Literarishe bleter · 1929-03-22 · 12 (22.3.1929) · p. Seite 239

?יסער&רישע ב?עטסר ג^ם. 12 (255) 239 י 9 םע^םער א1] קזגסס ןיין רומעניע איז אױיםגעפארן די דראמאםישע טרופע, װ>ום האם געיספילם אין ריגע בראע םים א. שט״ן, קלארא סעגאדא־ וויטש. םיפיןרן מיט אויך א. דאמב און םא- ניע אלטםוים. די עריםטע פיעםע ״קדוש היצום״. אינםעעניזאציע און רעזיט. ד״ר מ. ווייםערט. — דער ק-אקעווער יידישעי טעאטער ן (מיט קאדיע, :חמה, חאיט, •טריפטזעגער ן א. א.) פי)רט איעט ארויפ אויף גאםטיאלן ו סיט ה. לייוויקם ״גולם״ ןרעזש. מאיק אינ־ זזטייו). — אין לאנדןןן האט זיך געעפנט אנ אוים־ •םטעלונג םון די ווערק פון יידיים־איטאליע־ נ״םן מאלער אטאדעא מאדילאנו. דער קינם־ טלער איז אין גרויס נויט גע־םטארםן מיט 1! יזןר צוריק. איצט צז)לן די קונםטזאמלער און םוזייען גרויםע םומען פאר מאדילא־ :ום ווערק. — דער קאמיטעט ביי דעם יידישן־אק־ טיןןרן־יוניאן״ ארויםצוגעבן דעם ״לעקםי־ קאן פון יידיהזן טעאטער״ איז פאר־םטאיקט געווארן מיט 3 נייע מיטגלידער: מארים •םווארץ, לודוויג זאץ און יאזעף רומשינ־ םקי. דעי פארשטארקטער קאמיטעט האם אפגעחאלטן א זיצונג און בא־םלזןםן צוצו־ טרעטן צו דער ארםעט, פארטיק מאםן צום דרוק דעם ״לעקסיקאן״, װאם דארף דער־ •םיינען אין אייניקע הװםיפ ארום. דער קאמיטעט ה*ט אויך באיםלאםן צו באזוםן אייניקע פי־זומינענטע יידין, זיי זאלן זי• אבאנירן פארן ״לעקםיקאן״ — אויף דעם רעציטאציע־אװנט, אויף וועלבן חנה ברא•, איז פארגאנגענע וואך אױיםגעטרעטן אין ייטעראטן־פאר״ן מיט א גױים ערפאלג האט זי רעציםירם: פרצעם—! צװיי ברידער פון ״דאס חיפח קלייד״; ח | :. ביאליקם ״צװייםן פיח און חידקל״; מ. | ל. האלפערינם ״םאדאם״, ,מ•־; פארטיעט״; ) '. ניידוםעפ ״דער ראזער טויעם״; ״דעם [ וואלד האם איך ליב״; א. י״דענם ״איך האם אין לעבן גליק געוואיט״; ק. מאלאראװ־ םקיס ״די דאמע מיטן ה־נטל״, ״דער גוי פון די קארטאפי״; דוד פינםקים ״דוד הםלך און בת •םםע״ (א״נאקםער). א י״ •םטעט האבן זיך געווענדעט צו דעי איטיםטין מיט דעם פאי׳םלאג א״נצוארדענען יעציטאציע־ אוונטן. ־־־־ פרייטאג, דעם 27־טן, קומט פאר אין וואײםעווער אקאדעמ״םן הויז (פראגא) א ייטעדאד״ם־דיאמאטי־םעי אוונט פוגם :א־ קאנטן ארטיםט ו־םאק לעווי (אין גרימ.) אין פיאגראם: פרץ, לייװיק, ריםאיד םער האפ־ מאן, נאדיר און טונקעלער; — אין דיאמקר״ז פון איםעטעי קלום | אין בוענאם-א״רעםער צענט־ וועדט איצ־ [ טער רעפעטירט י. דאםיויםינם פיעסע אין י צוויי אקטן ״אױם א ב״דל" מיט דער רע־ זשיפירטאןױבאטאשאנסקי;_! דעד. נ ח ם ן ס ײ אויף דער אלגעמיינער פארזאמלונג פון ווילנער ״ד״םן ליטעראטן־פאריין איז אויפגעקליבן געווארן פאלגנדיקע נ״ע פאר־ וואלטונג: ים. ל. ציםראן, דן קאפלאנאוויט׳ם, מ־םה שאליט, חירים אבראמאוויטש, א. י. גראדזענסקי, א. י. גאלװםמידט און ל. סטאצ־ קי■ — די ענגלישע און אויםלענדישע ביבל־ געזעלשאפט, וואם איז געגרינדעט געװארן אין יאר 1804, פייערט איצט דעם 125־יא- ריקן ױבילעאום פון איר טעטיקייט. אין משך פון די פינף פעריאדן צו 25 יאר האט זיך די פארלאגם־טעטיקייט פון דער געזעלשאפט אויםגעדריקם אין פאיגנדע ציפערן: אין ערשםן פערטל־יאר הונדערט — 6 מיליאן ביבל־עקזעמפלארן, אין צװ״טן — 21 םיליאן. אין דריטן — 57 םיליאן, אין פערטן — 101 מיליאן און אין פינפטן 200 מיליאן. םך־הבל צירקו־ לירן איצט 396 מיליאן עקזעמפלארן פון תנ״ך אדער פון נייעם טעסטאמענט, ״אס זענען ארויסגעגעבן געווארן דורך דער ביבל־ געזעלשאפט; אין דער צאל זענען 100 מיל־ יאן עקזעמפלארן דערשינען אין דער ענגלי- שער שפראך. — די ווערק פון עריק מאריא רעמארק־־־ ״אויף דעם מערב־פראנם ק״נע נייעם״ און פון באוווםםן ענגלישן יטריפטשטעלער לינ־ דועל ״די רעוואלוציע פון דער מאדערנער ױגנט״ ווערן איבערגעזעצט דורך פיעה רא־ קאווםקי און דערשיינען אין פארלאג י. א. צוקער. — א. נ״מארק סון ווילנע מאבט אונז אויפמערקזאפ אויף אונזער באםערקונג אין ״ליט. בל." (נומ 10) וועגן דער קול- טור־געזעלשאפט אין אמעריקע, אז אין װיל־ נע איז טעטיק אזא מין געזעלשאפט — דאס איז די ווילנער יידישע בילדונגם־גע־ זעלשאפט ״ווילביג״, װאם האט מער־וויי־ ניקער די?