Literarishe bleter · 1929-05-31 · 22 (31.5.1929) · p. Seite 434

7'כבר))ר'שב ב?בבסר נזכ 2% (265) /״ע 434 א ל. א טע$טער קתסט ןןןן דער טעאצעי ״עלאנצע״ (ביעדא:סר,ע) דער־ דאזט ניידט יידי׳צע פארידבעררנגעז ייי זיך. םאיז א פידרטער באיקאט אויף ײדי־ד. די ײדיידע געזע״״דאפט אין ורארידע טאר עש :י*דט פאר־דװײגן. ןןןן דערווײל ׳גצײב דאם ײדי־דע װאר׳דע אן א ײדי־טן דראמאטי־ד ־ קינסטלערי׳דן טעאטער! גאםטיצפידן דא, גאםטראדן דארטן, איער װאר־טע איז איצט אן א ײדייטן טעאטעד. דער ײדיידער װאריטעװער עולם האט, דיידער, יאװיזן, אז ער האדט אריט אויך אן א גוטן ײדי־טן טעאטער. דערייער װעט מען אים נייטט אנטון קײן גרויס צו־דהבעיס, אויי מיװעט א פאר הדיטים נייטט *טפידן... גוטע טעאטער־טרופעכ, גיט צו־װיכן װעגן זיך! ןןןן דער 11־טער יערלעבער דעלעגאטן־צוזא־ מענפאר פונם ארטיסטן־פארײן אין פוילן װעם פאיקוסעז דעם 25* און ()2־טן יוני אין װאר׳טע. דער פראיעקט פון סדר־הױפ איז פאנאנדערגע־ *טיקט געװארן צו אלע מרויעס. ןןןן צופ עקזאמען, וואפ איז אײנגעארדנפ געיזאיז דורך דעפ ײדייטן ארטיפטן־פארײז אין פוילן, האין זיך צוגע־טטעלט 113 פערזאן. 18 מע־ נער און 15 פי־ויען. דעם עקזאמען האין אויפ־ געהאדטן װי קאנדידאטן — 2* פערזאן, װי אפ־ פיראגצז — 14 פערזאן. פון דער גרופע יאדאיפן 4 ־ערזאן אויסהאלטן א צוגאב־עקזאמען פון יידייט. ןןןן די צענטראל־פארװאלכונג פונם אלאוק־ ראיני׳טן ״געזקולט״ טרעט צו צו ארגאניזירן א באװעגלענן יידי״טן טעאטער, וואפ האט דעפ צװעק צו שאפן א טעאטער פון:.: גראלעםארי״טעד ײדײטער עפטראדע. די קונפט־פעקציע האט ־הוין אנגעמערקט דעפ ארטיסטן־נא־טטאנד און אויך צוגעטראטן צו *טאפן דעפ רעפערטואר פאר די עד״טטע 3 פראגיאמעפ. דער טעאטער וועט יאדי־ נען די ארבעטער־קלוין. דער רעז־טיסער —• פארגער—איז באקאנט אין מאסקווע. די עריטפע 2* פי־אגי־אמען בא״טטייען פון וו>?דעװילן, פקעט״טן און מאסן־טענץ. ןןןן די גאפט״טפילן פון לידיא פאטאצקא אין דאדז גײען אדורך מיט גרויפ ערפאלג. די קינ־ פכדערין האכ געוװנען די פימפאטיע פון דעם דארטיקן בעסערן טעאטער־עולם. פיקומען אין טעאטער אזעלנע, װאפ מיזעט זײ זעלטן אין ײד. טעאטער ןןןן אין דער ארגענטינער ײדי״טער פרעפע גע־ פינען מיר ארטיקלען און נאמיצן צום קומען פון א. סאמיערג. דער ער״טטער אויפטריט — ״מאט־ קע גנב״. דערגאך װעט ער אויפטרעטן אין ״קארגן״, ״קידו״ט־ה״טם״ און ״•טיידאק*,. ןןןן אין ניו־יארק איז אויפגעפירם געװארן דורך קינדער אונטער דער רעז״טי פון מ. עלקין א קינדעי־מע״טהלע פון נ. ״טקליאר ״בום און דריידל״, מוזיק — א. על״טטײן, טענץ — לילי ״טאפירא, דעקאראציעפ — אדעקפ. ט״טערטאװ. די יידי״טע פרעכע אין ניו־יארק