Literarishe bleter · 1929-02-01 · 5 (1.2.1929) · p. Seite 103

?ײט 103 י ל> עע־^עעד ־*?/ קדגסם ** די ,װילנעי■ סרוסע״ הןם אינס *#נ*ס *נסקיס ״סןב אין נ*כם• (רעזעי י. װי׳יסליץ) ם׳װערן בעשאכס די ■־•*בן 6ין #עקהסירס .״ײלןק־ ירעזעי ד״ר ם. װײכערם). די ■־עסע װעס גײן אץ * 2 װאכן *רים דער אינסערעס *י דער #6-ססעליננ איז גײס בעסעי־ז עי*ס זײער גר1יס. די סרוסע סילס *ס די סןר״גס/רעסירינב, אץ וי גרייס זיך *י דער איימיריננ פיס נר1יס ערנסס. דער ײריסער װיסנש*6טלעכער אינססיסזם, װארעעװער ןסטײליננ, רןס א1יף זיך נעניםען די איניני*מיװ זי סאסן נײס י. װ. א. אין וײינע * קינסס־מײײ װעבן דעם איז ס1ין געדריקס געװען אין די .ליס בל ״ (1928 י*־־) ** *רם*קי. סין אײניקע קינכסלער הוינן ןן *נעוקומען ני*דער #8ר דעם קונסס״מוזיי. איעס זענען #6נ#נדערנעסיקס בעוזןרן נריװ עז די ײדיעע קיגססלער סיס דער נקסה *רײנייאיקז זײעי״ע קינסס־װערק נוןר דעם םיז״י. דער *גסזםבל 6ין געװעז רינער ײריסן טעאסער םיס א. ססײז, י. קןםען, קלןרן סעבןלן־ װיסע, װןס הןס געעסילס אץ װילנע, הןס סןריקע װןך געגענן 6ן-עסעלינגען אין גרןדגע. אין װילנע איז נעעםןרנן דער ק־נססלער יעקב גןלדבלאס םים עםלעכע יןר *יריק איז ער געקיםען 8ין •עסערבירג קײן װילנע, וזי ער הןס ןנגעסירם פים דער *״כן״עיל נײ .הילף דירך ןרנעס״. ס׳איז געגרינרעם געװןרן אץ װןרעע ן ײיזער קינססלעריקןןסעראסיװ י. נ. .קןןוןרס״, װעלכער ססעלס זיך די אײםנונע קיגססלעריס אין עםסעסים *דורכעיםירן םנראידענע ןרבעםן יײ: אסיב״םןלערײען, ■רןיעקסן ■ןר 6ןרםידענער קינססלעריעער רעקלןםע, קינםםלעריעע םןרםרעסן, הילעס 6ןר *יכער, איניניןלן, ססןף״פןלערײען, סעןסער*רעקןרן<יעס, 6ענססער״א1יסססעלינגען אין ןז. װ. רער קןןסערןסיװ נאססײם םין רי בןקןנסע קינססלער; ורידפןן, סיקןנינסקי, רןנינןמיםס און סליװניןק. ןזעלכע סיניס קןןםערןסיװן זענען *ײן םים יןרן *יריק געגרינדעם געװןרן אין נןנץ םערביאײדןםע. אין יןרזסער .וילהןרםןניע־- 6ירס א1יף דער ןרםיססן״קןלעקסיװ ןנםקיס ״דיכיק״. די ה1י#ס• רןלןזענען םנרםײלס: לאה-נערה, חבן—רןביגןװיםע, מירןםןייער *דיק—רןקןװ, סענרער בריניגער— הןםנירגער, פעייח—נןלכירסקי, םרןדל ל. קןס׳• •*ניעיעץ דער לןדזסער ,אררס״ גים אינס * נײעם ■רןנרןס ,םןסקןריד״ ** דער ויים .אין ■1יליעע װעלדער״ איז געגעבן געװןרן אין װןיעע, ביןליסטןק אין אין לןדזע. אין ניי״יןרקער ײדימן ןרנעסער־סעןסער איז א1י6גע6ירס בעװןרן *ײניש ססײםננס .נײם םײער״, רעזסי יעקנ םלכסל, דעקןרןניעם אין קןספייפען—פ.;ןלןסארןװ, סיזיק א. עלעסײן. רטד. : ח ם ן ם " ז י? (^)?