Literarishe bleter · 1929-04-05 · 14 (5.4.1929) · p. Seite 282

ליעעדעדי^ע בלעםטר 0/2. 14 (257)' /ײס 282 ר א ב י?ן םע$םער אק ק^נסט. ןןןן דער באװוסםער ײדיעער ארמיםם א. פאמיערג איז ארויסגעפארן אוין* א פאר חדשים אויף גאסם״יםפילן קײן ארגעגםינע. רי רעצםע צײט האפ א. סאמבערג גע־כפילמ מימ גױיס ערסאדג אין דער װילנער םרופע אין װארשע. זײנע לעצםע געשטאלםן אין ״קידו״צ־היסבי/ ״בײנאנמ אויסן אלםן מארק״, ״ביזןוף־קרײזי/ ״יסײל#לן" האבן געוואלדיק אויכגענומען. צו די אלע סריער־ דיקע גלענצנדיקע סצעני־כע פארקערפעױנ־ גען, זענען א .סאמבערגן צוגעקוםען סאר דעס יעצםן יאר עםלעסע נייע װונדערבארע ארםיסםיעזע װערק. א. סאמבערג איז ייי אונז פון די •סםארקסטע, ♦וריגיגעלסטע םא־ לענםן, װאס איבערראיגם יעדעס מאל סונה־ נײ. םיר װינזון אים ערפאלג אין ארגענ־ םינע און װארטן אויף זײן גינן צוריק־ קומעז. ןןןן די ״װילנער םרופע״ שפילמ אין וואר־ שע. סיזענען אנגעקומען פון א ריי •גזמעט פאר׳םדאגן צו קומען אהין אויף אײניקע גאשם־םפילן. םידא־־ף קלאר װערן די טעג, צי די םרופע װעמ פארבלייבן אין װאר׳םע, אדעי־ וועב אראפנאפן זיד אויף א קורצער צייש אין אייגיקע גרעסערע •גםעם״ —אין דער ער״נםער ריי אין קראקע. ןןןן נעלי קעסמאן, די באליבםע איצט אין וואי״סע ארםיסםין, פארבלײבט אין קאמיג־ סקי־םעאםער איבעי־ פסת. סים איר סאר־ בלייבם אויך די ארםיפםין קאראלאװא. די אפערעטע ״דאפ הזנדל״ צים אלץ גרויסע סבארן. ביזאהער זענען *םוין ארורך א 50 םויזנם פערזאן. ןןןן נאך א הפפקה סון עםלענע װאנן האם זיך געעפנט װידער אין װארשע דער ״סקא־ לא״־םעאטער. סיאיז פונסנײ באנײם דער ״סמבםױןי/ וואס האם געשפילם אין װאר־ *םע א 2 סעזאן מימ גרויס ערפאלג. רעזשי פון ״ספבםױן״ — יצחק נאזשיק. סיוואלם געװען א יושי־, אז דער באנײםער ״סמבפד ױן״ זאל שטורמען מיט נײעם, פארשםארקםן איממעם. חו1 יאנאפ םורקאוו, דיאנא נלומענסעלד האבן לעצםגס גאסםראלירם מימ זײער םױפע אין ביאלינםאק. וש אן מאריס שווארץ קונסם־טעאםער אין ניו־יארק איז אויפגעסירם שלום־עלינמס ״סטעמפענױ״. די דעקאראציעס זענען געמאלן דורך ברוך אראנסאן, די מוזיק —געשריבן פדן יוס.־־ אביאן. די ראלע סון סםעספעניו ־טפילם מאריס שווארץ. ןןןן די אימיסםין חנה לערנער און דוד זײדערפאן זענען נאך א װעלם־םורנע צו־ ריקגעקומען קײן סוילן. זיי טרעםן אויף איצם אין װילנע.