Literarishe bleter · 1929-04-12 · 15 (12.4.1929) · p. Seite 300

?יסעלי&דישע ב? נ?ם. 15 (258) זײם 300? צד זאגז ▼ נ ק ע ם ע> װאס אדבזערע לעזער האבז 7 ▼ (םל־הבלען פון אדנזעד א אין ז״ער איט צו פאדגרעםערן, װ״ל: ״םיאיז א •*לעבטע *ייט״; ״םיאיז א פארווארפן ווינקל״; ״ארבעטסלאזיק״ט" א. א. וו. זענט איר צופרידן כויט די לימעראריישע פרענייעם פון די ״ליט. באעכער״? כיר האפן די לעזער אונזערע ספעגיעל אנגעפרעגם םכח די ליטע־אריטע פרעמיעס אונזעדע. סיאיז ערטט דאס דדיטע יאר, זינט די ״בלעטער״ האבן איינגעפירט די 'ליםעראר״טע פרעמיע און *ו זייער־ ביליקע פר״זן. דערב״ האבן מיר געיטםעלט זיך פאר אן אויפגאנע, נייטט פארקויפן פא־ א ביליקן פרייז פארלעגערטע, ראננ־דעדטינענע ביבער, נאי ארויפגעבן םונםניי װערנן, װאס זענען אין יידיש נאך נישטא, און ווערק הראםישע. דערב״ זאל די פרעמיע ז״ן נישם עיין א״נצלנע, גופעליק-נעבאפםע ביבער, נאר נאנצע, נעזאכילטע װערק און כפעציעל ארויכנעגעבן פאר אונזערע אעזער. סיר געבן די ביבער פאר א פר״ז, וואס בלויז די פארטא קאסם במעט דעמזעלבן פרייז. אויןז אזא אופן האבן מיר ארויסגעגעבן גאנץ זשאן קריםטאוי פוךראדען ראלאז. די בעסטע װערק פון קנוט האניםון, און ה״-יאר — טאלםטאים קינםטאערישע ווערק. אונזער פרעמיע האט אן אויסערגעװ״נלעבן ער־ פאלג פון א טייל לעזער האבן מיר בדיװ םיט פארשלאגן אדויסזװגעבן ווערק פון אן אנדער םין. פארשט״מ זיך, אז צװישן םויזנםער, וואס באקימען די פרעסיע, םוזן זיך געפינען אויך לעזער, װאם װאלטן געװען א בעלן צו באקוסען וויסנשאפטלעבע ווערק, אריגינעלע ווערק א. א. װ. וואס זאגן די תשובות פון די לעזער? אויף דער פראגע ענטפערן 27י3 לעזער. 253 ל״ענער ענטפערן, אז זיי זענען צופרידן מיט די פרעםיעס פון די ״ליט. בלעטער״. א גרויסער ט״ל גיט־צו: ״זייער און זייער!"; ״בימיין, סיאיז גאד ק״ן פראגע נייטט״; ״אלע מוזן ז״ן צופרידן״; איינער *טרייבט: ״יא, יא, יא!" 73 ל״ענער זענען נישט אינגאנצן צופרידן. א״ניקע װילן, םיזאל געבן אלע ווערק פון א שר״בער. אייניקע זענען םער צופרידן גע־ ווען םיט זשאן רןדיסטאך, ווי מיט קנוט האמסונס ווערק. א״ניקע האלטן, אז סיוואלט געווען סער געװונשן, מיזאל געבן װיסנשאפטלעבע ווערק. ״פאיוואס יטפייזט איר אונז בםדר מיט בעלעטריסטיק?" אייני־ קע, נייטט קיין קליינע צאל, זענען אוסצופײדן, הלמאי םיר גיבן בלויז װ־פ־ל לעזער, לערך, ל־־ענען א־־ער נוטער ״ל־טעדא־״צע ביעטעד״: אויך אט דער פ־אגע (נוס. 13) האבן געענטפעיט א 5!3 לגיעי• פון אט דעי צאל גיבן אן 58 יעזער, אז זייער נומעי ל״ענען בלויז ז״ אל״ן. דעינאך נייען ענטפעדס פון לעזעי, אז זייער נומער ל״ענען אויסעי ז״ נאך: 08 ל״ענעי האבן נאך צו 2 לייענער 88 .3 ״ 33 .4 25 .5 ״ 8 .0 4 .7 ״ 3 .. 