Literarishe bleter · 1929-01-15 · 7 (15.1.1929) · p. [Seite]

דעד הײגטיהעד ניםעד אױ דונד **צ-סטונד, עד דואלט $4 זײטן זטקססער יארג^נג פדײז 60 גר. פדײסיק 15 פעברו^ר 1929 ל־ביעראר־עיצ ףךץיףףך ף■ א־?וסםדירםמ 1 1 װאכנשדיפםפאה דיםעראבןוד 1■ פארקאג ^קידעצקין.ױאדשע טעאפוגןדאץקונםמ מיט װעלכע ווערל. דארפן מיר קומעץ צו דער וועלט־לי טעראטור? זײער >ןסס $)פהאנרלינגען װעגן דער ײדישער ליםעראסור. װי לאננ איז עם געװען, װי דןןם גאנגע *רןןבלעם םין מ י ר און װ ע ל ם איז געװען א װײםער, בלויז םעארעטי• שער ענין. װןןס נןןר םאנטאםטן הזןבן זיך דערםיט םאדנומען. איבט ןןבער איז עס שוין א קןןנקרעטע םראגע. םיר װערן איצט גלײכבארעכטיקסע בירגער אין דער אינטערנאביןןנאלער װעלט םון ליטעראטור. און לןןמיר װיםן װי ןןאבושאבן ןןם די נײע װענדונג אין דער װעלט־ליטעראטור• םביבה. װילן םיר װי געהעריק באגרײםן די באדײטונג םון ןןט דער דערשײנונג םאר אונז גוםא, איז גענוג צו םארגלײכן די איבטיקע לאנע םון אונזער ליסעראטור אין באעוג בו דער װעלס, םימ דעם, װןןם עם איז געװען גוריק מיט א 20—30 יןןר. לןןמיר זיך דערםןןנען ןןן די ארםיקלען םון דעס דע מןןלסדיקן טרױמער װעגן דער דערנענסערונג מיס דער װעלם, ןןן די ארטיקלען פונם ײדיש־העברעישן שריססשטעלער מיכה ױםף בערדיטשעװסקי. עי הןןט גערוםן די ײדן אין דער װעלט, ער הןןט געמןןנם בײ ײדן דןןם װעלםלעכע. ןןבער ראן זענען ײדישס און װעלסלעכס געװען בװײ באזונדערע און םײנםלעכע װעלטן. די װעלסלעכק־יט הןןס סען באדארםט בויען נןןר אויף די חורבות םון ײדישקײט. און דעריבער הןןבן זיך דאן געשאםן אין דער ליטעראםור די בװײ שארםע ריכםונגען: ןןנהענגער סון װעלטלעכקײם (אנושיות) אין די ןןנהענגער סון ײדישקײט (יהדות). די ײרישע װעלט איז גע• װען א רעאלע, ממשותדיקע, מיט א םעםטן יםוד און לעבנם־ שסײגער, און די בװײטע. די געטדויםשע םרעםדע װעלט — אן אבםטראקטע, א געגארטע. מיס נישט קײן קלןןרע לעבנס־ םןןרמען. די ארעריקער םון װעלטלעכקײט הןןבן טאקע געהײםן בינדן די בריקן,!1ןןם םארב-נדן מיט הײס, מיט םביבה, םיט עלםערן, מיט ירושה סון עלטערן. דער דעמןןלסדיקער דור ןןבער. יענע בײס איז נןןך נישם געװען גרײט אלץ מיט אן אנדערן איבערבומאכן. און דער אינטערנאביאנאלער אינסטיםוס םאר אינסעלעקסוע■ לער בוזאמענארבעט הןןם זיך געװענדט בו דעם ײדישן אען קלוב םיט דעם סןןרשלאג, בובושסעלן אים א רשימה םון בװןןנביק װערק, װעלכע זענען װערט רעקןןמענדירט בו װערן אױף דעם אינסערנאביןןנאלן ביכער״מארק װי די בעססע װערק םון דער ײדישער ליסעראםור און װןןם זענען ראוי איבער• געזעבט בו װערן אויף אנדערע שםראכן. בוליב רעם ביל וענען דורך דער װארשעװער. װ־לנער און ניו־יןןרקער ײדישע סען־קלובן באשטימט געװןןדן קןןמיסיעס, װןןס באדארםן אויםארבעטן די רשימה סון ןןט די בװןןנביק בעסטע ײדישע װערק. ןןבער נןןך אײדער דער אינםטיסיטוט םאר אינטעלעק• טועלר בוזאמענארנעט איז בונעסרןןטן בו רעאליזידן די װונטשן שון דעם ןןםלא״קןןנגרעס םון דער אינסערנאביןןנאלער םעדע• ראביע םון די םען־קלובן, איז ןןט די סראגע — .מיס װעלכע װערק באדארםן םיר קוםען בו דער װעלס־ליטעראסורז׳-זײער אן אקסועלע, און ס׳איז געװונטשן, מ־זןןל זי װןןם״ברײםער באהאנדלען אין אונזערע ליםעראריש״קינםטלערישע קרײון און אץ דער ײדישער םרעסע. אין א רײ לענדער הןןס זיך די לעבסע יןןרן דערװעקט א באזונדערער אינטערעם בום ײדישן שאםן, בו דער ײדישער ליסעראטור. אין םארשײרענע שטעט םון אםעריקע, םראנקרײך, דײםשלאנד, םוילן, אונגארן, רוםעניען, שװעדן, נןןרװעגיען זענען לעבטנם גערן אויםגעםירט פיעםעס, איבערגעזעבט םון ײדיש. אויםער ש. אנסקים ,דער דיבוקי, װןןם איז שוין אדורך די גרעסםע בינעם םון דער װעלט, זענען אויםגעםירט געװןןרן אויף םארשידענע שפראכן די פיעםעם םון שלום אש, י. ל. פרץ, ח. לײװיק א. א. עם דערשײנען לעבטנם אין גאנץ• יןנגעזעענע סארלאגן די װערק םון אונזערע ײדישע שרײבער אין רוסיש, דײטש, םראנבויזיש. ענגליש א. אז. װ. הבלל ײדיש און ײדישע ליטעראטור איז איבט אםןןיולער ארטיקל. אויך אין די ןןנגעזעענע ליטערארישע בײטשריםטן באגעגענען מיר