— ר ע ד.; דוד הערמאן פאר א קרייז ליכעראםן גע־ לייענם זיין ניי ווערק ״אויפשםאנד״ (דראמאםישע *אעמע אין 4 בילדער). עם איז זײער א אינםערעסאנם און קרעפםיק װערק, אנגעלאדן מים *נפע םיפן, האנד־ לונג אין צוזאמענשםויפן. עס זענען שםארל און שםײף געשילדערם צווײ וועלםן — די פײצישע, אדעליקע, ־־ א דעגענערירמע, צעפוילםע, מים אנזריות און קרענקלענע לײדנשאפםן, ־־ און די צווײםע, די פוי• ערישע. א צעדריקםע, דערנידעריקםע, אבער מים פאישםיקםן האפ און פאראנםונג. דעי־ האס גלים און י־ײפם זיך לסוף ארויס. עס קומם צופ צוזאמענשםויס, און דער פריץ קומם־אוס. די פיעסע איז געשריבן מים א זעלםן־שײנעפ פערז,פרײס, לעבעדיק. די סא־ ציאיע םענדענצן װאקסן־אויס נאםירלעך, פליסן אױיפ און גיפן זיך פאנאנדעד מים אימפעם. די פיעסע איז בלי־כפק א געשעע־ ניש און דעי־ יידי׳גײי- ל׳םעי־אטור און אויך פאר דער ײדי״םער בינע. ווי באװוםט, ווערם ״אויפשםאנד״ אינגינן אויפגעפירם בײ די ״װילנער״, רעזשי — דוד הערמאן, — א גענויעיע אפהאנדלוגג וועגן דער ךראמע װעלן מיר נאך געבן.— ייטעראםור און ןןןן זונםיק פאי־גאנגעגע װאך איז אין יא־ קאל פון װארשעװער ליםעראםן־פארײן פאי־ געקומען די אלגעמײנע פארזאמלונג פון די װארידעװער פי־ײנם פונס יידישן װיכנ־ *כאפםלעכן אינסםיםום, אויף וועלסער פהאבן אנםײל־גענומען ליםעראםן, קינסם־ לעי־, קולםור־מוער און אויך פאי־שםײע־ ב־ן א ריי געזעלשאפםלענע אינספימוציעס. זי פאי־זאמױנג איז געעפגם נעװארן דורך נהמן מײזיל. ער האם אנגעװיזז אויף דעס צופאל, װאס פינקם צוריק מים 1- יאי*, דעפ 24־םן םעי־ץ איז פאי־געקומען אין װילנע די עישםע באיאםוגג צו גי־ינדן דעס אינכ׳לי־ םום. פאי די 4 יא־, ביי זײער-כװערע באדינגונגען. אן קײנע געזיבערםע בױד־ ז־פעםן, איז אויפגעדואקסז אײנע פון די םי־־אנ*כםאלםן. נ. מײזיל לײגט חאר פאר א פאיזיצער פון דעי־ 1י.יזאמלונג ח׳ י׳ יא־ *םונסקי. נאנן באעי־ן דעם אנדענק פון פאר״ •צםא־בענעס ב. מינאלעװיםש, גים א5 א גענויעפ בא־יבם װעגז -ער איבעם פון י. װ. א. י. ב־וידע. עי־ *צםעלם זיך א2 אוי־ג די א־בעםן אלן אויפםוען פון ײ. װ. א.,!ןןןסאיז דע״שינען ״פײיע ױגנט , אי־ לוסםײרםער הודש־ארגאן פאי דער פראלע־ םאי־ישעי ױגנם, צו דעם 10־כן יארםאג פון דער ױגנם־פרעסע און פװלן. דער נופעד איז רײך צונויפגעשםעלם. ער האם 5 אפ־ ען: דעי־ ױפ־כוב פון דע־ איבעטער־ צײם־פראגןן פון פאלעסםינער לעבז ב*, װיבן איז מאבם; אונזער ליגיע־ װינקל.