Literarishe bleter · 1929-02-22 · 8 (22.2.1929) · p. [Seite]

זעקסםער יארב&נג פרײז 60 גר. עדײסיק 22 פעברן^ר 1929 8 דבוזןףאו-פזע )??וסםדירםע װאעשדיפם פאר 5ליםעראטוד טיזאמגןראוןקונםט מיץיײד פאױילאג ^ק?עעק*ן.װארש^ דישע װעלט? םען דארף זיך אביסל ערנסטער םארטראכטן. װזןס אזוינס איז דןן םןןרגעקומען. ם׳איז דןןך קלןןר, אז װיבאלד .די■ ײדישע װעלם- הןןם זיך ןןפגעשטעלט. איז מםתמא דןן די הוי9ט*סיבה דער םאנגל אין לעזער, אין אבןןגענטן, אין קויםער, — דער בי-קלײנער טיראזש, װןןס הזןם ןןינענימען דעם מיט בײ דער רעדאקביע אין דעם חשק בײם ארויסגעבער. מיט 15 יזןר ביריק הןןט די ערשסע ״ײדישע װעלט׳ םין ש. ניגער אין דעמזעלבן פארלאג םין ב. קלעבקין נעהאט א םאר טויזנט אבןןנענסן, א טיראזש םין איבער 5000 עקז. אין אין געװיםע סעריןןדן, װי מען זןןגט, אםשר אםילי ביז 7000 עקז. געװען איז עם אין יןןר 1914-1913. די באנײטע ״ײדישע װעלטי האם געהאט אין ■וילן 38 (אכט אין דרײסיק) נעבןןלטע אבןןנענסן אין ארים אין ארים א סיראזש םין קוים 800 (אכט הינדערט) עקזעמסלארן... אין דןןס איז געװען אין יאר 1928. אין םאר די 15 יזןר הןןבן מיר דןןך עפעם אויפגעבויט א גאנבע נײע ײדישע װעלט, א ײריש שוליװעזן. א סןןרערנע ײדישע קילםור, הונדערטער נײע בילדונגם־אינםטיטיביעס, ביבליןןטעקן אין אנשסאלטן, די ײדישע ליטעראסיר ד,$ס זיך םאנאנדערגעבװײגטן א נאנבער דור אביטוריענטן איז ארײן אין ברײטן לעבן מיס א חוש סאר ײדיש שאםן אין אינסערעם םאר ײדישע ליסעראטירן די ארבעסער-באװעגינג הןןט זיך גע• שסארקט אין דער ײרישער ארבעטער האט געװיס גרעםערע באדערםענישן םאר א ײדיש בוך אין ײדיש שאםןן די *רעםע איז זיך םאנאנדערגעװאקסן— אין די ליטעראטור אונזערע הןןט גאנבע דרײ בענטרען. הןןט עם אלץ גןןרנישט געװירקט, אז דער אײנביקער ײדישער ליסערארישער חודש־זשורנאל אין פוילן םאר בעלעט■ ריםטיק זןןל בונויםזאמלען א טויזנס אבןןנענסן, אז אן אײן■ אײנביקער םןןלידער ןןרגאן םאר ײדישע אריגינעלע ליסעראטיר זןןל זײן אימשסאנד זיך שאםן א סיראזש םין א פןןר טויזנט עקזעמפלארןז אז אזא חודש־שריסט אין יןןר 1928 זןןל מער װי ■יגף מןןל זןפשטײן אין םארשפרײטונג אין ■ארגלײך מיט איר םארגײער סין םיסבן יןןר בוריקו ע ־ש ד׳ ־ש? י ט וװ איז די ײ שוין באלד נןןך םעבריאר — און .די ײדישע װעלט׳ פון הײ־יןןר איז נןןך אלץ גישט דערשינען. נישטן קײן אנןןנסן װעגן דעם אבןןנאמענט אויםן נײעם יאר, נישטןן קײן בשירהדיקע ■רןןססעקטן מיט בל־םוב, װןןם א רעדאקביע גרײם ןןן בי א נײעם (אין דעם םאל — בו דעם בװײםן) יןןרגאנג. אסילי קײן מעלדונגען װעגן ןןפשטעלן דעם זשורנאל זענען אויך נישטןן. זזןל עס זײן אזא שטילער אין באהאלטענער אינטער• גאנגז... אזא אומבבבודיקער םויטז אין לעבטן ביכל סארן אלסן יןןר געםינען מיר א *ןןר װערטער .סון םארלאג׳. װעלכע דערב״לן װעגן דעם ביזאמענ■ שטעל םון דער רעדאקביע, — װי אזוי *ון גאנבע םיר רעדאק• טןןרן (פרץ הירשבײן, י. י. זינגער, מ. ראװיסש און נחמן מײזיל) איז סארבליבן בלויז אײנער, װי אזוי ערשט שפעסער איז בוגעקומען בו אים נאך אײנער א נײער, — און קײן אײן רמז, װי און װןןס װעט זײן װײטער. געזעגנט זיך עס אזוי דער סארלאג מיט די לעזערז אין סארװןןס שװײגט די רעדאקביעז זענען דאך דערשינען 9 בענבויגנדיקע ביכער, אנגעםילט םיט נײע װערק סון יונגע טאלענטםילע בעלעטריסטן. איז עם דאך געװען דער אײנביקער זשורנאל בײ אינז םאר שײנער ליטעראטורו נאך םיט א פאר װןןכן בוריק היב איך געזןןלט שרײבן אן ארםיקל, װאם האס געזאלט גןןר הײסן: ,די באנײסע ײדישע װעלס׳... הײסס עס, אז די *באנײטע׳ ,ײדישע װעלט״ האט נישס באװיזן אויסבובליען, און זי האט שוין^אפגעבליט. בסך-הבל םיס א יאר בוריק האט מיטאמאל אויף אונזער גאם א הילך געטין מיט א .רענעםאנם״ םון א שםע זשור■ נאלן — געװען איז עם אין ערב־סרילינג, חודש אםריל 1928 — און איבם שטײען םיר שױן בײ א שלאכט-םעלד םיס הרוגים. דוד אײנהארנס .עפאכע׳, חודש״שריםט םאר ליםעראטיר. קונסט און געזעלשאםטלעכע םראגן. האס געלעבס נאר 3 חדשים, .די ײדישע װעלטי, חודש־שריםט םאר ליסעדאסור, קריסיק. קינםט אין קילטור, — 9 חדשים.