Literarishe bleter · 1929-02-01 · 5 (1.2.1929) · p. Seite 102

49^?יעעדעדי׳סע כ?עסעד 013. צ (248) יס 02! דער ײדישעו אהטיאר פון אויסלאנו און וער ײוישער *רטיססן־מױין סר*ן דןם •*־זנןזס סא־ ווױסלןנדישן שױשסיליגר. זןנןן נןמען ם*לן. זןן * ד*:ק די **םױננןן סין *רםיםםן*ס*ריי, ה*בן *יעלכן פ־-דו*נןן די דןדלויבניש *ו זיין *ין *וילן *סילי *ויף נ*נ*ן םןז*נןן י* באקוםןן• נו ןם םיז *ינםןדנןשםר*כן װןרן, *ז *ױך דעם ה׳ * םייםל׳ בוים ד*ם דן־ •*־יין שױן איינם*ל נעה*לםן **קוםןן * װיזע אין אױך איזנם נעי*לם הןל*ן אינם ןנין. *. םייםלבױם ה*ם *גןר דןר• קלןדם דןם #*־יין, *ז ןי ה*ם ■ן־זןנדןכע םעםים נישם *ו װעלן ■*־בלייננן ב־ם היינםוקן ס*נ אין םוילן. דז נבײ דןר ל*נן זעם אױך זײן •*ד יןדן קל*ד, *ו ה׳ םייםל■ בױם ה*ש םים זין ה*נדדינג לנכי דןם •*דײן. װ*ם ה*ם זיך *י אים *זוי *ויםעיםם •יינםלןך ב**ױגן, •*ררלנם אוי*ן ב*שלום •ין *־■ םיםםן-םאױײן נעשםעלם *י װןדן םחװן דןד ײדישןד שוישאילןר- םשסחה *ין ■וילן ײדישער ארטיסםןינוארײן אין פױלן ל*נד-*ענם־ *לז אין װארשע אין דער ״ארבעטער־גײטונג׳ איז אפנעדרוקם װעגן ענין־טײטלבוים א גרויסער ארטיקלנ ,עם מוז קומען דער פראסעםט׳: .ד*ם •י*בלןם םין ײדישן םןאטער, װי •ון ײדישעי ליםןר*■ םי־, װי םון ײדישןר קינםם און קילםור בכלל ק*ן םען *ון םןן ם*ר :ישם ב*םר*כםן בשום״אוםן אין ל * ק * ל ן ראםןן און נרענןבן םין דער *דןי יענןר םלינה, םןן םוז זיך *■שםןלן בעיקר אװף דעם *לװעלשלןכן כ*־*קםע־ םין רער ײדלשןר ם*םן-קילםור, װ*ס *יז * רןזילטאם #ין דןר *ליעלםלןרן־ איננװרם •ין דןר ם*םןר- יעלןי ב*זן •ון אונזןר לןבן.' און אפשםעלנדיק זיך אויף דעם בריװ םון דעם ארםיםטן• םארײן, זאגט דער םחבר םונם ארטיקלנ .ם׳נים נ*ך נלשם װןגן דעס. װ*ס דער ■#רײן ה*ם *•ם גן• ה*ל#ן דער *דער יענע- •ערו*ן *ין *ױםלאנד *ו ■#קוסען י# * רערלױבןניש. דןר עיקר *יז: *י ה*ש דן־ #־ש'םטן-#*־ײן •ר*םעםםירם קןנ *ם דעד נזירה. *י ה#נו ער נןםירם און *י רעכנם דד םירן װןלכן עם איז נעזעלש#םשלעכן קאםםאנין, כדל זי םבםל *ו ם*בן. נישם װןנן שתילנות *יליב *ײנ*לנע ■ערז#נען *םילו װןגן *־טיסש םײשלבוים נו•*, האנדלם זלך ד#, נ*ד װןנן ■רינ*י•, װ*ס ק#ן נישם ה#בן בשום-#ו#ן דל צישםיםוננ •ון די, װ#ם שםײןן אױף דער װ#ך 6ין ײרלשן םן#טן־ אין קילםיר.' מיר האבן באקומען א בריװ םונם ײדיש-אמעריקאנער ארטיםס בעני אדלער, אין װעלכן ער שרײבט: .