Literarishe bleter · 1929-05-17 · 20 (17.5.1929) · p. Seite 387

/״ע 387 'םער^רישס ב?עםער נום. 20 (263) ״ער ״פרילינג־סאלאן* אין דער ײדישער לורנםט-געזעלשאפט ה. ראבינאװיט־ד ד׳ד.ט געםאבט באדיימנדע פאר״דײטן איז?ײנע איבעטן. זײנע פײזאז־טן זענען זײער לײכט אויפגעםאםט און פאיסאגן א פארין״רײץ. דער מאלער קאזיטען האט זיך נאך אלץ גייטט יאפי־ײט פון זײן פ״אפעטאר םרו״טקאודכקי. זײנע לאנד״גאפטן קאן סען דרייסט פארעבענען צו דעד פוילי־טעי מאלער־גרופע ״כןאלאר״. דעי־ יאדזער?ינסמלעי •דפיגל איז דאססאל פאי־שלעטן מימ *טװא־ בערע יילדער. גומערסאן האט בלי־ספ; פעיקײמן, עס פעלט איס נאך אינטערעסאנט איז די מעטאל־פלאסטיק מונם ױנגן הינסמלער נ:;יי־זער אין א טײל פון זיינע מעטאלענע בלעכן דערגרײנט ער עקספרע־ סיע און אויסדרוק. בן־ציון נרינבויס באנײט ד״ר װײכערטם דראמאטישע םטודיע אין די לעצטע יאין, מיטן װוסס און אנטװיקלונג פון בעסערן ײדישן טעאטעי יאזט זיך איץ מעי פיין דער מאנגל אין ױנגע גע־טולטע בחות פאר דעי בינע. נײסט געקוקט אייה דער עקזיסטענץ פון צענדליקער ײדישע טעאטעין, איז בײ הײנטיקן טאג ני־כט פאיאן סײ אין אייראפע. סיי אין אמעײקע, קײן אײן ײדישע דראמאטײטע לערנאנשטאלט. עכ װעט דעײבער זײן איגטערעסאנט פאר די פײינט פון ײדישן םעאטער די ידיעח, אז ד״ר מיכאל װײבערט באנײט די טעטיקייט פון זײן דיאמא־ טישעי *סול, װאס האט עקזיסטײט אין װארלזע צװײ יאר און האט אױיסגעגעבן א חיבשע צאר פון איטיסטן, װעלבע ־דפילן איצט אין די בעסעיע מרוםעס אין לאנד און אין אויסראנד. דער פראגראם אין דער *דול נעמט אױם אלע פיאקטישע און טע־ ארעטישע טעאטער־למודים. מיט דער שול איז פארבונדן א םטודיע, אין זועלכע די שילער װעלן זיך באטײליקן אין אויפפירן פון מאדערנע אריגינעלע דראמעס. די ארבעט אין שול הויבט זיך אן ארום דעס 15־20־םן םאי. דעי לאקאל פון דער שול געפינט זיך אויף מילע 51 װ. 1. אינםארמאציעס און אײנשיײבונגען קומען פאר יעדן טאג םון 7 ביז 0 אוונט. אדרעס פאי בײװ: ס[1\5111 6ס51^\ס1>ץ2 .1 .וח 51 113^ ,3^523^3^ ,€ח2סץ31װז3זט א ברױו אין רעדאקציע געשעצטעי רעדאקטאר! א-ך בעט אפדױקן די עטלעבע שורות: — — אין ״פינסקעי לעבן" נ, 7 (10 מאי 1929) איז אפגעדרוקט א ליד ״פאככא װאנדא״. אינטעיגעשריבן: א. ירעגסאן. איך וויל אויסבעסערן א קלײנעם טעות: דאס ליד איז אנגעשריבן געװאין אין 19112, אויך דאן איו עס געדרוקט געװחרן מיט ךער אונטער־ **ז״יפט: ז. סעגאלאװיטש. איך בעט בײ דער ג. רעדאקציע םון ״פינסקער .עבן״ דעם טעזת צו פארריכטן. מיט דרך־איץ ז. סעגאלאװיטיט םארלאג 1. קלעצקיז, װארשע עיישט דעדשינען־. פרצעס ברױו־אוז רעדדס אויטנןקליפן אין אל*ע־זן*ם ם,* *ד־נ*־רן און דן־קיעי־תנןן נחמו מײזיל־־, (ט-ם פיל-ןד אין *אקםיםיליען) — פ־ײז גילדן 8— יעדעש יאר ארדנט א״ז רי ״דייעע קרנסם־געזעי־דאעט א קןלמ־ ציװע אויסשטעלונג פוז די ײדישע קינסטלער אין פוילן. עס איז זײער א גוטער אויפטו, װײל אזוי־ארום באקאגען מיר זיך מיט די שאפונגען ײן די ײדישע מאלער פון װארשע און פון פראװינץ, און םיר קאנען א*יפן סמך פון זײערע אויסגעשםעלטע װערק מעױװײניקער אפשאצן ד• פארשריטן״ װעלכע זענען געמאכט געװארן אויפן געביט פון דער ••דישער מאלערײ אין פוילן. דעס איצםיקן ״םאלאן״ פעלט דער ירײמער קינסטלערישער פאינעם, מיט וועלכן עס דאר,? זיך אויםצײכענען א קאלעקטיװע אויס־ -טעלונג. אזא מין אויסשטעלונג דארף אנטפלעקן נײע, װנגע טאלאנטן, :•*ע קונסט־פ$רמען, דארף שטרעבן