₪₪₪₪₪₪₪₪₪₪ א נ די *ילן. ס׳װןלס נעװען ן י1שר, ןז די *ענירןלע םץ אינזערע ײדיע״װעלםלעכע אילן אין •ײלז זןלץ *ײך 6יז *ײס *ו *ײם ןרײסגענן *זעיכע מיני יריע1ת. .**י אײיסןן סינקלערס אײגןקםער .װעי איז דער 6*רברעכעױ״ דערסײבש די םעג אין םןרלאג י■ ״ק״וי־. ־׳**״, אין נױ״יןרק ייז יין עיםער סין 52 יןר געמסןרבן די באקןנםע *ריוסעסעלערץ אין נע• זעלע*6סלעכע םיערין סן6ין אירענו לעב. זי איז געװען נוקןנס יץ וםעריקע, הןס געניםען *נסײל יין 6ןדמירענע געזעלמ6#סלעכע אינכסיםו*יעם. 6ר1י לע■ סטןםם םין * ײדיסער םסיחה, זי איז בעקיפען קײן ןםעריקע *לס קינר *יזןפען מים אירע עלםערן. ס איז געקיםען 6ין זײן רײזע י*ן אמע ריקע •כח קןםלןן, דעי רעדןקסןר 6ץ ביןליססן• קער .דןס נייע לעפן״. די ער*סע יײיזז 8״קל*סיקע קןעדיל**יע• סיל 8ינם .עײל״קילס״ אין װילנע הןס אײבנעןרדנס אין לןקול םון דער עיל אין אײך אין יןקןל 8ין הןנסװערקער״נןרײן ו.םעבדעלע״ןקןדעמיע״. *װישן *נדערן איז אײ6נע6ירס בעװןרן .םסעי־ת כניםין האלימי״ (אץ 3 *קסן, רעזעי—ב. בןריכ*װ). די װ*רעעװער *■סײליננ 6ון .־זול״קילס״ איז *יגעסרןסן *ו נרינדן אץ װניסע * םןלקס״ סיל. ס׳װערן געםוכס די הכנ1ת, *ז םינם 15״סז ■עבריןר זןל רי עיל ןנהויבן נןי״מאל *י 6ינ-*ין• נידן .**וי עס דערעײנס הײבםיקע ידןך אין קלעזקין״ םןריוג * נײ ניך 8ין *ייה ■י־עס (די נןרוןסע״ רץ 8ין לערנעיך ״םײן ביכל״), .סײן רעכנניך״. ד*ס ביך ה*א * נײעם רײכן מןסעריול, די *ןלן זעגען אינערנעגענן ןנסײלעך — **לן אץ בײדעיי. יי *לע בילדער זענען סםעעיעל נענײכגס, זײ קיםען נוין דעס קרײז םין קיגדעריסע אינסערעםן זײ ק*י נען אײלגעגיעם װערן 6*י קלעסן״סםיעסן אין זייי גלבן דעם קיגד **רסידעגע ם*םעמ*םיעע בןנ־י6ן. יןס ניבל הןס אײך 6יל דיד*קסיעיז מ*סערי*ל, װעיכן רי קינדער ב*ד*ד8ן א1ים#נײין און 1**ר״ בעסן,—װי דןםינן״ לןס* א. *נ-. ס־איז איגנןנין * גײעס אין אונזער לערן״ליםערןםור. דער ײדיעער װיםנ8##סלעכער אינסםיסוס אץ וױלגע װערם אי*ם **רײכערס מיס ן גרײםן או*ר-ד*• איז דער דינעזןן״ןרכיװ אח דעם ןרכיװ געםינען ױך הונדערסער *ייװ 8ון די ןנגע״ זעענססע ײריסע אץ הע*רעיעע סרי8זזסםעלער, װןם זענען געשיקס געמןרן אין לױף 6ון אינער 30 יןר *י יעקב ד־נעזןן. די נרימ הן*ן * קן• לןסןלע קולסור״זיטערןריסע נןדײםונג. לײס דער *ןססיםונג םץ דעם אינססיסוס װעלן די בריװ גע״ 8ינען זיך אינם אינססיסוס אץ ן *ןזונרער סרןנק װןס װעס סרןבן דעם גןסען ,דינעזןן״ןרכיװ״. דער *רײגר נחםיה 8ינקלססײן הןס *רײסבןװיזן םןר די נריװ 8יל אינסערעס. ער הןס זײ בעברןכם אץ םולער ןרדנוננ און *זיי נײען זײ *ריבער *וס י.װ.י.?יטעדיעדי־טע גג?עטער נ?ט. 5 כ ר?