8 ״ 13 .10 ״ אויסעי דעס גיבן אן 8 לעזעד, אז דע־ נומער ווע־ט געלייענט דורך 20 ל״ענעי, 8—צו 0!4 3—40, 1—00 לעזער. די לעצטע געהערן צו די לייענזאלן אין די ביבליאטעק;. אזוי ארום זעען מיר. אז יעדער עקזעס־ פלאי פון די ״ליט. בלעטעי״ וועיט געלייענט אין דויב־טניט פון 4—5 לעזעי. אזוי־אױס דעי־גיייבט די צאל לייענער פון די ״ליט. בלעטער״ איבעי 20 טויזנט א ט״ל פון די ל״ענע־ ־ט־ייבן, אז נאך דעס, ווי זײ רייענען אייער ז״ע־ נומע־, שיקן זיי די ״ליט. בלעטער״ צו זייעיע פריינט אין יאטנפא־באנד, איגענטינע. פאיעסטינע, אדעי אויך צו זייערע פי־יינ״ אין פוילן. מיד האבן אויך אזע־בע םיני ת־טובות: ״דאס הויזגעזונט און די שבנים״; ״איך און עטלעבע פון מיינע חברים. וואס קאנען זיך נישט פאיגינען צוליב דעס שוועין מאטעייעלן סצב צו קויפן אליין א נוםעי״. אוי.■־ דע־ פ-אגע (נומ. 14): ״באקוטט א־־עד ביבלי^מעק די ״ליט. בילעטעי״,—אריב ני״שע, פארױאסץ־; ־, 125 גיבן א פאזיטיוון ענספער אפט זענען ע: די ביבליאטעקן גופא, ודאב *ט-ײבן אויס די ״ברעטע-,,. איבערזעזנונגען אין גייבט קײן אריגינעל־ײדייטע װערק׳ א •סטייגער, ווי מיר ראבן אין פאריקן יאר געגעבן פאר א ביליקן פרייז מענדעלעס װערק, ־אר העפטנדװיז, יעדע װערק א העפט. אײגיקע, לם?ול, האבן ז־דאן קריסטא-, האמסון אדעי־ טאלסטאי און אנדערע?ופראבן. אייניקע לעזער מייגען, אז מיךארף געבן •י-מ קײן ראמאנען, נאר נאװעלן, אין יעדן א נאװעלע. און מיזאל געבן נאװעלן פון פאר־טײדענע, װײניק־ באקאנטע אדער אומבאקאנטע אײראפעי״דע דיבטעי־. ניטט קיין פיל בענדער פון אײן *טרי יבער, נאר אײנצלגע װערק פון פ א ר־ •טיידעגע *טיײבער. אײגיקע ווילי, מיזאל געבן אזבערזעוװנגען פון העברעאי״טע װערק, פון דער נײ-רוסי״טער לימעראטור. איינער א לעזער לעגט פאר עו געבן א פרעמיע יהוא״טעס תנ״ד־איבערזעצונג. איינער בעט מיזאל געבן אנארביסטי״טע ווערק.— לײענט איר אונזער חוד־ט-ז׳טורנאל ״די ײדײטע װעלט״? אוי? דער פראגע אונזערער האבן געענטפערט 337 לעזער. פון זיי האבן בלויז: 5סן רעזער גע״טריבן, אז זיי לײענען דעס ז״טורנאל. אייגיקע גיבן צו: ״געוויכ״; ״װי דען?"; ״פון דער ער״טטער מינוט״; ״םים אינמערעס״. 