Literarishe bleter · 1929-04-19 · 16 (19.4.1929) · p. Seite 306

3?עסער ג*ם. 16 (259) ןײס 7306 ין״טן״, פון רעין. װ״טער איז אבער נעװען דער יואנםעהװענמםטער, דער אוםקאספראמיסטטסער, דער אוםבויגזאכיםמער, און דערפאר אזוי ל״בט איבערנעבראכענער פון בית-המדר׳ש גאייך אין דער םאציאליסטישער ארדענוננ אריי;, אזוי נעװען דער ׳םפרוננ. און גאך פריער; ירדן, בית-המקד׳ט, בארג הבנון, דורך אברהם מאפום ״אהבת צױן״ — אין דער װעילט פון ״אוים ארעם און ר״ך, אויס האר אוו קנעכט, אויס שעפם און אויס װאאח״, און אז. װ. דער בדיק האט;עפעלט, דער ״קארידארי׳ צו יענער נוטער און ׳טיינער װעילט, אט דאם ביםק גרויםע, אייביק- ״צייטװייליקע״ אומבאקװעמלעכע אעבן, װעצכע מיר םוזן דערװײ- קע אויך דורכמאכן און װעלכע איז נארנישט אזוי •םאעכט. עלטער- זיירעם, זיידעם און טאטעם האבן אין אזעצכע אומבאקװעמיצעכקייטן א מאםױוע, א מעכטיקע ילעבנם-קואטור אויםנעבויט, האבן א םטיא, א יעפראך, א רימפ, א נאציאנאין טיפ, א פעםטן בנין אויך ײייטעױ ציימן בא׳עאפןי ם איז גארני׳םון אזוי ׳םרעקצעך. םיװענדט זיך נאי׳, װאפ פאר א כײנות און אינהאלטן מיר איינן אין דעם אריין. ױננלעך, פיענן מיר זיך ׳םבת-בייטאנ הינטערן-׳עטעטצ אויפ- זאמלע;, אויפן הויכן בארנ ארוייפקאעטערן און זעען פון דארט פאר׳םיידענע זעוננען; פון יםצמה המלכן ביז משיחן. װען מיר זענען עקטער נעװארן, האבן מיר די אלע ייננלשע זאכן געקעזן אין היי- איקן יטייד פון אונזערע ערינערוננען איו ארייז זענען מיר אין ׳םװערן •אך אװעק. ׳ .^1 יז״!;*• - י.'**י׳י״ ׳■ %> 'י ■ ׳&י א. װ״טער אויפן טויטן־בעט. .ױייטער איז מיט די אצע גוטע און נאױוע חצומות אין לעבן נענאננען. איז ער דעריבער ני׳םט געװען פאר אונז. ער איז נעײען צו נרויםער אייםטאקראט, מיט צו פיצ בצוי בצוט, מיט צו פיצ א״דעיע מאניערן, אױ ער רעריבער ניעט נעײען פאר דעם טאג- טעניעכן לעב;, פאד די ״נעזונטע פ׳עוטע חי וקיימס, .ײאם זענען ניעט װייטער פון זייער נאז, ציינן זיך מיט פייער צו נצייך, און ׳עטייגן אויך מיט דעם האן-קריי און האבן הנאה פון א קאפעצע עוצם-הזה׳־. .{ ער איז נעװען א נרויםער עםטעט, — אזוי װייט, אז דאס האט פארטונקצט אין אים דעם קינםטצער• ער האט נעציטן אוױ א היפערטראפיע פון ׳עיינקייט און עםטעטיק, ער האט זי געזוכ.) דארט, וװ זי דארר נארני״בט זיין, האט עם צו פיצ פארגייסטיקט, אבסטראהירט, מיט א צו שטרענגער עםטעטישקײט. מיט א ניצ ץ פון א מוםרניק — און האט די אוממיטצבארקײט פארצארן. דען ׳םיינקייט בא׳עט״ט אין זען די נאטירצעכקיט פון זאכן, און אוים- צו איינארטיק, צו מאנאטא;, עס גילאנצט ני׳עט, פארמאנט ני׳עט קיין דעקאראציע — און דעמאצט איז עד ארונטער, דעמאלט איז ער נעװארן דער באזינגער פון דער מינארער ׳עטימוננ, פון דעם דעקאדאנפ, פון דער בענק׳עאפט נאכן אצטן. אפ־לו א פפ״דאנים האט ער זיך געגעכן א ׳עטימונגספוצן, הונדערט פראצענט ׳טטי- מוננ; א. װ ״ ט ע ר עם קציננט ײי אן אומברחמנותדיק אמת פאר אים אהיין זיין קצאנן ז׳ך אין א בריװ צו א פר״נד.אז איך האב קיינמאל נאר- א. ו ו י י ט ע ר ני׳טט ני׳טט נעבויט... און דעריבער ציט מיך אזוי צו בויען, צו טון עפעם ממ׳צותדיקס״. סיאיז ביי אים נאר געװען די פאעזיע פון בוי- ע;, די װיזיע, די ׳עטימוננ און דערפון ו״ן ׳ענעלער אויפיעט״ג און פונקט אזוי — בציצשגעלע אנטוי׳טונג, װייל אין דער װיזיע קען מען אלע מאצ זען מעד און װייטער פון דער װירקלעכקײט. ײ״ל א׳ן טרוים קען מען אין איין קורצער װיילע זען די װייטםטע און ׳עענםטע װעאט;, װאפ װעצן קיינמאצ ני׳םט נעבוירן ײערן. ער איז נעײען א קינד פון דער פארנאנגנהייט און א קינד פון דער צוקונפט, אבער ני׳םט פון ה״נט, פון איצמ, פון הארטער, נרוי- זאמער, הארעפאיסנער װאכיק״ט, ײו טראפנס צו טראפנס װערן נעקליבן, און טראט ב״ טראט װערט נענאננען, און דאם לעבן ׳עפאנט ׳שװער און לאננזאם און אננעיעטרעננט, ײי א ׳עײער פאר- הארעװעטע אננעלאדענע ׳עקאפע— און אזוי װערן דורות נע׳טאפן■ ער איז געװען אויםנעװארצלט פון יעטװעדער םביבה, .אן נצויב;, האט זיך נענערט בלויז מיט פײניםמעקעריי און האט דעריבער ק״ן ערר ני׳םט נעהאט אונטער זיך ײייטער האט אדאפגעגאלאפירט צו אונז אויף זיין װייםן פעדד מיט דער פעדער אין הוט, מיט דעם לענענדארי׳ט צעפארטן מאנטל אויפן װינט, האט א קוק נעטון און האט רי נאולה, ײאם האט זיך אין דעם אינטעלינענטי׳ען מוח אויסגעפיקט, ני׳טט נעפונען, און איז טרויעריק געװארן. און אזוי איז ער ׳שוין פארבציבן א פארטרויערטער זיין גאנץ און קורץ לעבן. א פך זענען געגאננען אין ז״נע װעגן• םיאיז דעמאצט אזא צייט נעװען. צופיצ ענערגיע איז אויפגענוצט געײארן און ײייגיק רע- זולטאטן טימען באקומען. אבער ני׳טט אלע זענען דערנאננען צו זיינע קאנסעקװענצן. נישט אלע האבן זיך אפנעקערט פון רי ״קלייני-