י פט זיך אן זײער גוט וועגן דער פאר״טטעלונג. ן ס דעד. נ ת ם ןןןן די באקאנטע קאמעדיע פון בערנאיד ״טאו ״העדדן,', װאפ גײט לעצטנפ מימ ערפאלג אויף די אייראפעי״טע בינעפ, איז אבערנעזעצט אין ײדי״ט דורך מרדני £ארלעי*ער. ןןןן ד״ר י. ב. ציפור איז אײנגעלאדן אין א ריי ״טטעט אין גאליציע צו האלטן רעפעראטן און פארצודײענען זײן דראמאטי״טע פאעמע ״אויפ״טטאנד,,. ןןןן דער באוװפמער יאמאן פון פוילי״טן ייז״, וואפ איז א״צט ״טטארק פאפולער אין איי־ ־אפע און איז איבערגעזעצט אין אײניקע *טפי־אנן, װערט אייערגעזעצט אין יידי״ט דורך ״ט. ל. ״טניידערמאן. דאפ בוך דער״טײנפ אין פא־־ דאג ״נײע קולטור״, װאפ האט באקומען דאפ אויפ״טליפלענע רענט אוי־ דעפ יוך. אין אײ־ :עפ פון די :אענטפטע נומערן ״דיטערארי״טע בדעטער״ װעי־־ן מיר בי־ע:געז א קאפיטד פון אט דעפ אינטערעבאנטן ראמאן ןןןן די װידנער ײדי״טע פרעפע ווידמעט זײער וואיעמע ארטיקלען דן קאפיאנאװיט״ט, צו זײן אפפארן קײן אמעריקע. ןןןן ז. װײנפער האט פארעפנטלענט אין ״אויפקופ״ א דראמע אין 4 אקטן ״דאפ פאר־ ני״טופט דאנד״. אין דער פיעסע פיגוריי־ן פא־ עטן, מאלער, זינגער. מוזיקער. א פיעפע פון קינסמלער־לעבן. ןןןן אין פאריאג ב. קדעצקין װערט געזעצט א בוך פון ־י־אפ. מ. באדאבאן — ײדן אין פוילן (היפטאיי״טע עטױדן). אין בוך װעלן קומען א ריי מאנאגראפיעפ, פטודיעס צו דער גע־טיכטע פון ײדן אין פוילן און צו דער כא־ דאקטעײפטיק פון א רײ פעדזענלענקײטן אין דער ײדי״טער גע״טינטע אין פוילן. דאפ בוך וועט האדטן בײ סס4 זײטן, מיט נילדער. פידער״טײנכ די טעג א נײ ביך פון לעא קעניג — ״•טריייער און װערק״. עפ איז דאפ עי־״טטע בוך פון דעם באקאנטן יידי״טן עפײאיסט און קריטיקער. אין יוך קומען א 20* ארטיקדען איבער די עלטערע און ױנגערע ײדייגע ״טריי־ יער. פיקומען אויך אײניקע אפהאנדלונגען װעגן ני״טט־״ידי״טע ־טרײבער. ןןןן ״װעדבע ביבער לײען איך און װעדפע בי־ פער קויף איך״, — אוי־ אט דער אנקעטע, וואס די ״ליט. בלעטער״ האבן פאנאנדערגע״טיקט, יא־ קומען זיך זײער אינטערעפאנטע עגטפערן פון די לעזער. כיװערט קלאר דער נאראקטער פון דעפ ײדי״טן ביך־לײענער, זײנע באגערן און מעג־ דענקײטן. ס־זענען ״טוין אנגעקומען איבער 100 ענטפערן פון פוילן. פראנקרייך, רומעניע. ״טוין פון די פאראנענע ענטפערן איז צו זען״ אז דער יידי״ט־לײענער איז אין זײן גרעסטן רוב ני״טט אימ״טטאנד צו קויפן ײדי״טע בינער אויפן גע־ װײנדענן, נארמאלן װעג. די לעזעי , ואדטן גע־ קויפט בינער, אבער די מאטעריעלע באדינגונ־ גען דעדלויבז זײ ני״טט. יעדער אײנער דײגט פאר מיטלען, װי ארום דאס ײדי״טע בוך זאל ״טטארק פאי״טפיײט װערן.?יסיעדיעעלד א1] קז?ס?