232 לײענער ענטפערן, אז נײן. און דערביי האבן מיר אזעלבע סבות: ״צו טײעי פאי־ אונז!", ״צוליב ״טלעבטער לאגע — איז עס א לוקסוס פא־ אונז״; ״נ*ך פאר מייגע אויגן ני״טט אנגעזען״; אייניקע האלטן. אז מידארה ״די ײדי״סע וועלם״ גיבן אלס פרעמיע צו די ״בלע־ טעי-". א יײ לעזער ווייזן אן, אז זי װעלן פון נײ־י*ר (1920) אבא־ נירן. ״ער״דט בין איך באקאנט מימן זשורנאל, ביוועל געוויס אבאנירן״, וועלבע שטענדיקע מיטארבעמער פון די ״לים. בלעטער״ זעגען אממעיסםן געפעלן, וועלבע ײדישע שריפטשםעלער פעלן אײך אין די ״ליט. בלעטער״. — די ענטפערן אוין״ אט דער פראגע וועלן מיד בדענגען אין קומענדיקן נוסער.— 123 ענטפעין גאינישט אייס ד^ר פיאנע. 00 ענטפע-ן״ אז זײ ווײסן גישט װאס צו ענטפע־־ן אייד דער פיאנע. טײל זענען פון אי־נענםינע, דרוס־אפייקע און אנדערע ווייטע י״דוביט, װאס זענען אפגעײסן פון א ניעסערן יידי״סן צענטי 137 גיבן א נעגאטיװן ענטפער. א סס גיבן אן די סיבות: ״געלט־ מאנגל״; ״נישטא קײן לײענזאר״; ״סיאיז בב-ל נישטא קײן ביבליא־ טעק״; אין בעסאראביע—צוליבן פארבאט אײנער ״סיייבט: ״װ״ל די ביבליאטעק־אנפײער זענען גי*בע־ױנגען". אן אנדע-ע: ״אונזער ביבליא־ צי קא; רי צאר איאנענטן א־; רעזער י־ א״ך פארגרעסערט װער;? אוימ דעי פי־אגע (נומ. 15) האבן געענטפעיט 217 לײענער. פון אט דעי צא- האבן 104 לײענער ייך ארויסגעזוןןגט, אז מקאן געװיס פארגיעסעױז דעס טיראז״ט. דער גרעסכער טײל גים אן דעם מימל פון פיאפאגאנדע. מען דאקס אריש די ערטעי שאפן פרעסע־קאמיסיעס. זען ״סטארקער פאי־ ״טפ-ײטן דעפ זשורנאל, רעקראסירן •דטארעץר אין די ײדי״דע און יידיש־פוילי־טע צײטונגען. ארויס־טיקן אויי* דער פ-אװינץ ספעציעלע אגענטן און אזוי װײמער. א טײל לעזעי־ מײנען, אז מען דארך פארק-ענערן דעם פי״ײז פון די ״ליט. בלעטע״*'/ װאס עס קאן פרגרעסערן דעס טיראזש. טײל לײגן פא- סיזאר געבן די מעגלעבקײט פאר די אבאנענטן אויסצוצאין ידעס א־אנאמענט־פ־ייז ראטעס־װײז, ווײל ןץיר לעזער איז ני״דט בבח צו צארן פיטאמאד דעס קװארםל־פרײז. אײניקע גיבן אזעלבע םיני עצות: צוגעבן א ספעציעלע בײלאגע פון 4 זייטן פאר דער פיאווינץ, אין װעל־ סעי־ סיזאל געגעבן װעין וועגן דער קולטור־איבעט אין פיאװינץ; געבן גרויסע הנחות פא- די ביבליאטעקן; שעגקען כ~ר אויפמערקזאמקייט פאר ראטנפא-באנד; געבן מ~ר ארט פאר דער העבדעישער ליצעראםור. 53 לעזער חאלטן״ אז די צאל אבאנענטן און לעדער איז אוםמעגלעך