ןןןן דעי באקאנטער יידי־ט־העברעי״טעי?יינש־ *טטעלעי גי״טס באדער, וואס װוינט זינט 17 יאר אין אמעײקע, גיײט איצט צום דרוק אין העברעי־ט א יעקסיקאן פון די אלע ײדייטע און אדעי געארבעט אין גאליציע, זינט מ־טה מענ־ דעלסאן ייז איצט. דער לעקסיקאן וועט הייסן: /מדינה והבסיה״. ןןןן שארלאג ־טיוש־עליבס (בוקארע״טט) גיט איצט אױים א באנד לידעי און באראדן םון יצהק מאכגער דאס בוך װעט האלטן א />1)1 ז. און װעט דעד׳טײנען אין א 2 חד־טיס אױם — קאיע״טט. — א טײי פון די לידעי אין פאעמען זענען געדױקט געװען אין די ״ליטעראײ־טע ןןןן אינגיםן דער־טײנט א נײ העביעײט בוך פין *ט. י ציט־אן ״בין ם־פײס״. ןןס דעס 24־יו2 ה. ח. קומט־פאר אין װין דעי אינטערנאציאנאלעי קאנגרעס פון די פען־קלובן. די װינעי ײדײטע ליטעראטן גיײטן צו א פײערלעםן אויפנאס פון די ײדײטע אנטײל־ נעםער אינס קאנגיעם. אויך די ײדײטע קהלה אין װין ארדנט איין אן אדיפנאס לבבוד די ײדײטע ־טײפט־טטערע־, װאש װעלז קומען צוט באנגרעם