Literarishe bleter · 1929-06-07 · 23 (7.6.1929) · p. Seite 444

?•ל-עד^ד״ע/, ב?בכסר גוס. 23 (266)!ײב 444 7 ער בארנט אים אויו־ א משכון; טיט שכא ציס ער גוצן פון פארטענן, ער פאדקויפט טיט א קאײנעם רױח, ער גיט װײניק אוים אויף עםן, טען זאגט, אז זײ זענען גואים, ערנערע װי בײ ־י נעצנדינער זײ אונז שומר ומציא פאר זײן דאם קען זײן און דאם קען נישט זײן פון נ. פדילוצקי יאציע״? איז *י ־אן דאט א״נצ״טיק ני׳גט ז״ן ״פאלקלאדישסי•!״? און באיוואט קאנעז די ב״דע צוזאמען :״דט האבן ״כאראקצער״' און מיט וואס טט״ט נידעריקער איר צ״בענונג ני 50 פון איר ״װאסער־ טי־עגער״? און 5׳ איז דיןס נ״בט א״נס פוז אירע בעסטע זאבן? איצט עטלעבע װערטער ,,פרא דאמא סוא״. װיפיל זאבן מ״נע האט איר דאס געזען, אז איר דריקט זיך אויס ״אין ז״ן מאניער״? איך וו״ם נ״טט, צי איר וועט ז״ אויסרעבענען אװף די פינגער פון א״ן האנט1 און אייד יעדעס פו; ז״ באזונדער איז גאנץ אנדערסו אויפגעפאסט און אויסגעפידט, איז אויד יעדעס פון ז״ איז א גאנץ-באזונדערער עקס־ בערימענט. נעמט איר גאר און צעיטניידט מיך אויף צוו״ ט״לן. א״נעם ־ופט איר אן ״אין זייז מאניער״, און דעם גווייטז ״געפעלטער עקם־ פע־ימענט״. פארוואס? ײייל איד ״האב זיי נייטט אדורבגעליםן און דורבגעווייטיקט. און ז״ זענעז געמאלז מיט יטרייענדיקן גרין און קווי־ ה־טענדיקן געל״ איד מ״ן, אז גרין און געל קאן וועין יעדעס בילד, װעז מיקוקט אויט דעם מיט אזעלבע אויגן. נאנץ אנדע־־־ט איז עפ אבער איז דער ווירקלעבק״ט: קיין געי־ם געפינט מעז דאיט אינגאנצז נ״טט, און דאס נרינע איז געדעמפט. סרילוזוקי ווייזט ארויפ גרויסע ערודיציע איז דעד גריב״טעי סריל*־ ביייםפיל, אז ״איז דץר גריסיתז-י עד זאנט. צדם אנטײזױקונסט טאמײי ומעז איז ציים פיז ידידה״. אוז כיאמיע אויפגעק טיי איז פארי יאנידמ האם אין גריננ^אנד אננדהרי־ז ךר פא^׳בראמיע פא—**-ד? װ־ *ייט י— י סםץציץלע וריריהרד םהיו<־ץ .י י נאי כמעט קײן צר װער•. איז 2 ז<י 11 % יםאפזנג איז געװעז דעמאלם גאנצע גייס״־ע די עגי־םער... װלן. אין די אײנפ^דכ פדן דא= יעלםע אײד ביים אױמרעדן די ביידע מעטאל־פלאםטיקער: וועד עס האט א באגי-יז וועגז פלאםט״טער קונפט, ווייםט, אז רייד אז אינאמענט קאן ביטום־אופן נ״טט געלייזט וועדן דאם פיאבלעס פון פעדס־ ־עקטיוו. און די ההפעלוד״ איו וועלבע נ. פרײיוצק׳ פאלט אײיז איבער דעי פיעציזיעזער אינאמענטיק! אויב ביי מאיק יטװאיטן און זיינץ :אבפילגער פילט זיך די יטװעײקייט פוז באהעריטז דעם מאטעײאי1. א״ דאם נ״טט קיין