ארויסצוגײן פון די עגגע מתיצות 2*ן א לאקאלער אויסשטעלונג. און דאס האט, לײדער, דער איצטיקער זיילינגס־״סאלאן״ נישט אינגאנצן דערגײיבט. מיר טרעפן אויף דער אויפשטעדונג 28 קינסטלער, װעלנע זענען פא־טיעטן מיט 197 עקספאנאטן. פרל. מונדלאקס בילדער געהערן צו דער רעאליסטישער שולע. עס פיייט זיך אין זײ די גוםע ווירקונג פון די דײטשע רעאליסטן. זי שאפט אייע מאטיוון פונם ײדישן פאלקס־לעבן. םיט די דאזיקע בילדעי• האט ז• זיך אמאל קונה־שס געװען אין אײראפע, וװ מיהאט זי אפגעשאצט א״ס עכםע ײדישע קיגסטלערין. אויף דער זעליער ליניע זענען געבויט די בילדער פון מ. טיעמבאםש״ עס פע״ט זײ אבער, לײדעױ יענער י״עכםיקער קאלא״יט, מים װעלכן עס האבן זיך אויםגעצײכנט טרעכד :אטשעכ יילדער פון די ױגנפדיארן. די סקולפטוײארבעםן פון י. גאבאװיטש געהעי־ן גישט צו רי :עכטע זײנע ארבעטן. א באזונדער איט פארנעמען אויה דער אויסשטעלונג די מעטאל־ א־־עטן פו ח. קאהאנע. דער קיגסטלער איז אין פילן זין פוז װארט א כלײסטער סיט אײראפעישן געשמאק. ער פארמאגט א רײבע פאנטאזיע. כ פינקעלשטײן האט געגעבן א פײן־קאמ&אנידט .שטיל־לעיז , װאס **־־קט מיט זײנע גױי־גרינע פארבן־טענער. י. ראטבוימס ״קעפ״ זענען ווי תמיד גומ גדצייבנמ. עס װאלט י א:ער :ישט געשאדט, װען אזא פעיקעי קינסטלער, װי ער, זאל זיך אונז :אװײזן אין א ברײםערן פארנעם. א. העישאפט איז סער קיגסטלער אין דער גיאפיל,. זײן פארטרעט פ*:ס מלובה־פרעזידענט איז נישט אייעריק געצײכנט און קאמפאנירט. די ערשטע בילדער, װאס װארפן זיך אין די אויגי מיט זײער דאדערנער אויפפאכונג און מאלערישעי טעכניקי, זעגען בלי־ספק די ביל־ דע־ פון רער פי. צענטנערשװער. יעדעס בילד, װאס עס שאפט די דאזיקע ק־ככצלערין, איז אויסגעהאלמן סײ אין דער פאים, בײ אין דעי פאי־ב. א־־ ״פאיטרעט פון ב. װ.*י איז שטארק, עקספרעסיוו געצײכנט און מיט א דיײסטעד, מאלעריש־פעסטער האנט. ראס איז נישט קײן פשוט־יעא־ ייכטישעי פארטרעט, נאר א מין געלונגענע פארטרעטן־קאמפאזיציע. איר .*דטיל־לעבן״ נ, 8 איז אויסגעהאלטן אין דער פארבז־גאמע. דעי פארטי־עטז־קינסטלער פ. עליאװיטש איז פאי־טראטן סים סוב־ יע־טװו־אויפגעפאסטע פארטרעטן. דער מאדעד דינט איס צו פארטיעםז י־•*: אן אײגענער אינטערפי־עטאציע דאסמאל אנטפלעקט עי זיך אונז נאך ר־ס :י נײעס: זײן בילד ״א מאן טימן בלימל״ איז א מין אינטערעסאנ־ ״־־ עדספערימענט אויםן געבים פון לײכט־אנגעװזןרפענע און דעקאראטיוו• אױעױעגעבענע פארבז־פלאכן. י. טיקאטשיגכקיס בילדער צײכענען זיך אויס מיט א םײנעם געדמאק. ער דערגרײכט אין זײנע קאמפאזיציעם צו אײגנא-טיקע פארם־ אי כדדיקן. זיין ״מאדאנע״ איז אויסגעהאלטן אין פארבז־טאן, און אינ־ סע־עבאנט אין איר אויםדרוק. דער ״אקט״ איז פײן אין דער פארם און גע־וננען אויפגעפאסט אין שװארץ־װײס״ פלעק. ״דאס עךײליז מיט א צ־־מל״ איז געצײכנט פרעציז. םרעפלעי־ס בילד ״בײ א גלעזל בורגונדער־ווײן״ איז אינטערעסאנט דע־ מאלער אנטװיקלם זיך ז״עי גוט. ער פארמאגט אן אויג פאי פאיב. ז*-עי געלונגען זענען די קזונכטרוקטױוע קאמפאזיציעס פון ז. קאםינ־ מיט פשושע מיפלען שאפט עי בילדלעך אין *טװארץ־װײסע־גרויע ט::עי־. ש פײגענבוימען האט זיך דאססאל אײנגעגעבן צו שאפן א זעלטן־ ז״ז ״שטיל־לעבן״. דאם װערק איז גום געצייבנם, םײן און מיט געשמאק ײד־אניי־ט און א הוץ דעס פארמאגט עס א סך איםפרעסיע. ב. י־אבינאװיבשס בילד ״די מוםער פונם קינסםלער״ איז אינםע־ ־;באנט אין אויסדרוק. עס איז אבעי װי נישט־פארענדיקט.