ה׳ םײטלברםם *נ##ל אױםן *רםיםטן-םארין אין •ױלן איז נישש בא־ןכםלקם *ון דןר *דםישםן-##דײן ה#ט אױף *ז# *נ##ל נישט ■#רר־נם. אםת, *ז יןדער •#רין ה#ם זיך זײנן נןזע*ן און גן• רןכםן •#ײלאננןן *ין םיז *רםםלרן זײנע ■#שלוםן. #•שר ה#ט ה׳ םײםלבױם ■#רל*ננם פין #6־ין * ז#ך, װ#ם *יז נעװען *וםםענלןך נ#כ*יקוםןן יון דערפ#ר ה#ט ןר אולםנןנ#םן זײן *יטער ה#רץ *ױף פענםשן, װעלכע זענןן לויט םילן םינוננ נישט שולריק.' אויך אין .םאמעבט׳ איז װעגן דער סראגע געדרוקט געװען אן אדסיקל. דער ענסםער םון א. טײםלבױם אויף די בריװ סון *רטיססן־םארײן, װי אױך אויף די בריװ םון הערםאן םישער און בעני אדלער — װעט געדרוקט זײן אין קומענדיקן נומער אונזער טיםססן םיטגעםיל דער •אםיליע םןןפע *וליבן טויט סון זײער טאכסער ס א ב י נ ע *סח־ ב*#שםײן םשה ■י#םרק#ײסקל דער ארטיקל פון אברהם טײטלבוים ״דער פארבאט — א האק איבערן קאפ דעם ײדישן טעאטער׳. װאס איז געדרוקם געװען אין די .ליסערארישע בלעטער׳ נ. 3, הז$ס ארויםגערוםן אין דער ײדישער ארסיסטן״װעלט און אויך אין דער ײרישער פרעסע א גאנגן טוםל. א רײ צײטונגען אין לאנד און אויס־ לאנד האבן געבראכם אויסזיוגן פון דעם ארסיקל און פאדלאנגט םון דער אנסירונג פון דעם ײדישן ארםיסטן־םארײן אין פוילן אן ענססער אויף דעם ארטיקל. אין .אונזער עקםפרעסי האט אהרן *ײטלין געשריבן בװישן אנדערן: .םיר רןדן ד# נ־שט װןנן דןם ע*כ-פ*רב*ם-טלר װונדןרן זיך נ;ר, •#־װ#ס ה#ם, לםשל, דער *דישן־ #דטיכשן־פ#ר*ן *ין װ#רשן נישם נעםונןן ם#ר נױטיק *נצוװ-זן רל נעהעריקע פ#קם>רן *ויף דן־ םפעציפישע־ ל#נן פונם ײדישן טן#םןר, װ*ס לעבט *ון *נםװיקלט ז־ך *ויםז נ־ינם •ין * ששןנריקן *־טיסשן־אולכםױש. ם••־ װינין־, זלי־, •#־װ#ש ה#ט דע־ ײדלכןר #רטיכםן-פ#"ו נישש #■נטעױװענירם. •#רװ*ם ה#ם ןר נעשװינן און שװײנט ביז אי*ט, װי ם װ#לם אלם דל נאנצן ז#ך נישש *ננןגאננן;. *ין נ#טען פון דןד ײדישןר ןםנטלןכקײט װערם ױ#, *רף דעם *רם, נעם־ןנש: פ#ױװ#ם ה#ט דן־ ידישןר *רטיםטן־פארײן *ין װ#ר- שע ב*ה#לםן דןם ק#• *ין ז#פד?