יטעדז4ס?ד יא?/ ק??ט?ד •. קןן ג-ס *ינזר .ין װ-ינער .סןנ״ ץי:■ זײן נ*זין נײ רים נ*װי,םן ייויסן .יר,ן- ןןריזו ד״ר *ל6רעד י*נד1י *ין װין. *. י*ני1י ,יו יינ* *יס 79 יןר, *ון *וין * 60 יןר, װי ,ר *רניס *1יף * יידיסן װזרסירנזך. .*יך הןי קײננזןל ניסס נזייננס, *י *ױ װעל הןנן די;זננלינקײס י*ם ײייײ״ינוך *ר1יםנונ*נן*. *י*ס -ןי זין גײונזל * ר״טסזר #*ריזג׳נר (, קי-סס), -יןנ ניס *רױס ד*ם נזך *ין דיים*. ר״ר י*נד1י רן ו *1ין *יןנז-זײםן 8ין דים װנרסנרניך, די וינזס װ*• גײן ו״*ר ,ינסזנםיװ. ,*ים םוסס*ר :זןי םײ, װנר״יניך הןנ *יך *1יסג*קיינן די נזועדי** *ני*נז *1י*נ*נ*, װ*ינ* *נם״־ינס ,:זננססן רי 0ןר*רוננ*ן, װןס ס*ן ק*ן *ס**ן ,זן ,•וירק, ר*רװײי ניפ *יך *ר1יס *יץ נונד *ין * -רײסיק נ1ינן, װן* װ*ם *נסה*יסן *רום דריי• :•יזג• **ינװ*רס*ר־*רםיקל*ן״. דיר נע• ײרםזר װיל דןם װירםזרניך *ר1ינג*נן *ין ם*ך יזן *ײן י*ר- רים 29-זן *ון 30־סן ר*נ*מנ;ר הןס נןוןרסס סןרקיפין *ין *יל*ר*י,י* דער נוז,פ*נ- :ן- סוגס לע־ער-וורנוני סין ײרי*-װ*יסי*נע ״ין• *ין קי*נקין-6*רל,נ ז*נ*ן ד*ר*ינ*ן די זי*ס* *םי*נ* נ*ני*ר 8ין *רץ הירזפיינס װירקז ו נןנר דר*ם*ן .נרינ* 6*יר*ר', .זװיי *ס*ס• ײן .ױי ינחק״< * נןנר .6*־ק*ר *ין יינדיר״ ױן ־*רץ-י*ר*י•. .*יי-קויס׳ *ין װיינ* >יז ניניסדןסן עי?8<נ*1 *ין װיינ* ןן ןװנס-*וי 8*ר *וזיק. רי ויע 6ןרנרײסיננ*ן ז*נ*ן *ו ן **ײנדיקס *ין רי זזנ װנס רי *וי *נהיינן ני םינקניןנירן. .י^ *ין ר*ם *ר*ס-י*ר*ינ*ניס נױ.י*רק*ר .זיקינ**', י*ני*ר-ניך, י*נ*ן רן *רס-קיין *ין ירו יײנהןרןז .רי נלןשן *ין *ינז.ר ייס*ר*סיר״, *ין *. ניגיר — װ*גן *יניק ***זרס ייד*ר. *הרן נ״יסיינם דר*מ* .י*קנ *רננק״ *יז י?־*-נ*ן *ין קל*נקין.**רי*נ• פון רעייהניר *ו ה*ם *נגיהױנן ני "׳נ-י-־נען *י, ני*נןס-,ײר*ס ו נײ* סיניינ* זיי-־״-נ (רי דריס* פ1יןז) — .*רנ*נסינ*ר סןג־- .יי נניק* ״וייז *ןײייר* *ריםןרנן-נײםינג *ין נןנץ זיד-ןםיריק*״. *ס דירפײנס *ינניק ד*ס פיך קינדיר-?י*י1ה סין י**ן *ינ* .ױננ*י*-ריננ*י*״, *יליס- ערירנז-*. נידיםןן. .ו^ די ס*נ *יז *ןרגעקוםין *ין *ןריז די '״זײ*נ* **נוננ סי ר*ר נ*פ,*רג-*ינלי*ס*ק. ייוזןנן נןרןרסס ,ר1יסםר*זן םיס ר*ד*ם ס. **, י• י־ינהןרן, *1זר װסרס*װסקי, חיים יינירםןן, י• עזנדילסןן *. ,נד. ינחק מ*ננ*ר הןס סןריקע װןך ניהןלםן י ין־סרןנ *ין װ*רס*װ*ר לים*ר*םן-ס*ר־ן *• י•?• .נןגס, סוים, .נ*ון *ין ר*ם סוינל *ין ד*ר ,ייײע־דיס*ר*סיר־. .*ר ו*ר •*רןגןגיסיר ר*ם 8ין די ײרי״* ״״סיזנ* *ולן (םיסי-פירנ קרייז) *ין דיורןים- ייקונן ניס *רו-ם ,יוייית״ װ*גן ו*ר ,רנ*ס *ין