ד ₪ אין פילאדעלפיע איז פאיגעקומען דעצצנס א צוזאמענפא־־ פון די ארבעטער־רינג־״טולן אין אםעריקע. לויט דעס בא־־ינט זענען איבערן לאנד דא ״טולן, אין װעלנע פידעיגען 5247 קינ־ דער. פון דעי צאד ״טולן זענען 08 עדעמענטאי־ ״טודן, 3 קינדעי־גארטגפ, 8 מיטד־״טולן און 1 פיא־פעמ״נאי־״טול. פון די קינדער, װאפ דעי־־ נען אין די ״טודן, זענען 25(!2 מײדלעך און 2:122 װנגדעך. דער בודז״טעט פאיז לעצטן יאי האט באט־אפן 282,482 דאדאי צװי״טן די װינ־ טיקפטע רעזאיוציעפ, װאפ זענען אנגענומען נעװאלן אדיף דעפ צוזאמענפאי, זענען: דעי צוזאמענפאי־ האט בא״טטעטיקט די ױגנט־קלוב־ נאװעגונג. די יוגנט דאיז דעיצויגן װעין א״ן ײדי״ט־פאציאליפטי״טן ג*יפט און זי זאי צוגע־ צויגן װעי־ן;ו דעי ״טפ־אך, קודטור און אידע־ אלן פון דער ײדי״צער איבעטעי־באװעגונג. צװי״טל אנדערן איז אריך אנגענזמען, אז דעד דעי־צװנגפ־קאמיטעט זאל מאפן א פ־װו צו גײנדן א פאדקפ־אוניװערפיטעט אין זאד אויף דעם אפיגנירן י״אי5 דא-אר; דער צוזאמענפאר בא״טדיפט צד ״טטיצן דעפ ײדי״טן דזיפנ״טאפט־ דענן איגפטיטוט אין װידגע אדן פאדעיט אדי? אדע לעייעי און אקטױווע *טול־טועי זיך אנצו־ ״טליפן אין װ י פג״טאפטלעב.! אינפטיט.ט. דעי צו־ זאמענפא- נאגייפט דעפ?ארזיך צד גרינדן א ײדי״טע קולטור־געזעל״טאפט און פאדעי־ט־אויף די לערער און ״טול־טועי צו העדפז אין דער גרינדונג פון אזא געזעל״טאפט. ןןןן אין קיעדו איז פארנעקומען א צוזאמענ־ טיעפעני״ט פון ײדי״טע, אוקראינײטע און רו־ פ״טע *טיײבער. פון די ײדי״טע?יײיעי זענען אױיפגעט-אטן: ד. קװיטקא, י. פעפעי־. ד. האפ־ *טטײן, ג. אויפלעגדעי, ע. פינינבעיג, ״ט. גאדי־ נעי־, ל. רעזניק, א. פאײק, אקפערראד און י. דאברו״טין. פון די רדפי״טע איז אױיפגעטראטן — ק. פעדין. ₪ אין צוזאמענהאננ מיטן 200*־יאײקז געבורטפ־טאנ פון נרויפן ײדי״טן פייאזאף מ״טה סענדעדפאן. װאפ פאלט אויפ דעפ ס־טן פעפ־ טעמבעי־ ה. י. גרײצ צו די יערײנער ײדי־טע קהרה א רײ פײערונגען. פיװעט אין דעך סי־יי פי״טעי־ מדופה־ביבליאטעק נעעפנט ווערן א םענדעלפאן־אויפ״טטעלונג, אויף וועלנער עפ װעלן זײן פארזאסלט פאר״טײדענע בילדעי, האנט״ט־יפטן, דרוקזאפן ארן אנדעי־ע אנדענקען, װאפ האבן א ״טייפוה צו מ״טה מעגדעדפאן און זײן צײט ןןןן די טעג דער״טײנט אין יערדי״ אין צוזא־ מענהאנג מיטן 25־טן יא־״צײט פון ד״ר פױיאדאי העיצד א גרויפ זאמדבוך וועגן דעפ גרינדער פון פאדיטי״טן צױניזפ א. ז־ ט. ״צײטגענאשען אי• נער טעאדאי הערצל״ א הו״ן א ר״ ביז־איצט אומבאקאנטע ירױו פון און צו ט. הערצל, ליטע־ רארי״טע פי־אגמענטן, פאריטי״טע דאקומענטן און בילדער פון דעבן פון צױגיפטי״טן פירער, גײט ארײן אן דעפ װעיק א רײ ״טילדערדנגען און זנרונוה פון פיל כאקאנטע פעױזענלעפקײטן װעגן ד״ר הערצל.