יאיה, אז י״ קאנעז ־אם נ״טט גובר זיין, :אי פאי־ דעיט, — זיי ווילן :יץוט און טאין :״טט דאם דערגרייבן, ווייל איז ■1עטטז באי1׳ ייאלםז זיי געװאיז גוטע באי׳מעלאבדס פון נאי^אוטעיי-. אדעי פאי׳סיפיקאטא״ן־מאבערם פון אנטיקךװי דעי בזולאל און ז״נס גי־ייסז און איצט — די טענות פון נ. פײלויקיז *ו דעי פאיװאי״טװג פװ דעי קונסט־געזעליטאפט. אויב ער ווייםט נייטט. פארוואס גדוויס- קייסטלעי ווילן נ״טט אויפיטטעלן, איז עפ גיבער זייז יטולד! ער דאיט זיך מיט זיי מער אינטערעפירן. פ־ילוצקיס וועדטער מאבז דעם א״נדרוק פון יענעס מחותז. ווא־ הייסט גאנץ בײיטלעך דעילאננעז ביאנפז צום טייט, נ״טט־האבנדיק אים פייעי צונעגיייט. אויב איר מאבט אונז יטייז פאי סאײוער, טא ורייה־ ויטע עפעס אן צו ד״רלאנגען. דא זיזוז ילויז אזעלבע מענטיטז, וואם נע־ מעז פא־ זיד גארנ״טט. פאדקערט, יעדן פון זיי קאםט עס נאד! וועז מיהאט געתאלטן ביים דינגען דעם נייעם לאקאל, האט נ״טט :אר יעדער פאי- וואלטונגס־מיטגליד געגעבז עו א שיינעי מטבע, נאר אפילו א גרויםער טייל פוז די קינםטלעי האט געגעבז זװ װיפיל איינ-ר האט נאי ייקענת אװ ווו זענם איר, הי פײלוזוקי. דעימאלם געוועז? אדררא. זדם אז י—ז זאל געבי סםיפענדיעס פאי פעיקע יונגע ייד״טע קינקהלדר. און טאקד איר אי1׳״ ז״- —■״-• די עי—— אי• דער זאד ״י״בא, װ״זם א ב״־ ייפיל איז װענדה זיי װעגן דעם צו דעד קונסט־געזעל״טאםט. ׳. מ. עליסװים? פאײואלטונגם־מיטגליד פון דער ״די קונסם־נעז. א חױן שבת דעטאקט וארבעטן זײ ני׳עט, און ט־אכטן, װאפ זיי װעלן דארגן פארדינען, קוימ װאכ ער קעבט, ןדער ייד). אבעי־ וואכ פאר >ז טלבושיט! גײ צו איכ אדײן, ער גריזיעט ןיך א רעטעכל, אן אונערקעלע, א טײערל: טיט דעכ איז נוט א ײדעלע, אבער די טיאוסקײכ זאטרט נעלדעיע, טיט דעכ באפרידיקט (ער> רעם ״•ררח, ודעגן די טענות דיהא״ ד*ך עד זיך כ־ייצ די ־*אלז; אויב די -־י־בע־ ־זאנן זיך געגדכלעז עד ״מאי־ן״־־־װייגיקבטגפ צד?ײי:; דועגן מא-ע<-יי אן דעי• גע־לעי־יקעי זאך־פא—דטענדעני־ד, בלוז איך אדי־ע א װייל אדיבהעי־ן צד דאי־ן א*ן נעדען זיך עדפ •די-ייבן. איך דויל איינדאר פאי־ אלעדאד דעי־גןדערן. אל דיכ דעי ניידט־ זאב־ענעי האנדיינג אוי? דעס געביד, ב־־ענגען זיי בדויז ידאדן. ני״דד, הרילה, דאבעײיעי, פדן דעם קאן קײן ײיד ני״בד זײן, ־־ נאי דװקא א דא-איי׳דן *דאדי, פאיאן בײ אדכז א :־ פעיקע ידנגעלײט, װאב װאלצ; לײבדע־־ דײכ געװאלצ דיעין גדריכע קיגכטלעי־. אדדרפקוקנדיק אינטעױעפאכטע אילוכטיאציעכ, אדן ני־כד װיבנדיק צדדא- זײעי־ באדײטדנג. נעמען זײ אדן דאבן זײ נא- דע-נאך קומען •ד-ײבער אדן •כ-ײבן לויבגעזאנגען אצ ״י נײע ״גאדניס״. אדן אזדי־אי׳וכ װעי־ן באג-אבן בעיקע ײדיידע כאיענמן, װאב װען זײ װאימן בײ א געהע-יקער דע-צױנג זיך געגומען ע-ננכ לעינען. װא-מ זינע- אין דעי צדקדנפב פדן זיי עפעכ געװאר• אין דע- ע-*דמער -ײ װיל איך דא ענדפעי־ן דעם הי נה פדילוצדי ארי־- זײן קײמיק אינעי־ דעד ײדייטעי פײלינגנ־אדיכטכעלרנג (,.כ־א־ דענצ״, נ־ 111, ״11, 14*15 מאי ה. י.־׳, װײל פרן אזא ־נ-ײבער, װי ד, פ—לוצקי, פא־־אנגנ זיך אביסע-ע דער פא-אנםװא-מלע-נקײמ, װי פון אנדעי־ע׳ ארן דע-יבעי איז •נכאיק פאי־דריכלעך, װען ער װאגמ צר יעדן איבע- זאנן, װעגן װעלנע עי האמ קײן אנרנג ני־נד. הי נ. פײ־ -רצקי האכ כענרה צר דע- ז-דדײ. גיויבמ עי דען, אז די מעננדפן, רואנ זענען געזענן אין דע- ז־ררי, האבן װינציקער רע:= פייז אײד׳ אידיכצדזאגן זײע- מײנדנג איבע- בילדעי? אדיב אדיף דער אויכ־דטע־ ידנג געפינען זיך בילדע- פדן פא-נײדענע דיכמדנגען, (און אין אלגע־ מײן, װי איי ראכב, מאנב זי א גדמן אײנדרוק), איז דאכ דער בעכ־ בע- נימן, אז די :•נריי -עננמ זיך ני׳צט מימ קײן *נום פאלימיק און זײביקע נװניה, אין די בילדע- װאפ װערן אפגעװ*רפן, ״טמײען בלי כפק איי־ א נידעריקער מדרגה. עכ זעגען אריך פאראן דארב אזעלבע בילדע-, װאנ װא־בן אפ״נ- ני״דנ באדאיפב אנגענומען װעין. נא- דאנ א־ז •נרין ניהדב אפהענגיק פדן דער ז״דררי, װײל די אדימארן פרז די דאזיקע בי-דע- זענען דענמ־דן, ודאכ האבן *דדין זײעי אײגענעם נאבזען און זענען פא-א:טװא־ט-עך פא- זיך ארײן. אדן איבעייקנכ, אדיןג אט די גיט א•- דאך א-ײן אײער הככמה!;ר איז נא; װי דא; *אך אדן ס״ יא ׳פט־פירעי פדן ״א :אדא-פ:;י אדער כא: יעצט, װי איך זע, איז ער געװא-ן דער גײכטיקעי אפיטױפכ איכע- א ױבגן מא־ע- א פעיקע- כהדי, דדעלכן סידאיז קדדב־בד יאטן צד -ע-נען. די פאנטאזיעכ זײנע װעלן ני״דט פא-פאלן װערן, מידאר? זײ קאנעז אדיכפיין. א צװײטן ױנגן מאדעי עצהט נ. פרילדצקי, ער זאל זיך האימן אין ־ײ פאיאיאײקן *דטײגעי דעי זעליער אבע־ האט אין ד״דך פון -עצנן •א- דװקא פאיט״דײטן געמאבט, אין זײנע יאנד״דאפטן פי-ט זיך דעקאיאטאײ״דע רע*ײיט: אין אין דע- ריכטדנג דא-־ עי זיך .ױײטע- זינט•"--••:' י*ע*: ל־*י צענטנע-דװעיכ םא-ז יאגט נ. פײלדצ־ קי ״װיט-אז־ד־ג־עכיד דאנ זזדבע אריך בנרגע ־עגינע מונדלאק־ װר א*ז אײ צײנענינג ״טענני־ד איבע-געלאדנט״? איך מײן, אז זי איז גיכע- :י״דט ״דעי-אדנט,,. אין װאכ. ה, פײלוצקי, איז אזעיבעש ״אילוסט־