־ םיר האבן באקוםען א גרעסערן ארסיקל פון דעם ארטיסס הערמאן סישער א. נ. ״דער אמת װעגן די אמעריקאנער נליקן סארן יידישן םעאסער אין פוילן׳, װו ער פארטײדיקס דעם ארטיםםן-פארײן און גרײפס אן .אסעריקע׳: .די ■ו־לישן ם#כ• ה#ט לעצשנם *ננעהויבן ט#כן שװןױיקײםן ■*־ ם־עם־ע *־םיםט;, בירגער פין יןנע לןנדעד, װ#ם ט#לן דל זעלבן ש־ןריקײשן •*־ *־םיששן םויללשן בידנןר, *ון *זוי װי חבי םײםל־ בױם איז אױך *ײנעױ *ון יענן, װ#ם ד#ר*ן לײדן ■ון דןײ נזירה, *יז ע- *־ײננןםאלן א-ן צ#דן און *ננעהױבן שלםן פןך און שװעבל אױ•! ײדישן #־טיששן.פ#רײן אלן •ױלן און אױף *לע ״דישע *ױםלםםן #6ר דע- דאז־קע־ נזירה פװ דע־ •ולל־שןר ־ענלרוננ. דערבײ רןכנם ער אוים די •#רשײױענן .נליקן׳, װ#ם ד#ם ־ױ־שן םעאטןר אין שוילן ה#ש #ל׳ן נן:#שן פין #םן־יקע. און םענהש, #ז *ן #שן־יקאנער •יןםן װןס ד#ם י־ישע טןאםןױ .חלילה׳ אינםןרנין... #■ם א־נע־ פון די ןלםסטן םןאטער-שענםשן, װלל איך ד# דעס הכ־ ם־שלבולם אויםםע־קיאם פ#כז אױף א־ניקע נישם־םינקם■ לעבק־םן און אים ב#דײזן, *ז םער װי שונױ ה#ט ױ#ם #םן-קאנער ײרלשן םעאשן־ אי:ז נ־שט גענעבן, דןר■*־ #בער ה#ט *םעריקן םיםן כח ••ן ד#ל#ר ב- #ונז צונןניםןן אונזןרע בןנטן #רםיםט;.־ אויםרעכנענדיק א געטל פיעםעם און ארטיסםן, װאם אײ• ראפע הןט געגעבן אמעריקע. און םארקערס, װזןס אםעריקע האט געגעבן די לעצסע יארן פוילן, ענדיקם ה. םישער: .דןריבעי, חבר שײטײבױם, דעדם נלשם םיט דל םערםינןן; א ײ ע ר טעאםןר. א ו נ ז ע ד שע#שע־, דען װען םיר ז#לן ד#רטן ם#בן * חשבו;. איז #םןריקע םיט אלרע ד#ל#רן נישם איטשם#נד אונז #זױ •יל צו ב#צ#לן...* מיר האבן באקוסען א בריװ םונם ײדישן ארטיסטן׳םארײן, װעלכן םיר ברענגען מיט אײניקע קיצורים: אין ש־כית טיםן #דטיקל •ון ה׳ *. םיםעלבוים אין די .ליםע- ר#־ישן בלןטן־־ נ־. 3 און אין .אונוע־ עקםידןם־ נר. 18, דןד קלןיט די הױפט-פ#־װ#לםיננ פין #־םיםםן-פ#רין •#לננדעם: א) #לן #ן אױסי*ם ב#דױושוננןן ■ין *. טײטלבוים. ר#ס ה#בן ■ שײכות צים א־םיםםן-פארײ;, זןנען פ#לשע אין ט־#נן * ב■ — שן םןנדענציןזן כ#־#קשןר םיט # קל#דן װילן צי באלײדיקן דןם טאר־ז. ■) װ#ש איז שײך דןש ענין ני■*, איז אפת בלו ז ד#ס, אז׳