—אין נומער זענען איײנ־ געגעבן פיל בילדער. ןןןן אין פארלאג א. גיםלין איז אױיס פון דױק א ״פולשםענדיק פאליטיש־עקאנאמיש ענציקלאפעדיש װערםער־בוך״, צוזאמענגע־ •כםעלם פין דיר מאב. דער ערשטער באנד דעי־שײנמ גלײך, דער צװײמער באנד אין תדשיס אױם. וןןן איןי צװײ װאבן ארום דערשײנט אין קלעצקין־פארלאג: 2יצעס בריװ און רע־ דעס. צוגויפגעשםעלמ און איבערגעזעצם מימ ארײנפירן און דערקלערונגען פון נחםן םײזיל. אין בוך זענען ארײנגעקוםען 180 בריװ, געשריבן צו 22 פערזאן און אינסטי־ םוציעס. אין דער אפםײלוגגען ״רעדעס פון י. ל. פדץ״ זענען ארײנגעגעבן 15 קאפים־ לען, אין וועיבע ם׳װערן געבראכם רעדעס, װאס פרץ האם געהאלםז אין פאדשידענע פעריאדן פון זײן לעבן. — צום בוך זענען צוגעגעבן בילדער און פאקסימיליעס. ןןןן ל. מלאך האם אנגעשריבן א ראםאן ״דאניע אײזשעס — דאם דאמיננא״ און דרוקש זיך אין דער טעגלעכער צייטונג ״די פרעסע״ אין בוענאס אײרעס. דאס איז דאס ערששע גױיסע בעלעםריסטיש װערק, װאם שפיגלם אפ דאס יידישע לעבן אין די דרום אמע־יקאנער לענדעד. און אוי,־* דער איבעם פון דער װארשעװער אפםײלוגג. דורך דעי־ װא־שעװעי־ אפשיי־ םײלונג איז געשאפן געװארן א היכםארי־ *כע סעקציע. סיאיז געגיינדעכ געװארן א סעקציע פאר קונסם, װאס האם אויף זי־ גענוכיען די אי באײבם װעג דעיגאנצן די ה״ח ד״ר ע יקלם זיך א דיסקו־ גיטערכאן. נ. מײזיל, ״כ. ביבער״ נקי, א. װײן און או־ פאװכידעכע פראגן. װאכ ים דער ארבעם פוז ײ אויסזיככן אויף װײבער. ,קליבן געװארן א פאר־ םײלוו ״כאפן ב-יס װ צו ניציאם ױגנם; י א. װ. דעם קונסם־מדזײ אי און ק אין ווא־״דע ארבעם ן דעי־ יאריץ;ג־בלוב און ע. רי "ח ד״ר נ. פייל ל. קאה^ן׳ ן באריױ דעיע האב ,איא, ,״, 1 <- ־ן די . װ. אי או אויסגז לסוף >־• ל — מ. װא־םונג ־כ. גילינ םערמא;, י י. י. םױגק, י. יא״כדנסקי, ס. לעהרער, ד ר ג. לעדװן״ ד״ר י. לײפדנער, נ. מײזיל, ד״ד ר. מאהלעי*, י. מ. נײמאן״ א. עליאװיט״כ נ.?־ילדצקי, ל. קאהאר. ד״ר ײ רינגעל־ בלוס, ד״ר י. *כיפע־, אדן א רעװידיר־קא־ סיםיע — ה. איש, א. יאםערסאן, ז. מלמד, א. פ־אדואלסקי, א. •כמוי־כ.—די םעג קוכם פאי די עי*ככע זיצדנג פוגס נײ־אריסגע־ קליבענעס קאמיםעם. ןןס אין הסכב סים דעי־ װענדונג פרן דעס אינםעיינאציאנא־ן אינסםיפום פאר אינםע- לעקםועלע־ צוזאמענארבעם בײם פעלקער־ בונד (דעב 15־םן נאװעמבער 1928) *כלאגב פאר דער ײדישער פען־קלוב אלע ײדי״גע פארלעגעי אפצודױקן אויף יעדן אייער־ זעצםן װערק אויך דעם אריגינעלן מיםל פון דעס װערק און דעם נאמען פון דעב מהבר. ןןןן ד״ר י. ב ציפור ד״אט און הויז פון נ ת ם ן ם י י / י?