עלבע צילן. די געזעלשאפט פאר־ מאגט א באר פון 110 מאן, ארדנט איין לעקציעס, האט אין ארקעסטעי א. א װ םיאיז א״נע פון די פאפולערםטע קולטור־ ג־עזעלשאפט, װאם :ויינע אוןי איד געגנט פאימאגט :—• — םיאיז דערשינען א באנד פון נפחלי הערץ אימבעדם חעברעאישע בתבים מיט א :יאגדאפיע פונם דיבטעי — דוד בעײגעלםאנם ״נאך אלעימען״ דעיר־ יטיינט אין איץ־ישראל אין א העביעאישעי איבערזעצונג. ) — די װאדשעװער יידישע ליטערארישע משפחה האט פארגאנגענע װאך געהאט צװיי חבײשע ״נלעזלעך־טיי״ צום אפפארן פון די געםט ױנה ראזענפעלד און דערנאך פון יצחק מאנגער. ביידע געזעגענונגם־אוונטן האבן געטראגן א הארציקן באראקטער. םיזענען געחאלטן געווארן רעדעם עינסטע און האלב־ ערנםטע װעגן די קינםטיער, םיזענען בא־ רירט געװארן פארשיידענע אקטועלע ליטע־ רארישע פראגן. כ ר?יסעדעסןד א(ן קן?ס?ד — די געזעלשאפם פריינד פון ״יידישן וויםנשאפטלעבן אינםמיטומ״ אין ווארשע איז די טעג לעגאליזירט געווארן. היינטיקע ץ װאך װעט פאדקומען אן אלגעמ״נע פאיזאמלונג פון די מיטגלידער פון דער גע־ זעלשאפט. יצחק םאנגער, דער יידישער דיבטער פון רוסעניע, וואס האט פאדביאבט אין פוילן א פאר חדשים און אדויםגעטרעטן מים עיפאלג אויף אװנטן, איז פאריקע וואך צוריק אוועקגעפארן קיין רומעניע. מיט־ װאך, דעם 13־טן ה. ח״ איז פארגעקומען אן אוונט אין ליטעראטן־פאריין,. אויף וועל־ בען י. סאנגער האט געהאלטן אן אינטערע־ :אנטן פארטראג וועגן דער לעגענדע הער־ שעלע אםטראפאלער. נאבן פארטראג האבן גערעדט װעגן דעם דיבטער אהרן צייטלין, ז םעגאלאוויטש, מלך ראוויטש. לסוף האט י. מאנגער געלייענט א״ניקע משלים פון אליעזד שט״נבעדג און אויך אייגענע בא־ יאדן, װאס האבן שטארק אויםגענומען ביים עולם• — אין טיענטזין (בינע) איז צוריק מים 2 חדשים געגרינדעט געװארן א ״דישער קלוב ״קונסט״, וואס האט זיך געשטעלט אלם ציל ״צו פארשפר״םן ידיעות — ווי זיי שר״בן אונז — וועגן יידישע קולטורעלע דערגרייכונגען. צו דעם צוועק האט דער קלוב געעפנט א ביבליאםעק״, און םיווערן אױיסגעפאדערט ביבער, וואם דארפן גיין דורך םיביר. דעי פארזיצער פונם קלוב איז ל עפשטיין, דער םעקרעטאר—ח. הורוויטש װו ידיש און ״דיש־פר״נט שפארן אן! :ן ירבו! — דער אנסקי־ארביוו, װאס האט זיך געפונען עטלעכע יאר אין קאוונע און דער־ נאך אין ריגע, איז אפגעשיקט געווארן ק״ן װילנע• — דער באקאנטעד יידישער לערער פון ײילנע יאיר שוםטעראװיטש איז אפגעפארן קיין באהוא (בראזיליע) אלם לערער אין דער דארטיקער יידישער שול. שוםטערא־ װיטש איז איינער פון די בעםטע יידישע לעיער אין ווילנע, ער האט אויך פא־פאםט און איבערגעזעצט א ריי לעינביכער פא־ ־ער יידישער שול ווי םיאיז נישט פריי־ דיק, וואם סישאפט זיך א נייער יידישעי קולטור־צענטר, אבער דאך דארף מען בא־ דויעדן, וואם די בעסםע לערער פארלאזן װילנע. די לעצטע צייט האבן פאילאזט װילנע מ. שור, ם. קולבאק, י. גיליגיטש ש ידידאוויטש. — לויט דער איניציאטיוו פון ראטמאן מענאבאווםקי איז דורך דעם בריםקער מא־ גיםטראם אנגענומען געװארן א באשלום אנצורופן איינע פון די בריםקער גאםן אייפז נאמען םון ׳. ל. פרץ. — אויך דער לעמערגער ״מארגען״ האט א״נגעפידט א ליטעדאטוד־ז״ט א. נ. ״די ליטעראטור־וועלט״ (נ״עס אין נאטיצן) צונויםגעשטעלט דורך ב. צאנגען.; י?